კიბერდამნაშავეები შენობების ფიზიკურ სისტემებს უტევენ

ამიტომ BAS მიმზიდველი სამიზნეა გამომძალველი პროგრამის ოპერატორებისთვის, რომლებიც ორგანიზაციებს მრავალმილიონიანი გამოსასყიდის გადახდას აიძულებენ. ეს სისტემები ასევე იზიდავს სახელმწიფოების მიერ მხარდაჭერილ ჰაკერებსა და ჰაქტივისტებს, რომლებსაც მაქსიმალური ფსიქოლოგიური და ფიზიკური ზიანის გამოწვევა სურთ.

Armis Labs-ის მონაცემებით, ორგანიზაციების 73%-ს ეკუთვნის BAS, რომელიც გამომძალველი პროგრამით თავდასხმებში გამოიყენეს. ამავე წილს შენობის ავტომატიზაციის სულ მცირე ერთ სისტემაში ცნობილი და უკვე გამოყენებული სისუსტე აქვს. გარდა ამისა, BAS-ის 91% დაუცველი ოქმებით ურთიერთობს, რაც ფიზიკური ზიანის მსურველ კიბერდამნაშავეებს თავდასხმის მეტ შესაძლებლობას აძლევს.

ServiceNow-ის საფრთხეების კვლევის უფროსმა დირექტორმა მაიკლ ფრიმენმა (Michael Freeman) The Register-ს უთხრა: „შენობის მართვის ან ფიზიკურ სისტემებზე ნებისმიერი თავდასხმისას მთავარი ისაა, რომ თავდამსხმელისთვის ეს შესანიშნავი სამალავია. მათი გატეხვაც და შიგნით დამალვაც უფრო ადვილია“.

BAS-სა და ზოგადად საოპერაციო ტექნოლოგიებს, OT-ს, საინფორმაციო ტექნოლოგიების სისტემებზე ნაკლები უსაფრთხოების მექანიზმი აქვს. უმეტესობას უწყვეტი მუშაობა სჭირდება. ამიტომ მათი განახლება, სისუსტეებზე შემოწმება და არასწორი კონფიგურაციების აღმოჩენაც რთულია, რადგან ამან მუშაობა შეიძლება შეაფერხოს.

ფრიმენმა განსაკუთრებით დიდი ფინანსური დაწესებულების შემთხვევა გაიხსენა. თავდამსხმელები შენობის მართვის სისტემებს ჩუმად უტევდნენ, შემდეგ კი საინფორმაციო ტექნოლოგიების გარემოში გადადიოდნენ. დაწესებულება მათ იქ რეგულარულად აღმოაჩენდა და აძევებდა. ამიტომ ჰაკერებმა შენობის მართვის სისტემაში ფარული შესასვლელები შექმნეს, რათა ორივე ქსელზე მუდმივი წვდომა შეენარჩუნებინათ.

ფრიმენის თქმით, თავდამსხმელები ხელოვნურ ინტელექტს შენობის ავტომატიზაციის სისტემების შესასწავლადაც იყენებენ. ეს განსაკუთრებით VxWorks-ისა და ძველი Unix-ის მსგავსი ნაკლებად ცნობილი საოპერაციო სისტემების მქონე მოწყობილობებს ეხება.

ხელოვნური ინტელექტი თავდამსხმელებს ძველი და ნაკლებად ცნობილი ხარვეზების პოვნას უადვილებს. ამასთან, დამანგრეველი თავდასხმისთვის მათ საოპერაციო ტექნოლოგიების სპეციალისტობა აღარ სჭირდებათ. ხელოვნური ინტელექტით მათ შეუძლიათ შეისწავლონ ოქმები, საკუთრების უფლებით დაცული აპარატურა და პროგრამები, რომლებიც სამრეწველო მართვის სისტემებს ადრე გაუმჭვირვალეს ხდიდა.

ფრიმენმა თვითმფრინავის წონისა და ბალანსის სისტემის მაგალითი მოიყვანა. მისი თქმით, ადრე მოწინავე, სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილი ჯგუფებიც ფრთხილობდნენ, რადგან პარამეტრების შეცვლის შედეგები არ იცოდნენ. ახლა ხელოვნურ ინტელექტს შეუძლია აუხსნას თავდამსხმელს, რომ ერთი რიცხვის შეცვლით სისტემა მძიმე ტვირთს თანაბრად განაწილების ნაცვლად თვითმფრინავის მარჯვენა მხარეს განათავსებს.

ფრიმენს წარსულში ავიაკომპანიების საოპერაციო მოწყობილობებში შეღწევის შემთხვევები უნახავს. მისი თქმით, თავდამსხმელებმა არ იცოდნენ, რას გადააწყდნენ, ამიტომ სისტემებს თავი დაანებეს. ეს შემთხვევები მას აშფოთებს, რადგან მსგავსი სისტემებიდან ჰაკერების გაძევებაში თავადაც მონაწილეობდა.

საოპერაციო ტექნოლოგიების უსაფრთხოების კომპანია Dragos-ი (Dragos) სამრეწველო ორგანიზაციებზე თავდასხმების შესახებ გამომძალველი ჯგუფების განცხადებებს აკვირდება. ის ასევე აღრიცხავს საჯაროდ გამჟღავნებულ შეღწევებს, რომლებიც წარმოებასა და სხვა კრიტიკულ დარგებს ეხება. თუმცა დამნაშავეთა საიტებზე გამოქვეყნებული განცხადებები ყოველთვის ზუსტი ან ნამდვილი არ არის. განცხადება არც იმას ნიშნავს, რომ ოპერაციები ან მართვის სისტემები დაზიანდა.

Dragos-ის საფრთხეების უფროსმა ანალიტიკოსმა ლექსი მუნიმ (Lexie Mooney) The Register-ს უთხრა, რომ მაჩვენებლები 2022 წლიდან მუდმივად იზრდება. კომპანიამ 2023 წელს სამრეწველო ორგანიზაციებზე გამომძალველი პროგრამით 995 თავდასხმა აღრიცხა, რაც 2022 წელთან შედარებით 49,5%-ით მეტი იყო. 2024 წელს ეს რიცხვი 87%-ზე მეტით გაიზარდა. სამრეწველო ორგანიზაციებზე მომუშავე აქტიური ჯგუფების რაოდენობა 2023 წლის 50-დან 2024 წელს 80-მდე გაიზარდა.

Dragos-მა 2025 წელს 119 გამომძალველი ჯგუფი აღრიცხა, რომლებმაც 3 300-ზე მეტი სამრეწველო ორგანიზაცია დააზარალეს. წელს შემთხვევების რაოდენობა ყოველ კვარტალში იზრდებოდა: 2026 წლის პირველ კვარტალში 1 020 შემთხვევა დაფიქსირდა, მეორეში კი 1 140.

Dragos-ის საფრთხეების უფროსი ანალიტიკოსის, აბდულ ალამრის (Abdul Alamri) თქმით, შემთხვევების უმეტესობა ხელსაყრელი შესაძლებლობის გამოყენებას უკავშირდება. ზოგჯერ ფიზიკურ სისტემებსა და საოპერაციო პროცესებზე ზემოქმედება სწორედ ასეთი შემთხვევითი სამიზნის არჩევის შედეგია.

ალამრის განმარტებით, გამომძალველ ჯგუფებს მუშაობის შეფერხება და მსხვერპლზე ზეწოლა სურთ, მაგრამ რთულ სისტემებზე დროისა და ძალის დახარჯვა არ აწყობთ. ფინანსურად მოტივირებული დამნაშავეებისთვის ოპერაციებზე საინფორმაციო ტექნოლოგიების სისტემებიდან ზემოქმედება უფრო სწრაფი და მარტივია. ასე მოხდა 2025 წლის აგვისტოში Jaguar Land Rover-ზე (JLR) თავდასხმისას, რომელმაც წარმოება შეაჩერა და საქმიანობა თვეების განმავლობაში შეაფერხა.

ამ სირთულეს მეორე მხარეც აქვს: ბევრ ორგანიზაციას საკუთარ საოპერაციო ტექნოლოგიების გარემოზე ჯერაც არასაკმარისი წარმოდგენა აქვს. Dragos-ის შეფასებით, მსოფლიოში OT ქსელების 10%-ზე ნაკლებს აქვს სათანადო მონიტორინგი. 2025 წელს კომპანიის მიერ გამოძიებული შემთხვევების 30%-ში მოკვლევა ავტომატური გაფრთხილებით არ დაწყებულა. მიზეზი თანამშრომლის მიერ შემჩნეული განცდა იყო, რომ მუშაობისას „რაღაც რიგზე ვერ იყო“.

ალამრის არასაკმარისი ხილვადობისა და ხელოვნური ინტელექტის ერთობლიობა აშფოთებს. მისი თქმით, თუ ადამიანები აქამდე არსებულ რისკს იმ საფრთხეს შევადარებთ, რომელსაც სისტემებში მუდმივად შეღწევის მცდელი ხელოვნური ინტელექტის აგენტები შექმნიან, სათანადო დაცვის გარეშე მომავალი საკმაოდ ბნელია.

General Dynamics Information Technology-ის (GDIT) კიბერ და ახალი საფრთხეების ვიცე-პრეზიდენტმა მეტ ჰეიდენმა (Matt Hayden) განაცხადა, რომ საინფორმაციო ტექნოლოგიების სისტემების დაცვა უმჯობესდება. ამიტომ თავდამსხმელები, სავარაუდოდ, ინტერნეტთან დაკავშირებულ საოპერაციო სისტემებზე გადაერთვებიან, სადაც ციფრულ შეღწევას რეალური შედეგები აქვს.

GDIT-ში მუშაობამდე ჰეიდენი აშშ-ის შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტში კიბერ, ინფრასტრუქტურის, რისკებისა და მდგრადობის პოლიტიკის მდივნის თანაშემწე იყო. მან აღნიშნა, რომ მოთხოვნებთან შესაბამისობის დასადასტურებლად აპარატურის ინტერნეტთან დაკავშირებას დიდი ყურადღება ეთმობა. თუმცა ამან ტრადიციულად დაუკავშირებელ მოწყობილობებში ფარული შესასვლელები არ უნდა გახსნას.

ჰეიდენმა მაგალითად სამაცივრე დანადგარები მოიყვანა. მათი მონიტორინგის სისტემები ინტერნეტს უკავშირდება, რათა მფლობელებმა მარეგულირებლებს უწყვეტი მუშაობისა და მოთხოვნილი ტემპერატურის დაცვა დაუმტკიცონ. თუმცა ეს ინტერნეტკავშირი დანადგარზე თავდასხმის გზასაც ქმნის. ეს ინტერვიუ საფრანგეთის სუპერმარკეტებზე თავდასხმამდე შედგა. დაახლოებით ერთი კვირის შემდეგ დამნაშავეებმა ზუსტად ასე იმოქმედეს.

ჰეიდენმა მოგვიანებით ელექტრონულ წერილში დაწერა: „კომერციულ სამაცივრე დანადგარებზე ახლახან გავრცელებული თავდასხმები მნიშვნელოვანი მაგალითია. მოწყობილობებს ციფრული ღირებულება, მგრძნობიარე მონაცემები ან საწარმოს ქსელზე ფართო წვდომა არ აქვს, მაგრამ ინტერნეტთან შეუსწორებელი პროგრამული უზრუნველყოფით დაკავშირების გამო მაინც გამოიყენეს“.

ჰეიდენის ვარაუდით, თავდასხმა ნაკლებად უკავშირდება რომელიმე სახელმწიფოს. უფრო სავარაუდოა, რომ დამნაშავეები ხელსაყრელ სამიზნეებს ეძებდნენ და შეუსწორებელი სისტემების შესაძლებლობებს ამოწმებდნენ. მან თქვა: „შედეგი მცირე მასშტაბით საკვების მარაგის დაზიანებაა. თუმცა ეს მნიშვნელოვანი მაგალითია იმისა, თუ რა შეიძლება სწრაფად და ფართო მასშტაბით მოხდეს უფრო მნიშვნელოვანი საოპერაციო მოწყობილობების შემთხვევაში“.

თემებიაბდულ ალამრილექსი მუნიმაიკლ ფრიმენიტიმ ბიზლიArmis LabsDragos-იGeneral Dynamics Information TechnologyJaguar Land RoverSemperisServiceNow

გამოქვეყნდა 17 ოქტომბერი, 2026