ელჩი: უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესი დაჩქარდა

ომმა უკრაინასა და მოლდოვას უსაფრთხოების სფეროში უფრო მჭიდრო თანამშრომლობა უბიძგა. რუსეთის დრონები მოლდოვის საჰაერო სივრცეში არაერთხელ შევიდნენ. ამან ქვეყნის სუსტი საჰაერო თავდაცვა გამოავლინა და ადგილობრივი დრონებისა და დრონსაწინააღმდეგო ტექნოლოგიის შექმნაზე მსჯელობა გამოიწვია.

როჰოვეის თქმით, განმეორებითი დარღვევები შემთხვევითობად ვერ ჩაითვლება. მოსკოვი მოლდოვის საჰაერო სივრცეს მიზანმიმართულად ამოწმებს.

ელჩმა განაცხადა, რომ უკრაინა მოლდოვასთან ტექნოლოგიური თანამშრომლობის განხილვისთვის მზადაა. თუმცა, მან ერთობლივი წარმოების შეთანხმება ან ტექნოლოგიის გადაცემის კონკრეტული პროექტი არ დაადასტურა.

შესაძლო პარტნიორობა ოდესის სამკუთხედის ნაწილია, რომელიც უკრაინას, მოლდოვასა და რუმინეთს აერთიანებს. ინიციატივა კიბერუსაფრთხოებაზე, ინფორმაციის გაზიარებაზე, სატრანსპორტო კავშირებსა და რეგიონულ ენერგოუსაფრთხოებაზეა ორიენტირებული.

როჰოვეიმ აღნიშნა, რომ უსაფრთხოების უწყებებს შორის თანამშრომლობა სისტემური გახდა. მან დასძინა: „მოლდოველ კოლეგებთან, რომლებსაც ჩვენს მოკავშირეებს ვუწოდებდი, ინფორმაციის მუდმივი გაცვლა მიმდინარეობს“.

ელჩმა თქვა: „მოლდოვასა და რუმინეთთან კიბერუსაფრთხოების ალიანსი შევქმენით. ინფორმაციის გაცვლა სპონტანური აღარ არის. სისტემა ჩამოყალიბდა და ძალიან კარგად მუშაობს“.

მოლდოვასთვის ეს რუსული ჰიბრიდული საფრთხეების მიმართ მდგრადობას ზრდის და კონსტიტუციურ ნეიტრალიტეტს ინარჩუნებს. უკრაინისთვის მოლდოვასა და ნატოს წევრ რუმინეთთან თანამშრომლობა შავი ზღვის დასავლეთ სანაპიროზე რეგიონულ უსაფრთხოების ქსელს აძლიერებს.

როჰოვეიმ მოლდოვაში გაზის კომერციული ექსპორტის განხილვის მზადყოფნაც გამოთქვა. მისი თქმით, ჭარბი გაზი არსებობს და უკრაინამ ექსპორტი განაახლა. თუმცა, ინტერვიუში მოლდოვასთან მიწოდების კონკრეტული კონტრაქტი არ დადასტურებულა.

ომმა თანამშრომლობასთან ერთად დნესტრის საკითხიც გაართულა. მდინარე ორივე ქვეყნისთვის სასმელი წყლის მნიშვნელოვანი წყაროა.

ძლიერმა გვალვამ მდინარის ნაკადი მკვეთრად შეამცირა. ამან უკრაინის ნოვოდნისტროვსკის (Novodnistrovsk) წყალსაცავზე ზეწოლა გაზარდა და მოლდოვის ქვედა დინების დასახლებებისთვის, მათ შორის კიშინიოვისთვის, მიწოდებაზე შეშფოთება გამოიწვია.

უკრაინის მთავრობის მონაცემებით, 17 და 20 სექტემბერს წყალსაცავში წყლის შედინება წამში მხოლოდ 24 კუბურ მეტრამდე შემცირდა. ეს ნორმის დაახლოებით 11 პროცენტია და წყალსაცავის ამოქმედების შემდეგ დაფიქსირებული ყველაზე დაბალი დღიური საშუალო მაჩვენებელია.

მოლდოვის მთავრობამ სექტემბრის ბოლოს განაცხადა, რომ წყალსაცავის დონე 111 მეტრზე დაბლა დაეცა. ნორმალური დონე დაახლოებით 121 მეტრია.

წყლის გაშვების შემცირების გეგმებმა უკრაინის მიმართ წყლის შეკავების ბრალდებები გამოიწვია. როჰოვეიმ ისინი კატეგორიულად უარყო და კრიზისი ხანგრძლივ გვალვასა და კარპატებში ნალექის ნაკლებობას დაუკავშირა.

ელჩმა თქვა: „ამას სტიქიურ უბედურებად მივიჩნევ. წვიმის ნაკლებობამ და გვალვამ ეს მდგომარეობა გამოიწვია“.

როჰოვეიმ გააფრთხილა, რომ წყალსაცავებიდან ჭარბი მოცულობის გაშვება ჰიდროენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურასა და მომავალ მარაგებს საფრთხეს შეუქმნის. მან თქვა: „თეორიულად, წყლის გაშვების შემთხვევაში, ორი ან სამი კვირის მარაგი გვექნებოდა. მაგრამ შემდეგ რას გავაკეთებდით?“

ოპერატორებმა ქვედა დინების მოსახლეობის, გარემოს, ელექტროენერგიის წარმოებისა და უსაფრთხო დონის საჭიროებები უნდა დააბალანსონ. შევსებაზე სწრაფი დაცლა მოკლევადიანად დაეხმარება ქვედა დინებას, მაგრამ გრძელვადიან დეფიციტს გაამწვავებს. უკრაინაშიც წყლის მწვავე დეფიციტია და მიწოდება შეზღუდული გრაფიკით ხდება.

როჰოვეიმ განაცხადა: „უკრაინას მოსახლეობისთვის წყლის მიწოდება განზრახ არასოდეს შეუწყვეტია და არც არასოდეს შეუწყვეტს“. მან ასევე გააფრთხილა: „მხოლოდ ერთ მდინარეზე დამოკიდებულება ძალიან სახიფათოა“.

ევროკავშირთან დაახლოებისთვის მართლმსაჯულების დამოუკიდებლობასა და მაღალი დონის კორუფციის გამოძიებას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს.

2014 წლის მაიდნის რევოლუციის შემდეგ კიევმა სპეციალიზებული ანტიკორუფციული სისტემა შექმნა. მასში უკრაინის ეროვნული ანტიკორუფციული ბიურო (NABU) და სპეციალიზებული ანტიკორუფციული პროკურატურა (SAPO) შედის. მათ გავლენიანი მაღალჩინოსნების მონაწილეობით კორუფციის გამოძიება და სისხლისსამართლებრივი დევნა ევალებათ.

მათი დამოუკიდებლობის შენარჩუნება კვლავ მგრძნობიარე პოლიტიკური საკითხია. ავტონომიის შემზღუდველმა კანონმდებლობამ საზოგადოებრივი პროტესტი და დასავლელი პარტნიორების კრიტიკა გამოიწვია. ძლიერი ზეწოლის შემდეგ პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ დამოუკიდებლობის აღმდგენი კანონი მოაწერა ხელი.

როჰოვეის თქმით, მაღალი თანამდებობის პირების გამოძიება ანტიკორუფციული უწყებების ეფექტიანობასაც აჩვენებს. მან თქვა: „იმ ფაქტით, რომ კანონის დამრღვევი ასეთი მაღალი რანგის პირები პასუხისგებაში მიეცნენ, ამ სფეროში მიღწეული შედეგები დასტურდება“.

ელჩმა დასძინა: „NABU და SAPO ძალიან დამოუკიდებელი უწყებებია. რეალობა აჩვენებს, რომ გამონაკლისი არავინაა, თუნდაც სახელმწიფო ხელმძღვანელობის უმაღლეს დონეს ეკუთვნოდეს“.

როჰოვეიმ აღიარა, რომ მეტი რეფორმაა საჭირო. მისი თქმით, დასავლეთის მხარდაჭერა ანტიკორუფციული სისტემის შექმნისთვის გადამწყვეტი იყო. აშშ-მა უზარმაზარი დახმარება გასწია, ევროკავშირმა კი დიდი დახმარება და ფართო კონსულტაციები უზრუნველყო.

უკრაინამ ციფრულ საჯარო მომსახურებაშიც მნიშვნელოვანი ძალისხმევა ჩადო. ეს მოქალაქეებსა და მოხელეებს შორის პირდაპირ კონტაქტს და ქრთამის რისკს ამცირებს.

ბრიუსელისთვის დამოუკიდებელი უწყებები ევროკავშირში გაწევრიანების ძირითადი მოთხოვნაა. მაღალჩინოსნების გამოძიებასთან ერთად აუცილებელია სამართლიანი სასამართლო პროცესები, გადაწყვეტილებების აღსრულება და პოლიტიკური ჩარევისგან დაცვა.

როჰოვეის აზრით, ევროკავშირის სამართლებრივ და ინსტიტუციურ სისტემებთან დაახლოება უკრაინის ანტიკორუფციულ შესაძლებლობებს გააძლიერებს. ელჩმა თქვა: „უკრაინა დღეს უმაღლეს ფასს იხდის, რათა ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაციის მთავარი საგარეო პოლიტიკური მიზანი მიაღწიოს“.

თემებივოლოდიმირ ზელენსკიპაუნ როჰოვეიევროკავშირისპეციალიზებული ანტიკორუფციული პროკურატურაუკრაინის ეროვნული ანტიკორუფციული ბიუროდნესტრიმოლდოვარუმინეთიუკრაინაუნგრეთი

გამოქვეყნდა 19 ოქტომბერი, 2026