მედიცინის ნობელის პრემია ორ გერმანელ და ერთ ამერიკელ მეცნიერს მიენიჭა

შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიამ გადაწყვეტილების დასაბუთებისას განაცხადა, რომ ლაურეატებმა ნეირომეცნიერებაში ახალ ეპოქას ჩაუყარეს საფუძველი. ფიზიოლოგიის ან მედიცინის ნობელის კომიტეტის თავმჯდომარემ პერ სვენინგსონმა თქვა: „ოპტოგენეტიკა ტვინის ისეთი გზებით აღწერის შესაძლებლობას გვაძლევს, რომლებზეც ადრე მხოლოდ ოცნება შეგვეძლო“.

ოპტოგენეტიკა მეთოდია, რომელიც სინათლის დახმარებით უჯრედების, მაგალითად, ნეირონების აქტივობას აკონტროლებს. ამ მეთოდით შეიძლება დადგინდეს, როგორ აყალიბებენ ცოცხალ ტვინში ნერვული უჯრედები მოგონებებს, გრძნობებსა და ქცევებს. ჰეგემანმა და ნაგელმა ერთუჯრედიან წყალმცენარეში ცილა არხროდოფსინი აღმოაჩინეს, რომელიც უჯრედებს სინათლისადმი მგრძნობიარეს ხდის. დაისეროთმა ამ ცილის გენი ვირთხების ნეირონებში შეიტანა. შედეგად მან სინათლით მართვადი ჩამრთველი მიიღო, რომლითაც ნერვული უჯრედების გააქტიურება შეძლო.

ნერვული სიგნალების სინათლით მართვას დღეს ოპტოგენეტიკა ეწოდება. ამ მეთოდის დახმარებით აღმოაჩინეს ნეირონული წრედები, რომლებიც მოგონებებს, გრძნობებსა და ქცევებს მართავენ. ისინი ნევროლოგიურ და ფსიქიატრიულ დარღვევებთანაა დაკავშირებული. მკვლევრები ოპტოგენეტიკას ასევე მხედველობის დარღვევების მქონე ადამიანებისთვის მხედველობის აღსადგენად იყენებენ.

პეტერ ჰეგემანი 1954 წლის 11 დეკემბერს მიუნსტერში დაიბადა და 2004 წლიდან ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის პროფესორია. მისი კოლეგა გეორგ ნაგელი 1953 წლის 24 აგვისტოს დაიბადა და 2004 წლიდან ვიურცბურგის უნივერსიტეტის პროფესორია. კარლ დაისეროთი 1971 წლის 18 ნოემბერს აშშ-ის მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ ბოსტონში დაიბადა. ის 2005 წლიდან სტენფორდის უნივერსიტეტში ასწავლის.

ჰეგემანი, ნაგელი და დაისეროთი პრემიას თანაბრად გაიყოფენ და თითოეული საპრიზო თანხის მესამედს მიიღებს. ნობელის ფონდმა თანხა ახლახან თორმეტ მილიონ შვედურ კრონამდე, დაახლოებით ერთ მილიონ ევრომდე გაზარდა. ამის მიზეზი ნობელის პრემიის 125 წლის იუბილეა. დაჯილდოების ცერემონია 10 დეკემბერს, ალფრედ ნობელის გარდაცვალების დღეს, სტოკჰოლმის მერიაში გაიმართება.