ხორვატია მონტენეგროს ევროკავშირში გაწევრიანებას აფერხებს

ევროკავშირის ლიდერები ხუთშაბათის სამიტზე გაფართოებას განიხილავენ. შეხვედრამდე ხორვატიამ, რომელიც ევროკავშირს 2013 წელს შეუერთდა, მონტენეგროს განაცხადთან დაკავშირებით შეშფოთება გამოთქვა.

სამიტამდე ევროპის სახალხო პარტიის (European People's Party) შეხვედრაზე ხორვატიის პრემიერ-მინისტრმა ანდრეი პლენკოვიჩმა პოლიტიკოს განუცხადა, რომ ზაგრები „უაღრესად კონსტრუქციული“ იყო. თუმცა მან მოლაპარაკებების 23-ე თავში, „სასამართლო ხელისუფლება და ძირითადი უფლებები“, და 31-ე თავში, „საგარეო, უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკა“, მოუგვარებელ საკითხებზე მიუთითა. ზოგიერთი მათგანი ათწლეულების წინ წარმოიშვა.

პლენკოვიჩმა მონტენეგროს პროგრესისკენ მოუწოდა და თქვა: „ზოგიერთი საკითხი დღის წესრიგში ბოლო ორი წელია დგას, თუმცა საერთოდ არანაირი წინსვლა არ ყოფილა“. მან დასძინა: „თუ მიზანი მოლაპარაკებების დასრულებაა, ჩვენს კოლეგებს ვთხოვთ, მათ წინსვლაში დაეხმარონ“.

ხორვატიის შეშფოთება პოლიტიკოს მიერ მოპოვებულ საორიენტაციო დოკუმენტშია ჩამოყალიბებული. დოკუმენტში ზაგრები მონტენეგროს ევროკავშირში გაწევრიანების მისწრაფებებისადმი მხარდაჭერას ადასტურებს, თუმცა რამდენიმე მოუგვარებელ დავას ასახელებს.

დოკუმენტში წერია: „ხორვატია მონტენეგროს გაწევრიანების ხელშეწყობას ცდილობს და არა მის შეფერხებას“. დოკუმენტის თანახმად, მოუგვარებელი საკითხებიდან რამდენიმე 1990-იან წლებში ხორვატიის წინააღმდეგ სამხედრო აგრესიაში მონტენეგროს მონაწილეობას უკავშირდება. მათ შორისაა დუბროვნიკზე თავდასხმები და ხორვატიის ტერიტორიის ნაწილების ოკუპაცია.

ზაგრების მოთხოვნებს შორისაა კომპენსაცია ხორვატიის მოქალაქეებისთვის, რომლებიც მორინის ბანაკში დააკავეს. დუბროვნიკის რეგიონის ნაწილის სერბული და მონტენეგრული ძალების მიერ ოკუპაციის შემდეგ, 1991 წლის ოქტომბრიდან 1992 წლის აგვისტომდე იქ 300-ზე მეტი ხორვატი იმყოფებოდა.

ხორვატია ყოფილი დაკავების ბანაკის მემორიალური დაფის შენარჩუნებასა და მუდმივად გამოფენასაც ითხოვს. ზაგრები ასევე მოითხოვს, რომ კოტორის მუნიციპალურ საცურაო აუზს სახელი შეუცვალონ. აუზს ყოფილი საერთაშორისო წყალბურთელის, ზორან გოპჩევიჩის სახელი ჰქვია. დოკუმენტის თანახმად, გოპჩევიჩი 1991 და 1992 წლებში მორინში მცველად მსახურობდა.

სხვა მოუგვარებელ მოთხოვნებს შორისაა ხორვატიის დამოუკიდებლობის ომის დროს ჩადენილი სამხედრო დანაშაულების გამოძიება და ორ ქვეყანას შორის საზღვრის გამიჯვნაზე დამატებითი მოლაპარაკებები.

ამ დავების მიუხედავად, ხორვატია მონტენეგროს გაწევრიანების მოლაპარაკებებში წინსვლას აქამდე თანხმდებოდა. მონტენეგრომ მოლაპარაკებების 33 თავიდან 21 დროებით დახურა. ამით ქვეყანა ევროკავშირის გაფართოების პროცესში მოწინავე კანდიდატია.