აშშ ხელოვნური ინტელექტისთვის სამ ბირთვულ რეაქტორს აღადგენს

პალისეიდსის ელექტროსადგურის აქტიური დემონტაჟი მიმდინარეობდა. როგორც ჩანს, ეს პირველი შემთხვევაა, როცა ბირთვულ რეაქტორს დემონტაჟის დაწყების შემდეგ კვლავ აამუშავებენ. რთული საწყისი მდგომარეობის მიუხედავად, ამ პროექტზე სამუშაო ყველაზე მეტადაა დაწინაურებული. რეაქტორში საწვავის ჩატვირთვა 2026 წლის აგვისტოში მიმდინარეობდა. მოსალოდნელია, რომ ის დაახლოებით 2027 წლის მარტში 800 მეგავატ სიმძლავრეს გამოიმუშავებს.

ამ პროექტის მსგავსად, რეაქტორის მმართველმა კომპანია ჰოლტეკ პალისეიდსმა (Holtec Palisades) აშშ-ის ენერგეტიკის დეპარტამენტისგან სესხი აიღო. პალისეიდსმა დაფინანსება ბაიდენის ადმინისტრაციის მიერ 2024 წელს ბირთვულ ენერგეტიკაში განხორციელებული ინვესტიციის ფარგლებში მიიღო. დანარჩენი პროექტებისთვის სესხები ტრამპის ადმინისტრაციის 2025 წლის ინიციატივის ფარგლებში გაიცა.

მეორე რეაქტორი პენსილვანიის თრი-მაილ-აილენდზე მდებარე კრეინის სუფთა ენერგიის ცენტრშია. პროექტი ობიექტის პირველ ენერგობლოკს ახალი დანიშნულებით გამოიყენებს. პროექტი 2024 წელს დაიწყო. კომპანია კონსტელეიშენ ენერჯიმ (Constellation Energy) განაცხადა, რომ რეაქტორზე ჯამში 1,6 მილიარდ დოლარს დახარჯავდა. შემდეგ კომპანიამ 2025 წელს ენერგეტიკის დეპარტამენტისგან 1 მილიარდი დოლარის სესხი აიღო. 20-წლიანი ხელშეკრულებით, მთავარი მომხმარებელი Microsoft იქნება. ვარაუდობენ, რომ ობიექტი ელექტროქსელს 2027 წლის რომელიღაც მონაკვეთში 835 მეგავატ სიმძლავრეს მიაწვდის.

ეს ობიექტი 1979 წელს მეორე ენერგობლოკის ბირთვის ნაწილობრივი დნობის გამო გახდა ცნობილი. საბედნიეროდ, შემთხვევის გარემოსდაცვითი შედეგები შედარებით უმნიშვნელო აღმოჩნდა. კონსტელეიშენის მიმდინარე პროექტი პირველ ენერგობლოკს აღადგენს და განაახლებს. ამ ენერგობლოკს 2019 წელს ექსპლუატაციიდან გამოყვანამდე მნიშვნელოვანი პრობლემა არ ჰქონია. აშშ-ის ბირთვული მარეგულირებელი კომისია (Nuclear Regulatory Commission) მასზე უსაფრთხოების შემოწმებასაც ატარებდა. რეაქტორში საწვავის ჩატვირთვის დაწყებამდე კომისიამ ნებართვა უნდა გასცეს.

ელექტროქსელში დასაბრუნებელი მესამე რეაქტორი აიოვის დუეინ არნოლდის ენერგეტიკულ ცენტრში მდებარეობს. პროექტზე ნექსტერა ენერჯი (NextEra Energy) და Google თანამშრომლობენ. მოსალოდნელი სიმძლავრე 615 მეგავატია, ელექტროენერგიის მიწოდება კი 2029 წელს უნდა დაიწყოს. ნექსტერა ენერჯის აღმასრულებელმა დირექტორმა ჯონ კეტჩუმმა Google-თან თანამშრომლობის ხელშეკრულებით კმაყოფილება გამოთქვა. მისი თქმით, შეთანხმება ნიშნავს, რომ „ხარჯებიდან არცერთს აიოვაში მცხოვრები საყოფაცხოვრებო მომხმარებლები არ იხდიან“.

სამივე ობიექტი სხვადასხვა დროს გააჩერეს, რადგან მათი მუშაობა მეტისმეტად ძვირად მიიჩნიეს. შრომისა და ტექნიკური მომსახურების ხარჯების გამო ბირთვული ენერგია სხვა საშუალებებით წარმოებულ ელექტროენერგიაზე ძვირი ღირდა.