ასტრონომებმა სივრცის უდიდესი რუკა შექმნეს

ჩვენი სამყაროს დაჩქარებული გაფართოების მამოძრავებელი ძალა ასტრონომიის ერთ-ერთ უდიდეს საიდუმლოდ რჩება. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ძალა, რომელსაც მეცნიერები ბნელ ენერგიას უწოდებენ, ჩვენს სამყაროში ყველგანაა გავრცელებული, მის შესახებ თითქმის არაფერი ვიცით.

არიზონას სონორანის უდაბნოში მდებარე მთაზე განთავსებული ბნელი ენერგიის სპექტროსკოპიული ინსტრუმენტი (DESI) ბოლო ხუთი წელია კოსმოსის რუკის შედგენაზე მუშაობს ამ საიდუმლოს ამოსახსნელად. შედეგი არის სამყაროს უდიდესი სამგანზომილებიანი რუკა, რომელიც ოდესმე შექმნილა. ახლა კი DESI-ს მემკვიდრეობითი გამოსახულების კვლევების უახლესი ვერსიის გამოშვებით, უფასო ონლაინ ინსტრუმენტით, თქვენც შეგიძლიათ სამყაროს შესწავლა.

ახალი რუკა შეიცავს უზარმაზარ ინფორმაციას: 5,6 ტრილიონი პიქსელი დაახლოებით 4 მილიარდი ციური ობიექტით, მათ შორის ვარსკვლავები, გალაქტიკები, შავი ხვრელები და ასტეროიდები. იგი მოიცავს მთელი ცის დაახლოებით 75 პროცენტს, აღრიცხავს როგორც ხილულ სინათლეს, ასევე ახლო ინფრაწითელ ტალღის სიგრძეებს.

დაკარგული ნაწილები მოიცავს სივრცის უფრო ღრმა ნაწილებს, რომლებსაც ბლოკავს ჩვენი გალაქტიკის ვარსკვლავები, კოსმოსური მტვერი და სხვა მატერია, რაც დიდ გამოწვევას წარმოადგენს ასტრონომიული კვლევებისთვის, განსაკუთრებით მიწისზედა. თუმცა, ვინაიდან ირმის ნახტომი გაშლილია შემწვარი კვერცხის მსგავსად, მკვლევარები DESI-ს 5000 მექანიკურ თვალს მიმართავენ ჩვენი გალაქტიკის ზემოთ ან ქვემოთ, რათა დაიჭირონ ყველაზე მკაფიო გამოსახულებები დისტანციური სივრციდან.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს კონკრეტული კვლევა ხუთ წელს გაგრძელდა, იგი ეყრდნობოდა კიდევ 13 წლიან მოსამზადებელ სამუშაოებს. მონაცემთა შეგროვებაში 160-ზე მეტი მეცნიერი მონაწილეობდა და პროექტის განმავლობაში მკვლევარებმა უკვე გამოაქვეყნეს 1800-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებიც ამ მონაცემებს იყენებენ.

„ეს ახლა ასტრონომიული კვლევის ქსოვილის ნაწილია“, თქვა დევიდ შლეგელმა, ლოურენს ბერკლის ეროვნული ლაბორატორიის მკვლევარმა და Legacy Surveys-ის თანახელმძღვანელმა პრესრელიზში. „როდესაც დღეს ასტრონომიულ ობიექტებთან მუშაობთ, ხშირად იწყებთ Legacy Imaging Viewer-ის გახსნით, რომ ნახოთ რას უყურებთ.“

წელს ადრე DESI-ს მკვლევარებმა გამოუშვეს კიდევ ერთი რუკა, რომელიც 47 მილიონი გალაქტიკისა და კვაზარის მანძილებს ასახავდა. ამან 11 მილიარდი წლის კოსმოსური ისტორია აღადგინა და ბნელი ენერგიის ეფექტები გამოაჩინა. ბნელი ენერგია ითვლება სამყაროს გაფართოების მიზეზად და მიუხედავად იმისა, რომ თავად ძალა გაურკვეველი რჩება, ასტრონომებს შეუძლიათ მისი თვალყურის დევნება სხვა ციური ობიექტების მოძრაობის სიჩქარის ანალიზით.

DESI-ს კვლევის პირველი სამი წლის მონაცემებმა, სუპერნოვების დაკვირვებებთან და დიდი აფეთქების შემდეგ დარჩენილ გამოსხივებასთან ერთად, მიანიშნა, რომ ბნელი ენერგია შეიძლება არ იყოს მუდმივი ძალა, არამედ დროთა განმავლობაში თანდათან სუსტდება. სრული ხუთწლიანი მონაცემების ანალიზი 2027 წელს იგეგმება, რაც მეცნიერების აზრით, სამყაროს წარსულისა და აწმყოს უფრო ნათელ სურათს მისცემს.