მიზნობრივი რეკლამები ტელეფონებს უხილავად აინფიცირებს

უაირდის მიერ Discover-Tech-ისა და მისი აღმასრულებელი დირექტორისთვის გაგზავნილ წერილებსა და შეტყობინებებს გამოქვეყნებამდე პასუხი არ მოჰყოლია. Integrity Partners-მაც კომენტარის მოთხოვნებს არ უპასუხა. მიიჩნევა, რომ 2021 წელს აშშ-ის მთავრობის მიერ სანქციების დაწესების შემდეგ კომპანია Candiru-ს აქტივებს ფლობს.

მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი სარეკლამო ბიზნესის მქონე Google-მა Discover-Tech-ის რეგისტრაცია გააუქმა. მანამდე კომპანია The Citizen Lab-სა და კიბერუსაფრთხოების კომპანია Confiant-ის მკვლევრებთან თანამშრომლობდა და ჯაშუშურ პროგრამასთან კავშირი დაადასტურა. Google-ის წარმომადგენელმა განაცხადა: „The Citizen Lab-სა და Confiant-თან ერთობლივი გამოძიების შემდეგ Google-მა Discover-Tech ჩვენს სარეკლამო პლატფორმებზე დაბლოკა, რადგან ის ჩვენს წესებს სისტემატურად არღვევდა. ჩვენ Safe Browsing-ის გაფრთხილებებიც დავაყენეთ, რათა ამ ჯგუფთან დაკავშირებულ ვებსაიტებზე გადასვლისას ადამიანები დავიცვათ“.

სარეკლამო ინდუსტრიის ორგანიზაციის, Interactive Advertising Bureau-ის ევროპულმა განყოფილებამ უაირდს დაუდასტურა, რომ Discover-Tech გლობალური მომწოდებლების სიიდან შეაჩერა. IAB Europe-მა კომპანია წესების აუდიტის შემდეგ შეაჩერა. ორგანიზაციის წარმომადგენელმა განაცხადა: „ჯაშუშურ პროგრამასთან დაკავშირებული დასკვნების დამატებითმა დადასტურებამ შესაძლოა გლობალური მომწოდებლების სიიდან საბოლოო გარიცხვაც გაამართლოს“.

Comcast-ის კუთვნილი ინტერნეტსარეკლამო კომპანია Beeswax-ის წარმომადგენელმა განაცხადა: „ბოლოდროინდელი აქტივობისა და მესამე მხარის უსაფრთხოების სპეციალისტის დამოუკიდებელი დასკვნის შემდეგ Beeswax-მა Discovery-Tech ჩვენი პლატფორმიდან წაშალა. მავნე რეკლამის მიმართ ნულოვანი შემწყნარებლობის პოლიტიკას ვიცავთ“.

ინტერნეტსა თუ აპებში რეკლამები ხშირად რეალურ დროში ვაჭრობის რთული პროცესით ჩნდება. ეს ავტომატური აუქციონია, სადაც რეკლამის განმთავსებლები კონკრეტული რეკლამის ჩვენების უფლებისთვის ფასს სთავაზობენ. მილიწამებში მიმდინარე პროცესით მათ მოწყობილობის, ადგილმდებარეობისა და დათვალიერების ისტორიის შესახებ უზარმაზარი მოცულობის მონაცემების შეგროვება შეუძლიათ. გაუმჭვირვალე მონაცემთა შუამავლები პირად ინფორმაციას ყიდიან, ხოლო სამართალდამცავი უწყებები და მტრული სახელმწიფოები მას ადამიანებზე თვალთვალისა და მათი მიზანში ამოღებისთვის ყიდულობენ.

მკვლევრების თქმით, Discover-Tech სარეკლამო პლატფორმა Controlium-ს მართავს. ის მომხმარებლებს რეკლამის გამოჩენის შემდეგ მოწყობილობების „დეანონიმიზაციის, ციფრული ანაბეჭდის შექმნისა და ავტომატურად დაინფიცირების“ საშუალებას აძლევს. მკვლევრების შეფასებით, მილიონობით მოწყობილობა Candiru-ს სერვერებზე გადაიმისამართა, სადაც მათი პროფილირება შეიძლებოდა. Discover-Tech-ის ვებსაიტზე საჯაროდ გამოქვეყნებული სარეკლამო ვაჭრობის ჩანაწერების ანალიზის თანახმად, მარტიდან ივნისამდე თავდამსხმელის სკრიპტებით მონიშნული, კომპანიასთან დაკავშირებული რეკლამები 70 000-ზე მეტ მობილურ აპსა და 120 000-ზე მეტ ვებსაიტზე გამოჩნდა. მკვლევრების თქმით, რამდენიმე აპმა Discover-Tech-თან დაკავშირებული მილიონზე მეტი რეკლამა აჩვენა.

ყველა რეკლამა ჯაშუშური პროგრამის გასავრცელებლად მომზადებული აუცილებელი არ ყოფილა. თუმცა მკვლევრებმა Discover-Tech-ის რეკლამები მსოფლიოს სახელმწიფო და ეროვნულ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ქსელებში შენიშნეს. მათ შორისაა ნატოსა და გაეროს ქსელები, ევროპის საკანონმდებლო ორგანოები, ავსტრალიის კრიტიკული ინფრასტრუქტურის მომწოდებლები, ასევე ნორვეგიისა და შვედეთის შეიარაღებული ძალები და სახელმწიფო უწყებები.

მსგავსი კამპანიები საჯაროდ იშვიათად ჩნდება. მკვლევრების შეფასებით, მიზეზი სარეკლამო ინფრასტრუქტურისადმი ფართო ნდობა და მისი განსაკუთრებული ზედამხედველობის გარეშე ციფრული ცხოვრების ყველა სფეროში ჩაშენებაა.

მარჩაკის თქმით, შეტევის სარეკლამო ბუნების გასაგებად Al Jazeera-ს ქსელური ჟურნალები გადამწყვეტი აღმოჩნდა. მან განმარტა: „თუ პირად მოწყობილობას სახლის Wi-Fi-სთან ან მობილურ მონაცემებთან კავშირისას უმიზნებენ, იქ ქსელის იმავე დონის მონიტორინგი არ იქნება. ამიტომ წინა ცნობების სიმცირე, სავარაუდოდ, ხილვადობის პრობლემაა. დამცველები სწორ დროსა და ადგილას უნდა იყვნენ და სწორ მონაცემებს აკვირდებოდნენ“.

ციფრული მედიის სავაჭრო ორგანიზაცია Digital Content Next-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა ჯეისონ კინტმა ზოგადად ციფრული სარეკლამო ეკოსისტემის ყველგან გავრცელებით გამოწვეულ საფრთხეებზე ისაუბრა. მისი თქმით, ასეთი შეტევები სარწმუნო და საზიანოა. კინტმა განაცხადა: „მიუხედავად იშვიათობისა და სირთულისა, რეკლამებით ნულოვანი დაწკაპუნების შეტევების შესახებ ცნობები დიდად არ გამაკვირვებდა. ყველაფერი, რაც მომხმარებლების მოლოდინს პირდაპირ ეწინააღმდეგება ან ღია ინტერნეტისადმი ნდობას ამცირებს, ღრმად შემაშფოთებელია“.

Digital Content Next-ის წევრია უაირდის მშობელი კომპანია Condé Nast.

თემებიბილ მარჩაკივოლფი კრისტლიჯეისონ კინტიAl JazeeraCandiruDiscover-TechGoogleThe Citizen Labტორონტოს უნივერსიტეტი

გამოქვეყნდა 15 ოქტომბერი, 2026