ევროკომისია TikTok-ზე „კურდღლის სოროს“ ეფექტის აღკვეთას ითხოვს

ევროკომისიის შეფასებით, TikTok-ზე შინაარსის შერჩევის ალგორითმი ციფრული სერვისების შესახებ კანონს (DSA) არ შეესაბამება. კომისიის ცნობით, პლატფორმის მფლობელი კომპანია ბაიტდანსი (ByteDance) მომხმარებლების „შენთვის“ (For You) არხისთვის მოკლე ვიდეოებს ისეთი წესით არჩევს, რომ ე.წ. „კურდღლის სოროს“ ეფექტს ქმნის. ამის შესახებ კომისიამ პარასკევს მიმდინარე გამოძიების წინასწარი შედეგების გამოქვეყნებისას განაცხადა. კომპანიას ახლა ჯარიმა ემუქრება.

ევროკომისიის ვიცე-პრეზიდენტმა ჰენა ვირკუნენმა თქვა: „ყოველ ჯერზე, როცა მომხმარებელი TikTok-ზე ეკრანს ჩამოსქროლავს ან ვიდეოს მოიწონებს, ალგორითმი მას მსგავს შინაარსს სთავაზობს და ასე კურდღლის სოროში ითრევს, საიდანაც გამოსვლა იოლი არ არის“.

DSA პლატფორმებს მომხმარებლებისთვის რისკებისა და უარყოფითი შედეგების თავიდან აცილებას ავალდებულებს. კომისიის წინასწარი შეფასებით, ბაიტდანსმა ამ შემთხვევაში ეს ვალდებულება არ შეასრულა. პლატფორმა თავად ქმნის რისკებს შინაარსის შეთავაზებით და მომხმარებელთა რეაქციებს დიდწილად უგულებელყოფს.

ეს განსაკუთრებით ჯანმრთელობისთვის პოტენციურად საზიანო შინაარსს ეხება. ალგორითმი ასეთ მასალას აძლიერებს, მაგალითად, როცა ვიდეოს ყურების ხანგრძლივობას მისი შეთავაზების საფუძვლად იყენებს. კომისიის აზრით, უნდა შეიზღუდოს შემთხვევები, როცა უარყოფითი ფსიქოლოგიური გავლენის მქონე შინაარსი მომხმარებლებს მასობრივად მიეწოდება.

კომისიის შეფასებით, პლატფორმის მფლობელი ბაიტდანსის მიერ ამ პრობლემის მოსაგვარებლად გადადგმული ნაბიჯები საკმარისი არ არის. TikTok ევროკავშირის ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული პლატფორმაა და მას უშუალოდ ევროკომისია ზედამხედველობს. დღევანდელ შეფასებაში ირლანდიის მარეგულირებელიც მონაწილეობდა, რადგან კომპანიას ევროპული ოფისი ირლანდიაში აქვს.

ევროკომისია ამგვარად TikTok-ის ბიზნესმოდელის მთავარ პრინციპს უპირისპირდება. პლატფორმის მუშაობისთვის გადამწყვეტია ერთი და იმავე ტიპის შინაარსის განმეორებით შეთავაზება. ევროკომისიის ერთ-ერთმა მაღალჩინოსანმა დილით განაცხადა: „ჩვენ ვეწინააღმდეგებით ბიზნესმოდელს, რომელსაც პოტენციურად შეუძლია რისკების შექმნა. სწორედ ამის შეცვლა გვინდა და არა მხოლოდ TikTok-ზე“.

ახლა პლატფორმის მფლობელს ზედამხედველობის ორგანოს ბრალდებებზე პასუხის გაცემის შესაძლებლობა აქვს. თუ ამის შემდეგ ევროკომისია წინასწარ შედეგებს დაადასტურებს, მას შეუძლია კომპანიას წლიური მსოფლიო ბრუნვის 6%-მდე ჯარიმა დააკისროს. ასეთ გადაწყვეტილებასაც შეიძლება სასამართლოში გასაჩივრება მოჰყვეს.

ეს შედეგები 2024 წლის თებერვლიდან მიმდინარე გამოძიების მხოლოდ ნაწილია. 2026 წლის თებერვალში კომისიამ TikTok-ის დამოკიდებულების გამომწვევი დიზაინიც წინასწარ გააკრიტიკა, მათ შორის უსასრულო სქროლვა და ვიდეოების ავტომატური ჩართვა.