ასტრონომებმა თეორიებისთვის ზედმეტად ახალგაზრდა ეგზოპლანეტა აღმოაჩინეს

ასტრონომებმა საარქივო დაკვირვებების მონაცემებით ყველაზე ახალგაზრდა ეგზოპლანეტა აღმოაჩინეს. Elias 2-24 b მილიონ წელზე ნაკლები ასაკისაა და, არსებული მოდელების მიხედვით, ჯერ არც უნდა არსებობდეს. NASA-მ განაცხადა, რომ წინა ოთხი რეკორდსმენი დაახლოებით ხუთი მილიონი წლისაა და, შესაბამისად, გაცილებით ძველია. მოდელების მიხედვით, დაახლოებით ამდენივე ხანი უნდა დასჭირდეს იუპიტერის ზომის ასეთი ეგზოპლანეტების წარმოქმნას. აღმოჩენა აჩვენებს, რომ მოდელები მნიშვნელოვან ასპექტს ჯერ აშკარად ვერ ითვალისწინებს. Elias 2-24 b იმ ზღვარზე მდებარეობს, რომლის ფარგლებშიც ამჟამად ობიექტების აღმოჩენა შეგვიძლია. ახალი ნენსი გრეის რომანის კოსმოსური ტელესკოპით (Nancy Grace Roman Space Telescope) მსგავსი აღმოჩენები უნდა გამარტივდეს.

NASA-ს ცნობით, ეგზოპლანეტის პირველი ნიშანი დაახლოებით ათი წლის წინ რადიოტელესკოპების კომპლექსმა ALMA-მ (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) აღმოაჩინა. მან ახალგაზრდა ვარსკვლავის გარშემო მტვრის დისკოში სიცარიელე დააფიქსირა. ევროპის სამხრეთული ობსერვატორიის (ESO) ძალიან დიდმა ტელესკოპმა (Very Large Telescope, VLT) იქ მკრთალი წერტილიც კი აღმოაჩინა. მას შემდეგ მეცნიერები მსჯელობდნენ, შეიძლებოდა თუ არა ის პლანეტა ყოფილიყო, თუმცა მისი არსებობისთვის ჯერ მეტისმეტად ადრე უნდა ყოფილიყო. კეკის ობსერვატორიის (Keck Observatory) საარქივო გამოსახულებებით მკვლევრებმა ობიექტის მოძრაობა გააანალიზეს. მათ საბოლოოდ დაადასტურეს, რომ ის ეგზოპლანეტაა.

NASA განმარტავს, რომ ვარსკვლავები გაზისა და მტვრის მბრუნავი ღრუბლების ცენტრში იბადებიან. შემდეგ დარჩენილი მასალისგან პლანეტები შეიძლება წარმოიქმნას, თუმცა მან თავდაპირველად გროვები უნდა შექმნას. ეს გროვები თანდათან მთელ ორბიტებს ასუფთავებს და მტვრის დისკოში სიცარიელეები ჩნდება. დარჩენილი მტვრის გამო ამ ფაზაზე დაკვირვება რთულია. ამასთან, არსებული მოდელების თანახმად, იუპიტერის ზომის ეგზოპლანეტის წარმოქმნას ხუთი მილიონი წელი სჭირდება, თუ ის ვარსკვლავისგან ასეთივე მანძილითაა დაშორებული. თუმცა Elias 2-24 b საკუთარი ვარსკვლავიდან გაცილებით შორსაა. კერძოდ, ეს მანძილი 55-ჯერ აღემატება დედამიწასა და მზეს შორის მანძილს. მიუხედავად ამისა, ობიექტი უკვე პლანეტასავით იქცევა. მკვლევრებმა უნდა დაადგინონ, როგორაა ეს შესაძლებელი. აღმოჩენა ჟურნალ The Astrophysical Journal Letters-შია წარმოდგენილი.