იაპონიის MMX-ს მარსის მთვარიდან ნიმუშების ჩამოტანა სურს

მიუხედავად ამისა, იაპონიის კოსმოსური სააგენტო JAXA და მისი პარტნიორები მარსის ავისმომასწავებელი სახელის მქონე მთვარეზე ხომალდის გასაგზავნად ემზადებიან. მისიის საერთაშორისო სამეცნიერო ჯგუფის ხელმძღვანელმა კიოში კურამოტომ თქვა: „ყველა წევრი მშვიდ მღელვარებას გრძნობს“.

მისია, სახელწოდებით „მარსის მთვარეების კვლევა“ (Martian Moons eXploration, MMX), იაპონიის ტანეგაშიმის კოსმოსური ცენტრიდან სამშაბათს, გამთენიისას უნდა გაეშვას. აშშ-ში ამ დროს ორშაბათის შუადღე იქნება. თითქმის ერთწლიანი მოგზაურობის შემდეგ ხომალდი მარსსა და მის ორ მთვარეს მიაღწევს. ესენია ფობოსი, რომლის სახელიც ბერძნულად შიშს ნიშნავს, და დეიმოსი, რომელიც ძრწოლას ნიშნავს. MMX ორივეს შორიდან დააკვირდება და ფობოსიდან ნიმუშებს შეაგროვებს. მეცნიერებს სურთ პასუხი გასცენ მნიშვნელოვან კითხვას: ზუსტად როგორ წარმოიქმნა ეს მთვარეები?

მკვლევრები მსგავს ამოცანას ათწლეულებია ეჭიდებიან. 1980-იანი წლებიდან რუსეთმა ფობოსისკენ სამი ზონდი გაგზავნა და სამივე მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა. მეცნიერებს ამ თითქმის შეუძლებელი მისიის შესრულება მაინც სურთ, რადგან ფობოსისა და მისი თანამგზავრის წარმოშობა უცნობია. ზოგი მახასიათებელი, მათ შორის მათ მიერ არეკლილი ხილული სინათლის სურათი, მიუთითებს, რომ ისინი მარსის მიზიდულობამ მის ორბიტაზე მოქცეული ასტეროიდებია. თუმცა, მარსის ეკვატორის გასწვრივ მათი წრიული ორბიტები სხვა შესაძლებლობაზე მიანიშნებს. NASA-ს MMX პროგრამის ხელმძღვანელმა ტომ სტატლერმა პრესბრიფინგზე განაცხადა, რომ მთვარეები შესაძლოა ახალგაზრდა მარსისა და გიგანტური ასტეროიდის შეჯახების შემდეგ დარჩენილი ნამსხვრევებისგან წარმოქმნილიყო.

ახალი მისია ამ დავის გადაწყვეტას უნდა დაეხმაროს. ამისთვის სამეცნიერო ხელსაწყოების ნაკრები მარსსა და მის მთვარეებს დეტალურად შეისწავლის. მაგალითად, MMX-ის ხელსაწყო MEGANE ფობოსის მიერ გამოსხივებულ ნეიტრონულ ნაწილაკებსა და გამა-სხივებს გაზომავს. ასე მკვლევრები მის ელემენტურ შემადგენლობას დაადგენენ. თუ ფობოსზე მეტი აქროლადი ელემენტი, მაგალითად, წყალბადი ან კალიუმი აღმოჩნდება, ეს დაჭერილი ასტეროიდის ვარაუდს გაამყარებს. აქროლადი ელემენტების ნაკლები რაოდენობა კი შეჯახების ვერსიას დაუჭერს მხარს.

ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტიდან (Johns Hopkins University) MEGANE-ის ჯგუფის ხელმძღვანელმა დევიდ ლოურენსმა თქვა: „ფობოსის ელემენტური შემადგენლობის შესახებ არაფერი ვიცით. ჩემთვის სწორედ ესაა ამაღელვებელი: ისეთი გაზომვის ჩატარება, რომელიც აქამდე არავის გაუკეთებია“.

NASA-ს რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიის (Jet Propulsion Laboratory) MMX-ის ჯგუფის წევრმა აბიგეილ ფრემანმა თქვა: „ეს დაკვირვებები ფობოსის შესახებ ჩვენს უმნიშვნელოვანეს კითხვებზე პასუხების ნაწილს მიგვანიშნებს. თუმცა ამ კითხვებზე საბოლოო პასუხებს სწორედ დედამიწაზე ჩამოტანილი ნიმუშები მოგვცემს“. ხომალდი ჯერ საბორტო ხელსაწყოებითა და როვერით ფობოსს შეისწავლის. როვერი ხომალდზე ადრე დაეშვება და უცნობ ზედაპირს გამოიკვლევს. შემდეგ ხომალდი მთვარეზე დაჯდება და ორი სხვადასხვა მეთოდით სულ მცირე 10 გრამ მასალას შეაგროვებს. ნიმუშები დედამიწაზე 2031 წლისთვის უნდა ჩამოიტანონ. ეს დედამიწის მთვარის გარდა სხვა მთვარიდან ჩამოტანილი პირველი ნიმუშები იქნება.