ევროკომისია ევროპოლისთვის მონაცემთა დაცვის წესების შემსუბუქებას გეგმავს

ევროკომისიას ევროპის პოლიციის სააგენტო ევროპოლის (Europol) გაძლიერება სურს. ივნისში ინიციირებული რეგულაციის პროექტი პროცედურული დაცვის მექანიზმების შემცირებას ითვალისწინებს. პირადი მონაცემების შენახვა თანაზომიერი უნდა იყოს და კონკრეტულ დანაშაულს უკავშირდებოდეს. ბრიუსელის უწყება ამ მოთხოვნებს „ადმინისტრაციულ ტვირთად“ აფასებს. სამოქალაქო უფლებების ორგანიზაცია Statewatch-ის ცნობით, რეფორმამ მონაცემთა შეგროვება მასშტაბურად უნდა დააჩქაროს. მან პოლიციის ყოველდღიურ საქმიანობაში ექსპერიმენტული ხელოვნური ინტელექტის სისტემების ფართო გამოყენებაც უნდა დაამკვიდროს.

ევროპოლს პირადი მონაცემების შენახვა მხოლოდ მაშინ შეუძლია, როცა მონაცემთა დაცვის ევროპელ ზედამხედველ ვოიჩეხ ვიევიოროვსკის მათი რელევანტურობის კონკრეტული საფუძველი აქვს. თუმცა, ევროპოლის ყოფილმა თანამშრომლებმა ცოტა ხნის წინ გაამჟღავნეს, რომ სააგენტო ამ შეზღუდვების გვერდის ავლისთვის უკანონო „ჩრდილოვან სისტემებს“ იყენებს.

ევროკომისია თავის მიდგომას ტექნოლოგიური პროგრესით ამართლებს. მისი განცხადებით, ევროპოლი უნდა „მოდერნიზდეს“ და ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული საპოლიციო საქმიანობის წამყვან ევროპულ უწყებად იქცეს.

ევროკომისიას კერძო სექტორთან ურთიერთობაში ევროპოლის როლის გაძლიერებაც სურს. სააგენტო ცენტრალური კვანძი გახდება, რომლის მეშვეობითაც კერძო სუბიექტები ინფორმაციას გაცვლიან და ციფრული სათვალთვალო საშუალებების შესაქმნელად დაფინანსებას მიიღებენ. ასეთი ინიციატივები, მაგალითად, დაშიფვრის გვერდის ავლასა და ავტომატიზებულ პროფილირებას ემსახურება. ევროპოლმა დაფინანსების ფონდებზე წვდომაც უნდა მიიღოს. მათ შორისაა 2028-2034 წლების კვლევითი ჩარჩო-პროგრამა „ჰორიზონტი ევროპა“, რომლის ბიუჯეტი 175 მილიარდი ევროა. აქამდე სააგენტოს ამ პროგრამიდან თანხის მისაღებად განაცხადის დამოუკიდებლად შეტანა არ შეეძლო.

ევროკომისიას მონაცემთა ხელით დამუშავების გაუქმება სურს. აქამდე ინფორმაციის შენახვა მხოლოდ დადგენილი კატეგორიებით, მაგალითად, მსხვერპლის ან ეჭვმიტანილის სტატუსით შეიძლებოდა. მომავალში ევროპოლს მონაცემებში კონკრეტული საფუძვლის გარეშე ძიების უფლება უნდა მიეცეს. ევროკომისია ზემოქმედების შეფასებაში წერს, რომ ეჭვმიტანილებსა და უდანაშაულოებს შორის განსხვავებაზე უარის თქმა აუცილებელია. ეს მოწინავე ანალიტიკური საშუალებებისა და მანქანური სწავლების სისტემებისთვის საკმარისი მონაცემების მიწოდებას ემსახურება.

ევროპოლმა მანამდე მაღალი რისკის ხელოვნური ინტელექტისთვის AI აქტით გათვალისწინებული გამჭვირვალობის ვალდებულებებიდან გამონაკლისები მოიპოვა. Statewatch-ის მიერ გამოქვეყნებული ვიევიოროვსკის დასკვნის თანახმად, სკრიპტებზე დაფუძნებული საშუალებები ინტერნეტიდან მონაცემებს იღებს. ევროპოლი მონაცემებში შეტანილ ცვლილებებს მხოლოდ „შეძლებისდაგვარად“ აღრიცხავს. ეს ევროპული სასამართლოს პრაქტიკას ეწინააღმდეგება, რომელიც მონაცემთა ავტომატიზებული ცვლილებების სრულ მიკვლევადობას მოითხოვს.