უნგრეთმა ორბანის ანტი-LGTBIQ+ კანონის ნაწილი გააუქმა

კონსერვატიულმა პარტიამ „ტისამ“ (Tisza), რომელსაც პრემიერ-მინისტრი პეტერ მადიარი მიეკუთვნება, ეს დებულებები ე.წ. არასრულწლოვანთა დაცვის კანონიდან ამოიღო. ეს კანონი მანამდე სხვა აქტის, ანტი-LGTBI პროპაგანდის კანონის მიღების შემდეგ შეიცვალა. ეს უკანასკნელი რუსეთში ვლადიმერ პუტინის მიერ მიღებულ მსგავს კანონს ბაძავდა. ორბანი ევროკავშირში პუტინის ერთ-ერთი მთავარი მოკავშირე ყოველთვის იყო.

ორბანის ანტი-LGTBIQ+ კანონის ძირითადი სამართლებრივი საყრდენი პროპაგანდის შესახებ ხსენებული კანონი იყო, რომელიც 2021 წლის ივნისში მიიღეს. ორბანი დონალდ ტრამპისა და ულტრამემარჯვენე პარტია „ვოქსის“ (Vox) მოკავშირეა. ამ კანონმა სხვა აქტების, მათ შორის ბავშვთა დაცვის კანონმდებლობის შეცვლა გამოიწვია. შედეგად, ულტრამემარჯვენე მთავრობამ საჯარო სივრცეში ცენზურა დაუწესა ნებისმიერ მითითებას „სქესის შეცვლაზე, დაბადებისას განსაზღვრულ სქესთან შესაბამისი იდენტობისგან გადახვევასა და ჰომოსექსუალობაზე“. 2025 წლის მარტში ორბანი უფრო შორს წავიდა და შეკრების უფლებაც შეზღუდა. სწორედ ამ ნორმას დაეყრდნენ ულტრამემარჯვენეები, როცა შარშანდელი პრაიდის გამართვა აკრძალეს.

წელს, როცა მთავრობას უკვე პეტერ მადიარი ხელმძღვანელობდა, LGTBIQ+ უფლებების მხარდამჭერი მსვლელობა ჩვეულებრივად გაიმართა. აპრილის არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ მადიარმა ორბანის მიერ შექმნილი სისტემის დაშლის პირობა დადო: „გვინდა ქვეყანა, რომელიც არავის ვასალი არ იქნება და არავის დასჯის განსხვავებული აზრის ან უმრავლესობისგან განსხვავებულად სიყვარულის გამო“.

იუსტიციის მინისტრმა მარტა გერეგმა ასევე პირობა დადო, რომ ინდივიდუალური თავისუფლებების შემზღუდველ კანონებს გააუქმებდა. მთავრობამ ეს ახლა აქტით განახორციელა, რომელსაც „ბავშვების უფლებებისა და უსაფრთხოების გასაძლიერებლად გარკვეული კანონების ცვლილება“ ეწოდება. ადრე არასრულწლოვნებისთვის ხელმისაწვდომ მასალაში სექსუალური და გენდერული მრავალფეროვნების „წარმოჩენა ან ხელშეწყობა“ იკრძალებოდა. ახალი კანონპროექტი არასრულწლოვნებს იცავს მასალისგან, რომელმაც შესაძლოა „ბავშვის ფიზიკურ, ინტელექტუალურ, ემოციურ ან მორალურ განვითარებას სერიოზული ზიანი მიაყენოს“.

LGTBIQ+ ორგანიზაციებმა ცვლილება დადებითად შეაფასეს, თუმცა აღნიშნეს: „კანონპროექტი არასრულია“. ამიტომ ისინი მოითხოვენ „ახალ საკანონმდებლო ცვლილებებს, რათა ევროკავშირის სასამართლოს გადაწყვეტილება სრულად აღსრულდეს და LGTBIQ+ ადამიანების უფლებები დაცული იყოს“. ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლომ (CJEU) ულტრამემარჯვენეების მიერ მიღებული ნორმები შეაფასა, როგორც „დისკრიმინაციული ზომების კოორდინირებული ერთობლიობა“. სასამართლოს განმარტებით, ეს ზომები LGTBIQ+ ადამიანების უფლებებს „აშკარად და განსაკუთრებით მძიმედ“ არღვევდა. ამ წლის აპრილში სასამართლომ დაადგინა, რომ უნგრეთის კანონი ევროკავშირის ღირებულებებს არღვევდა, რადგან ამ ჯგუფს „სტიგმას აკრავდა და საზოგადოებისგან რიყავდა“. სხვა საკითხებთან ერთად, კანონი LGTBIQ+ ადამიანებს დანაშაულსა და პედოფილიას უკავშირებდა. ეს ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს პირველი გასამართლება იყო გაერთიანების 27 ქვეყნის დამფუძნებელი პრინციპების დარღვევისთვის.