ტრამპის ტარიფების გამო აშშ-ის ქარხნებმა მუშაკები დაითხოვეს

მსგავსი საკითხები კანზასის, აიოვისა და ოჰაიოს კონკურენტულ რბოლებშიც იკვეთება. რესპუბლიკელთა თანხმობამ შესაძლოა არჩევნების დღეს პარტიას ზიანი მიაყენოს, რადგან მათი ამომრჩევლები ქარხნებში სამუშაო ადგილების შემცირებას, ფერმების ჩამორთმევასა და გაძვირებას აწყდებიან.

55 წლის ტრეისი ჩიუმ 2016 წელს ტრამპს მისცა ხმა, 2020 წელს კი დემოკრატ ჯო ბაიდენს. 2024 წელს მან დემოკრატ კამალა ჰარისს დაუჭირა მხარი. ჩიუ ექსკავატორების მწარმოებელ კეისში (Case) მუშაობდა. კომპანიამ ტარიფებამდე გამოაცხადა, რომ აიოვის ქალაქ ბერლინგტონში ქარხანას დახურავდა. აპრილში სამსახური ჩიუმ და მისმა ქალიშვილმა დაკარგეს. მომდევნო კვირებში უმუშევრები მისი ქმარი და სიძეც დარჩნენ.

ჩიუ წელს კვლავ დემოკრატებისკენ იხრება და ფიქრობს, რომ ტრამპმა ისინი გააწბილა. მან თქვა: „განრისხებული ვარ, რომ საკმარისს არ აკეთებს. ტარიფები არც სწორ კომპანიებს ეხება და არც სათანადო ოდენობისაა“.

დასასვენებელი ავტომობილების მწარმოებელმა ვინებაგო ინდასტრიზმა (Winnebago Industries) გასულ წელს 200 სამუშაო ადგილი შეამცირა. ალუმინის, ფოლადისა და ელექტრონიკის იმპორტის ხარჯი ათეულობით მილიონი დოლარით გაიზარდა. კომპანიის აღმასრულებელმა დირექტორმა მაიკლ ჰაპემ თქვა: „ეს ყოველდღიური ბრძოლაა“.

აიოვაში სენატის ვაკანტური ადგილისთვის მჭიდრო ბრძოლაში კონგრესმენი ეშლი ჰინსონი დემოკრატ შტატის წარმომადგენელ ჯოშ ტურეკს უპირისპირდება. კანზასშიც დაძაბული რბოლაა. დემოკრატი ადამ ჰამილტონი, აშშ-ის უდიდესი გაერთიანებული მეთოდისტური ეკლესიის პასტორი, რესპუბლიკელ როჯერ მარშალის დამარცხებას ცდილობს.

კანზასის ქალაქ უიჩიტაში საყოფაცხოვრებო ტექნიკის მწარმოებელი ვორნადო ეარის (Vornado Air) აღმასრულებელმა დირექტორმა კოულ ჰოპოკმა თქვა, რომ ტრამპის ტარიფები პრაქტიკულად ყველაფერს შეეხო. ძველ სტილში დამზადებული საყოფაცხოვრებო ვენტილატორებით ცნობილმა კომპანიამ თებერვალში 70-ზე მეტი ქარხნის მუშაკი დაითხოვა. მიზეზად იმპორტირებული ნაწილების გაძვირება დაასახელა.

ტრამპის სავაჭრო პოლიტიკამ შესაძლოა მალე კანზასში კანადური თვითმფრინავების მწარმოებელი ბომბარდიეც (Bombardier) აიძულოს, წარმოება შეამციროს. ტრამპი კომპანიას აშშ-ში გაყიდვების აკრძალვით დაემუქრა, თუ ის ყველა თვითმფრინავის აშშ-ში წარმოებას არ დაიწყებს. ბომბარდიეს განცხადებით, კომპანია 47 შტატში მოქმედი 2 800 კომპანიისგან ნაწილებს ყიდულობს. კანზასში მას 1 000-ზე მეტი თანამშრომელი ჰყავს.

ტრამპი წლებია ჩივის, რომ ვაჭრობისას სხვა ქვეყნები აშშ-ს ძარცვავენ. ეკონომისტების უმეტესობა ამას არ ეთანხმება და მიიჩნევს, რომ მისი გამოსავალი, ფართო საყოველთაო ტარიფები, სარგებელზე მეტ ტკივილს გამოიწვევს.

ასოშიეიტედ პრესი-NORC-ის საზოგადოებრივ საქმეთა კვლევის ცენტრის მონაცემებით, ამერიკელთა უმრავლესობაც ტრამპის მიდგომას არ ეთანხმება. სექტემბრის გამოკითხვაში აშშ-ის ზრდასრულთა მხოლოდ დაახლოებით ათიდან სამი იწონებდა ტრამპის მიერ სავაჭრო მოლაპარაკებების წარმართვას. მარტში ეს მაჩვენებელი ათიდან ოთხი იყო.

ტრამპმა პოლიტიკური უთანხმოების გამო ბრაზილია ამოიღო სამიზნედ. ჩინეთისთვის ტარიფები იმდენად გაზარდა, რომ რეცესიის საფრთხე შეიქმნა და პრეზიდენტს უკან დახევა მოუხდა. უზენაესმა სასამართლომ თებერვალში ტრამპის წინააღმდეგ გამოიტანა გადაწყვეტილება. საქმე საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადებას ეხებოდა, რომლითაც მან გასულ წელს „განთავისუფლების დღის“ ტარიფები შემოიღო. ადმინისტრაცია ახალ გადასახადებსა და მუქარებს კვლავ ცვლის, რის გამოც საგარეო ვაჭრობა გაურკვეველ მდგომარეობაში რჩება.

საწარმოო სამუშაო ადგილების დაკარგვის ერთადერთი მიზეზი ტარიფები არ არის. ქარხნები მათ გარეშეც ათწლეულებია მუშაკებს ამცირებენ. რესპუბლიკელთა ნაწილს ტრამპის მიდგომა არ მოსწონს, თუმცა პარტიის მიტოვებას არ აპირებს.

ბაისიკლ კორპორეიშენ ოფ ამერიკამ (Bicycle Corp. of America), რომელმაც გასულ წელს სამხრეთ კაროლინაში ქარხანა დახურა, მიზეზად იმპორტირებული ნაწილების გაძვირება დაასახელა. ხარისხის კონტროლის სამსახურის ყოფილი თანამშრომელი კობი ბერდი ტარიფებს ემხრობა, თუმცა ტრამპის მიერ მათი ერთი შეხედვით თვითნებურად გაზრდა და შემცირება აღიზიანებდა.

ბერდმა თქვა: „ყველაფერი ქაოსური იყო. კომპანიები გეგმებს ვერ ადგენდნენ“. მომავალ თვეში ის სავარაუდოდ კვლავ რესპუბლიკელებს დაუჭერს მხარს, მათ შორის სენატორ დარლინ გრეჰემს. ბერდისთვის ტარიფები მხოლოდ ერთი საკითხია და მას მიაჩნია, რომ დემოკრატები არასწორ მიზნებზე ზედმეტ ფულს დახარჯავდნენ.

ნებრასკის კრეიტონის უნივერსიტეტის ეკონომისტმა ერნი გოსმა განაცხადა, რომ წარმოების პრობლემები შესაძლოა დემოკრატების გამარჯვებებში არ აისახოს. მისი თქმით, ზოგიერთმა ადამიანმა შეიძლება იფიქროს, რომ ტარიფები გრძელვადიან პერსპექტივაში იმუშავებს.

პენსილვანიის პროფკავშირის ლიდერმა ვენდელ იანგმა განაცხადა, რომ მუშაკებში უკმაყოფილებას გრძნობს. შტატის რამდენიმე ქარხანაში სამუშაო ადგილები შემცირდა. გასულ ზაფხულს მან წერილში ტარიფებს დაუკავშირა პოსტ ჰოლდინგსის (Post Holdings) გადაწყვეტილება, ადგილობრივ ცხოველთა საკვების ქარხანაში 160 სამუშაო ადგილი შეემცირებინა. იანგმა საპასუხოდ გაბრაზებული წერილების ნაკადი მიიღო.

პენსილვანიის ქალაქ ბლუმსბერგის ქარხნის ერთ-ერთმა მუშაკმა დაწერა: „პოლიტიკას ამას ნუ ურევთ. მიზეზი პრეზიდენტი ტრამპი არ არის“.

საკვებისა და კომერციის სფეროს მუშაკთა საერთაშორისო პროფკავშირის 1776-ე ადგილობრივი ორგანიზაციის პრეზიდენტმა იანგმა თქვა: „ადრე ტრამპის მხარდაჭერაზე უარის გამო თავს მესხმოდნენ. უკვე ერთი წელია, ეს აღარ მომისმენია. ზოგი მათგანი მტკიცე რესპუბლიკელია და გაოგნებულია. ისინი მეტ სამუშაო ადგილს ელოდნენ“.

პოსტ ჰოლდინგსი საბოლოოდ დათანხმდა, თანამშრომელთა რაოდენობა მათთვის კომპენსაციის შეთავაზებით შეემცირებინა, ვინც წასვლას გადაწყვეტდა. თუმცა წარმოების შემცირება სხვა კომპანიებსაც შეეხო. იანგის პროფკავშირის ცნობით, ადგილობრივმა ქილების მწარმოებელმა ტრივიუმ პეკეჯინგმა (Trivium Packaging) რამდენიმე სამუშაო ადგილი შეამცირა, რადგან პოსტისა და სხვა კომპანიებისგან ნაკლებ შეკვეთას იღებდა.

ტრივიუმის ყოფილმა თანამშრომელმა ჰეზერ კინგსტონმა თქვა: „ტარიფების ლოგიკა მესმის, მაგრამ არ ვიცი, მუშაობს თუ არა“. შემცირებამდე ის სხვა კომპანიაში გადავიდა, ქმარი კი კვლავ ტრივიუმში მუშაობს. კინგსტონმა დასძინა: „როგორც ჩანს, რეგიონში საწარმოო სამუშაო ადგილები ბევრი არ იქმნება“.

წინა არჩევნებზე კინგსტონმა მე-9 ოლქში რესპუბლიკელ დენ მოუსერს მისცა ხმა, თუმცა წელს ეჭვი ეპარება. მოუსერის ადგილი უსაფრთხოდ მიიჩნევა, მაგრამ შტატში სხვა რბოლების შედეგები გაურკვეველია. მათ შორისაა მე-7 და მე-8 ოლქები, რომლებიც პოსტისა და ტრივიუმის ქარხნებთან მდებარეობს.

თემებიდონალდ ტრამპინელსონ ვანდერმეერიბომბარდიევინებაგო ინდასტრიზითეთრი სახლიჰოვარდ მილერიაიოვააშშკანზასიმიჩიგანი

გამოქვეყნდა 11 ოქტომბერი, 2026