Liberties: ევროკავშირის კანონის უზენაესობის ანგარიში ძალას კარგავს

ორგანიზაციამ კანონის უზენაესობის ხარვეზების 2026 წლის ანალიზი ორშაბათს გამოაქვეყნა. დოკუმენტი აფასებს, სად ვერ აღწევს ევროკომისიის ანგარიში მიზანს და როგორ სრულდება ცალკეული ქვეყნებისთვის გაცემული რეკომენდაციები. ის ასევე განიხილავს ანგარიშის შესაძლებლობას, თავიდან აიცილოს დემოკრატიული უკუსვლა და ხელი შეუწყოს კანონის უზენაესობის აღდგენას.

არასამთავრობო ორგანიზაციის ანალიზის თანახმად, ევროკომისიის რეკომენდაციების სულ მცირე 96% სრულად არ შესრულებულა. რეკომენდაციების 54%-თან დაკავშირებით პროგრესი არ ყოფილა ან შეზღუდული იყო. შესაბამისად, შესრულების ხარვეზი „კვლავ მუდმივი და მნიშვნელოვანიცაა“. შეუსრულებლობის გამო, 2026 წელს გაცემული რეკომენდაციების 96% წინა წლების დოკუმენტებიდან განმეორდა, 65% კი ჯერ კიდევ 2022 წლით თარიღდება.

Liberties-მა აღნიშნა: „ევროკომისიის ყოველწლიური ანგარიში კანონის უზენაესობის შესახებ უკვე მეშვიდე წელია ქვეყნდება და ევროკავშირში კანონის უზენაესობის მდგომარეობის მნიშვნელოვანი შეფასებაა“. ორგანიზაციამ დასძინა: „წლევანდელი ანალიზი კვლავ მიუთითებს შესრულების მნიშვნელოვან ხარვეზზე. ის ასევე აჩვენებს, რომ კრიტიკული პრობლემები სათანადოდ არც გამოვლენილა და არც მოგვარებულა. ეს ეხება როგორც ეროვნულ დონეს, ისე საკითხებს, რომლებიც მთელ ევროკავშირში კანონის უზენაესობაზე ახდენს გავლენას“.

Liberties-მა წლევანდელ ანგარიშში ევროკომისიის შეფასებას „ზედმეტად ოპტიმისტური“ უწოდა. ევროკომისიამ განაცხადა: „წევრმა სახელმწიფოებმა 2025 წელს გაცემული რეკომენდაციებიდან თითქმის ყოველი მეორე, 47%, სრულად ან ნაწილობრივ შეასრულეს“. არასამთავრობო ორგანიზაციის თქმით, სინამდვილეში ეს ფორმულირება ნაწილობრივი შესრულების ფართო სპექტრს ფარავს და ვერ ხსნის, რატომ რჩება ზოგიერთი პრობლემა ასე ღრმად ფესვგადგმული.

Liberties-მა დემოკრატიული უკუსვლის წინააღმდეგ ევროკავშირის „დანაწევრებული ინსტრუმენტებიც“ გააკრიტიკა. ევროკავშირს კანონის უზენაესობის დასაცავად სხვადასხვა მექანიზმი აქვს, მათ შორის დარღვევის პროცედურები და მე-7 მუხლი. თუმცა, ორგანიზაციის თქმით, არ არის „ერთიანი ჩარჩო, რომელიც ამ ინსტრუმენტებს ერთმანეთთან აკავშირებს“.

ორგანიზაციამ განაცხადა: „კანონის უზენაესობის შესახებ ანგარიშს ასეთი ყოვლისმომცველი მიმოხილვის შექმნა შეუძლია, თუმცა არსებობს საფრთხე, რომ ის მხოლოდ „ნარჩენ ინსტრუმენტად“ იქცეს. ასეთ შემთხვევაში, ანგარიში მხოლოდ იმ საკითხებს მოიცავს, რომლებსაც ევროკავშირის სხვა მექანიზმები ვერ აგვარებს. არსებული სახით ის ვერც პრობლემების სრულ სურათს გვთავაზობს და ვერც მდგომარეობის გამოსწორების მკაფიო გზას გვიჩვენებს, რასაც უნგრეთის შესახებ ჩვენი კვლევაც ადასტურებს“.

ეს კვლევა განიხილავს, როგორ ქმნის უნგრეთის პოლიტიკური გარდაქმნა შესაძლებლობას, გადაიხედოს ანგარიშის როლი. კერძოდ, როგორ შეიძლება მან რეფორმებს მიმართულება მისცეს და შეაფასოს, მუშაობს თუ არა ინსტიტუციური გარანტიები პრაქტიკაში.