მთვარეზე მზის სისტემაში უდიდესი ახალი კრატერი აღმოაჩინეს

ამერიკელმა მკვლევარმა მთვარის ზედაპირზე მზის სისტემაში აქამდე აღმოჩენილი უდიდესი ახალი კრატერი იპოვა. NASA-მ აღმოჩენის შესახებ ინფორმაცია ახლა გაასაჯაროვა. სააგენტოს ცნობით, დარტყმითი კრატერი 2024 წლის 11 აპრილიდან 22 მაისამდე წარმოიქმნა. მის წარმომქმნელ ასტეროიდს ან კომეტას, სავარაუდოდ, სამიდან ექვსსართულიანი სახლის ზომა ჰქონდა. კრატერის დიამეტრი 222 მეტრია, სიღრმე კი დაახლოებით 43 მეტრს აღწევს. მას „მაკგეტჩინი“ უწოდეს. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ასეთი ზომის კრატერი მთვარეზე საშუალოდ საუკუნეში ერთზე ნაკლები სიხშირით წარმოიქმნება.

ახალი კრატერი NASA-ს მთვარის სადაზვერვო ორბიტერის (Lunar Reconnaissance Orbiter, LRO) სურათებზე აღმოაჩინეს. ორბიტერი მთვარის ზედაპირს 2009 წლიდან უწყვეტად იღებს. NASA-ს განმარტებით, სურათებს დიდი ახალი სტრუქტურების აღმოსაჩენად მხოლოდ რამდენიმე წელიწადში ერთხელ ამოწმებენ. თუმცა ამ სამუშაოს მთავარი მიზანი მთვარის რუკის შედგენაა. ამისთვის მრავალ სურათს ერთმანეთზე ადებენ, შემდეგ კი პროგრამა განსხვავებებს მონიშნავს. პროცესი შედარებით მარტივად ჟღერს, მაგრამ პროგრამა ასობით ცრუ განგაშს წარმოქმნის და ბევრი ხელით სამუშაოა საჭირო. თუმცა ახალი კრატერი მაშინვე შენიშნეს. Intuitive Machines-ის გამოსახულების დამუშავების სპეციალისტმა რობერტ ვაგნერმა, რომელიც LROC-ის მონაცემებზე მუშაობს, გაიხსენა: „ეს უდავოდ დარტყმის შედეგად გაფანტული ნამსხვრევების ყველაზე მკაფიო კვალი იყო, რომელიც ოდესმე ამ სურათებზე მინახავს“.

შედარებით დაბალი გარჩევადობის სურათებზე ახალი კრატერის აღმოჩენის შემდეგ მთვარის ორბიტერმა ახალი ფოტოები გადაიღო. მათი გარჩევადობა დაახლოებით ერთი მეტრია თითო პიქსელზე. მკვლევრებმა ამ სურათებით კრატერის ზუსტი ზომა, ფორმა და მის გარშემო არსებული კვალი შეისწავლეს. საუკუნის აღმოჩენა უფრო ვრცლად სამეცნიერო ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებულ სტატიაშია აღწერილი. კრატერს ამერიკელი გეოლოგისა და პლანეტების მკვლევრის, თომას მაკგეტჩინის სახელი უწოდეს. კვლევითმა ჯგუფმა ასევე აღნიშნა, რომ LRO-მ მისიის განმავლობაში სულ მცირე 1 000 პატარა კრატერი აღმოაჩინა. მან ასევე დარტყმებით ან ნამსხვრევების გაფანტვით გამოწვეული ზედაპირის 100 000-ზე მეტი ცვლილება აღრიცხა.