მეცნიერებმა ნიობიუმით მდიდარი პლანეტის კანდიდატი აღმოაჩინეს

როცა ჩვენი მზის მსგავსი ყვითელი ჯუჯა ვარსკვლავები კვდებიან, ისინი უზარმაზარ ზომამდე იბერებიან. შემდეგ ისინი შიდა პლანეტებს ან ძლიერი მიზიდულობით ანადგურებენ, ან წარმოუდგენელი სიცხით აორთქლებენ. მოგვიანებით ასეთი მზეები თეთრ ჯუჯებად გარდაიქმნებიან. ეს პროცესი შიდა პლანეტური სისტემის პლანეტებისთვის თითქმის ყოველთვის დასასრულს ნიშნავს.

თუმცა, შესაძლოა, ასე არ იყოს. ამის შესახებ ორშაბათს გამოქვეყნებულ ნაშრომშია ნათქვამი, რომლის სათაურია „თეთრ ჯუჯაზე მატერიის აკრეციის პროცესში მყოფი მეორე თაობის პლანეტის კანდიდატის აღმოჩენა“.

NASA-ს ჰაბლის მისიის ჯგუფის განმარტებით, ნაშრომის ავტორებმა თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავის, HS 0209+0832-ის, 1999 წლის დაკვირვებები შეისწავლეს. დაკვირვებები ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპით ჩატარდა. ნაშრომის თანახმად, ამ მონაცემებმა „ატმოსფეროში ნახშირბადის, ალუმინის, სილიციუმის, კალციუმის, ტიტანის, ნიკელისა და თუთიის არსებობა გამოავლინა“. მონაცემებში ასევე დაახლოებით 100 ამოუცნობი სპექტრული ხაზი აღმოჩნდა.

ნაშრომის ავტორებმა უცნობი ნივთიერების დასადგენად ახალი მეთოდები გამოიყენეს. მათ დაასკვნეს, რომ HS 0209+0832-ის გარშემო მოძრავ სავარაუდო გაზის გიგანტში დიდი რაოდენობით ნიობიუმია.

NASA-ს პუბლიკაციაში ნაშრომის თანაავტორმა, ვისკონსინის უნივერსიტეტის თეორიულმა ასტროფიზიკოსმა ნიკოლას სტოუნმა აღნიშნა: „ნიობიუმი და რკინაზე მძიმე სხვა ელემენტები ასტრონომიული თვალსაზრისით განსაკუთრებულია. ბევრი გავრცელებული ელემენტისგან განსხვავებით, ისინი ვარსკვლავების ბირთვებში თერმობირთვული შერწყმით არ წარმოიქმნება“.

სტოუნმა დასძინა: „ამის ნაცვლად, ეს მძიმე ელემენტები მხოლოდ იმ უჩვეულო პირობებში შეიძლება წარმოიქმნას, რომლებიც მომაკვდავ ვარსკვლავებში მცირე ხნით ჩნდება. ნიობიუმის არსებობა ამ სასიკვდილო აგონიისა და მომაკვდავი ვარსკვლავის შიგთავსის კოსმოსში გამოტყორცნის ნიშანია“.

ნიობიუმის აღმოჩენა კიდევ ერთი მიზეზითაა საყურადღებო. ნაშრომის განმარტებით, ქანების წარმომქმნელ ძირითად ელემენტებად სილიციუმი და რკინა მიიჩნევა.

ავტორებმა HS 0209+0832-თან დაფიქსირებული ნივთიერება თეთრი ჯუჯების ირგვლივ ცნობილი ქანოვანი მასალის ყველა მაგალითს შეადარეს. მათ ის ჩვენი მზის სისტემის ყველა მეტეორიტსაც შეადარეს, თუმცა „შემადგენლობის არცერთი დამთხვევა“ ვერ იპოვეს.

ეს აღმოჩენა მიუთითებს, რომ HS 0209+0832-თან არსებული, ნიობიუმით მდიდარი გაზის გიგანტი მეორე თაობის იშვიათ პლანეტას წარმოადგენს. ის ასევე ისეთი მასალისგან შედგება, რომლის პლანეტად ჩამოყალიბება აქამდე არ გვინახავს. აღმოჩენა იმასაც აჩვენებს, რომ ჯოჯოხეთურად ცხელი წითელი გიგანტის ფაზის შემდეგ პლანეტები ვარსკვლავთან ახლოს შეიძლება წარმოიქმნას.