ახალი სისტემა პილოტებს ტურბულენტობის რეალურ დროში არიდებას სთავაზობს

ტურბულენტობა მგზავრებისთვის მხოლოდ უსიამოვნო არ არის და შესაძლოა თვითმფრინავის უსაფრთხოებასაც შეუქმნას საფრთხე. აშშ-ის ტრანსპორტის უსაფრთხოების ეროვნულმა საბჭომ დაადგინა, რომ ყოველწლიურად ავიაციაში ამინდთან დაკავშირებული ავარიებისა და ინციდენტების დაახლოებით 75 პროცენტი ტურბულენტობითაა გამოწვეული. ადამიანების, სალონისა და თვითმფრინავების დაზიანება, ფრენების დაგვიანება, ასევე შემოწმებისა და ტექნიკური მომსახურების გამო მოცდენა აშშ-ის ავიაკომპანიებს წელიწადში 150-დან 500 მილიონ აშშ დოლარამდე უჯდება.

ამინდის პროგნოზირების მოდელებზე დაფუძნებული ჩვეულებრივი სისტემები ტურბულენტობას საკმარისი სიზუსტით ვერ პროგნოზირებენ. სანაცვლოდ, GTGN ფრენის დროს ყოველ 15 წუთში ამოწმებს, არის თუ არა მარშრუტზე ტურბულენტობა. ამისთვის სისტემა სხვადასხვა წყაროდან მიღებულ მონაცემებს იყენებს. GTGN-ის ალგორითმის პირველ ვერსიაში ხმელეთზე განთავსებული დოპლერის რადარების მონაცემები და ჰაერიდან მიღებული ცნობები გამოიყენებოდა. მათ ემატებოდა Graphical Turbulence Guidance-ის (GTG) მოკლევადიანი პროგნოზები. GTG აშშ-ის კონტინენტურ ნაწილში ტურბულენტობას მაქსიმუმ 18 საათით ადრე პროგნოზირებს.

GTGN-ის ამჟამინდელი ვერსია ხმელეთზე და ჰაერში ჩატარებული დაკვირვებებიდან დამატებით მონაცემებსაც ითვალისწინებს. მათ შორისაა პილოტების ცნობები, ადგილზე ტურბულენტობის ავტომატური გაზომვები, ელვის მონაცემები და მეტეოროლოგიური სადგურების დაკვირვებები. სისტემა ასევე იყენებს NSF NCAR-ის ტურბულენტობის ამომცნობი ალგორითმის შედეგებს. ეს ალგორითმი ტურბულენტობას რადარის მონაცემების მიხედვით აფასებს.

დაკვირვებები GTG-ის მოკლევადიან პროგნოზებთან ერთიანდება. ეს პროგნოზები ოკეანისა და ატმოსფეროს ეროვნული ადმინისტრაციის (NOAA) მაღალი გარჩევადობის სწრაფი განახლების მოდელის (HRRR) შედეგებს ეფუძნება. NOAA აშშ-ის ეროვნული მეტეოროლოგიური და ოკეანოგრაფიული უწყებაა.

ამ მონაცემებით GTGN სამგანზომილებიან ბადეს ქმნის, რომელშიც ტურბულენტობის წყაროების ადგილმდებარეობა განისაზღვრება და მათი ამოცნობაა შესაძლებელი. სისტემა მიწის ზედაპირთან ახლოს, მოწმენდილ ცაში, მთის ტალღებით წარმოქმნილ, ასევე ღრუბლებში და მათ მახლობლად არსებულ ტურბულენტობას მოიცავს.

ვერტიკალური გარჩევადობა მიწის ზედაპირიდან 30 მ-დან 15 000 მ-მდე 51 სხვადასხვა სიმაღლეს მოიცავს. ჰორიზონტალური გარჩევადობა დაახლოებით 3 კმ-ია.

GTGN უკვე 2026 წლის ივლისის ბოლოდან მუშაობს. აშშ-ის ფედერალურმა საავიაციო ადმინისტრაციამ (FAA) სისტემა შეაფასა და აშშ-ის საჰაერო სივრცეში შიდა ფრენებისთვის მისი გამოყენება დაამტკიცა. გავრცელებული ინფორმაციით, პილოტებს სისტემასთან მუშაობისას უკვე კარგი გამოცდილება ჰქონდათ. NSF NCAR-ის მკვლევრები ახლა სისტემის გაფართოებაზე მუშაობენ, რათა მან ტურბულენტობა აშშ-ის ფარგლებს გარეთაც ამოიცნოს.