ნავთობის დაღვრა ოკეანის ფსკერზე ათწლეულის შემდეგაც აზიანებს ეკოსისტემას

ნავთობისა და გაზის ნაწილი გაიფანტა და მექსიკის ყურის ღრმა ნაწილის მიღმა გადაიტანეს. ნაწილი ბარიერულ კუნძულებსა და სანაპირო ჭაობებს, ასევე მოლუსკების საარსებო გარემოს მოედო. ნაწილი კი ოკეანის ფსკერზე დაილექა, საიდანაც დინებებს მისი წყალში დაბრუნება შეუძლია. თუმცა, ნახშირწყალბადებისა და ქიმიური გამფანტველი საშუალებების საკმარისი ნარჩენი წყალში დიდხანს დარჩა და თითქმის განუზომელი ზიანი მიაყენა.

დაღვრის შემდეგ ჩატარებულმა კვლევებმა ზღვის ორგანიზმებზე ტოქსიკური ზემოქმედების ფართო სპექტრი აჩვენა. მათ შორისაა განვითარების და გამრავლების დარღვევა, დელფინებსა და ვეშაპებში სიკვდილიანობის ზრდა და ჯანმრთელობის ხანგრძლივი პრობლემები. ახალი კვლევის თანახმად, დამაბინძურებელმა ნარჩენებმა შესაძლოა ზოგიერთ სახეობას სიბნელეში პარტნიორის პოვნაში ხელი შეუშალოს, რადგან მათ მაღალგანვითარებულ ყნოსვას არღვევს.

ნოვა-აღმოსავლეთის უნივერსიტეტის (Nova Southeastern University) საზღვაო და გარემოს მეცნიერებების პროფესორმა და კვლევის მთავარმა ავტორმა ტრეისი სატონმა აღნიშნა, რომ ზემოქმედება ეკოსისტემაში კვლავ ვრცელდება. მისი თქმით, 2024 წლის კვლევამ ღრმად მცურავი კბილვეშა ვეშაპების 80%-იანი შემცირება აჩვენა.

სატონმა თქვა: „ადრე მისისიპის შესართავთან სპერმის ვეშაპების დიდი, მუდმივი პოპულაცია გვყავდა, მაგრამ სპერმის ვეშაპი 10 წელია არ გვინახავს“. მისი თქმით, დიდ მტაცებლებს ხშირად სჭირდებათ დიდი, მჭიდროდ თავმოყრილი მსხვერპლი, რომელიც ახლა აღარ გვხვდება.

მეცნიერებმა თევზების ზუსტი დათვლის მეთოდები შეიმუშავეს. ამ კვლევისთვის მათ 2011 წელს ცხრა თვის განმავლობაში შეგროვებული საწყისი მონაცემები აიღეს და 2015-დან 2023 წლამდე ჩატარებულ ცხრა შემდგომ კვლევას შეადარეს. მკვლევრებმა დაღვრის ადგილის გარშემო, დიდ ბადეზე განლაგებულ მონაკვეთებში, ღრმა პელაგიურ გარემოში ნიმუშები აიღეს. კვლევა ზედაპირიდან დაახლოებით 650 ფუტიდან თითქმის ერთი მილის სიღრმემდე ჩატარდა. ღრმა პელაგიური ზონა ყურის მთლიანი მოცულობის დაახლოებით 90%-ს შეადგენს.

გემის მოლიპულ გემბანზე მომუშავე მეცნიერები სხვადასხვა სიღრმეზე გასახსნელ და დასაკეტ ბადეებს უშვებდნენ და ამოჰქონდათ. სხვადასხვა ჯგუფის სახეობების სპეციალისტები ნიმუშებს ამოცნობდნენ. ყოველდღიური ვერტიკალური მიგრაციის მქონე სახეობების გასათვალისწინებლად, ნიმუშები შუადღესა და შუაღამეს აიღეს. გემზე დამონტაჟებული სამეცნიერო ექოსონდები დამოუკიდებელ შემოწმებას უზრუნველყოფდა და წყლის სვეტში ზღვის ცოცხალი ორგანიზმებისგან არეკლილ ხმას ზომავდა.

მონტერეის ყურის აკვარიუმის კვლევითი ინსტიტუტის უფროსმა მეცნიერმა, საზღვაო ბიოლოგმა ბრიუს რობისონმა, ელფოსტით აღნიშნა, რომ კვლევა ყოვლისმომცველი და საგულდაგულოდ შედგენილია. რობისონმა, რომელიც ახალ კვლევაში არ მონაწილეობდა, დასძინა: „სხვა კვლევა არ ვიცი, რომელშიც ბადით ამდენი ნიმუში აეღოთ“.

მისი თქმით, კვლევა ისეთ სახეობებს იკვლევს, რომლებზეც კომერციული თევზჭერა არ მიმდინარეობს. ის პირველად აჩვენებს, რომ ადამიანის საქმიანობამ ზღვის ცოცხალი ბუნება ძალიან ღრმა წყლებშიც შეიძლება შეამციროს.

რობისონმა თქვა: „საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანია იმის გაგება, თუ რამდენად დამანგრეველი იყო ეს ნავთობის დაღვრა. ყურე არ აღდგენილა და 15 წელზე მეტი გავიდა“. მისი თქმით, ღრმა ზღვის მოპოვების მსგავს საქმიანობასაც შეიძლება მძიმე შედეგები ჰქონდეს ღრმა წყლის პელაგიური ეკოსისტემებისთვის, თუ ის ლითონების ან საპოხი მასალების შემცველ ჩამდინარე წყლებს გამოუშვებს.

ჰავაის უნივერსიტეტის მანოას კამპუსის საზღვაო ეკოლოგმა ჯეფრი დრეზენმა, რომელიც ახალ კვლევაში არ მონაწილეობდა, აღნიშნა, რომ სამი სახის მტკიცებულება ერთმანეთს ამყარებს: ბადით შეგროვებული ნიმუშები, აკუსტიკური კვლევები და გენეტიკური ნიმუშები. მისი თქმით, ეს დასკვნების გასამყარებლად უჩვეულოდ ძლიერი მტკიცებულებაა.

დრეზენის თქმით, კვლევა შემცირების ყველა შესაძლო მიზეზს განიხილავს და აჩვენებს, რომ მეცნიერულ მტკიცებულებებს მხოლოდ ერთი მიზეზი შეესაბამება.

მან თქვა: „ლოგიკური გამორიცხვის გზით, პირდაპირი დადანაშაულების გარეშე, ავტორები ეჭვს არ ტოვებენ, რომ შემცირების მიზეზი ნავთობის დაღვრაა“.

თემებიბრიუს რობისონიტრეისი სატონიჯეფრი დრეზენიBPDeepwater Horizonმონტერეის ყურის აკვარიუმის კვლევითი ინსტიტუტინოვა-აღმოსავლეთის უნივერსიტეტიჰავაის უნივერსიტეტის მანოას კამპუსი

გამოქვეყნდა 25 ოქტომბერი, 2026