რუსული სამხედრო თანამგზავრი აშშ-ის სარადარო აპარატს 3 მილზე მიუახლოვდა

LeoLabs-მა (LeoLabs) პარასკევს განაცხადა, რომ მოძრაობა ICEYE-X36-ისკენ „წინასწარგანზრახულ მიახლოებას ჰგავს“. ორგანიზაციის თქმით, განზრახვა გაურკვეველია, ხოლო ქცევა „შემდგომ დაკვირვებას საჭიროებს“. თანამგზავრებისთვის დაახლოებით 3 მილი სახიფათოდ მცირე მანძილია. თანამგზავრებს შორის სავალდებულო მინიმალურ მანძილს მკაცრი სამართლებრივი ნორმა არ ადგენს. თუმცა, მისისიპის უნივერსიტეტის კოსმოსური სამართლის პროფესორმა აარონ ბრინილდსონმა Axios-ს განუცხადა, რომ ქვეყნები მათ შორის, ჩვეულებრივ, სულ მცირე 6 მილს (9,7 კმ-ს) ინარჩუნებენ. რუსული აპარატი მფლობელის თანხმობის გარეშე მიუახლოვდა. რუსეთს არ უთქვამს, რა აღჭურვილობა გადააქვს სამხედრო თანამგზავრს.

სამიზნის დანიშნულება გარკვეულ მინიშნებებს იძლევა. ICEYE-X36 სინთეზური აპერტურის რადარის (SAR) თანამგზავრია, რომელსაც ღამით და ღრუბლიან ამინდშიც შეუძლია გამოსახულებების გადაღება. ის 2024 წლის მარტში SpaceX-ის Falcon 9-ით გაუშვეს. თანამგზავრი ფინეთში დაფუძნებული კომპანიის ამერიკულ დანაყოფზე, ICEYE US-ზეა რეგისტრირებული. ის დაახლოებით 545 კმ-ის (339 მილის) სიმაღლეზე, მზის მიმართ სინქრონულ ორბიტაზე მოძრაობს. აპარატი იმ თანამგზავრთა ჯგუფშია, რომელიც უკრაინას 2022 წლიდან ინფორმაციას აწვდის. მათ შორისაა მიმდინარე წლის დასაწყისში უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს ერთ მომხმარებელთან გაფორმებული შეთანხმება. თუმცა, უკრაინელმა ოფიციალურმა პირმა Axios-ს უთხრა, რომ გაურკვეველია, უშუალოდ ICEYE-X36 ეხმარება თუ არა ქვეყანას. ICEYE-მ და აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტმა კომენტარზე უარი განაცხადეს.

რუსეთმა აპრილში Soyuz-2.1b-ით ექვსი სამხედრო თანამგზავრი, „კოსმოს 2609-2614“, გაუშვა. მაისში მათმა უმრავლესობამ ორბიტები დაახლოებით 0,8 გრადუსით შეცვალა, რათა X36-ის ორბიტულ სიბრტყეს დამთხვეოდა. „კოსმოს 2609“-მა 26 მაისს მისგან 2,5 კმ-ის (1,6 მილის) მანძილზე ჩაიარა. კოსმოსურ საკითხთა ანალიტიკოსმა და Integrity ISR-ის წარმომადგენელმა გრეგ გილინჯერმა განაცხადა, რომ „კოსმოს 2612“ X36-ის სიბრტყეს თანდათან დაშორდა. 30 სექტემბრისთვის სხვაობამ დაახლოებით 0,24 გრადუსს მიაღწია, ხოლო გვერდითი დაშორება დაახლოებით 28 კმ-მდე გაიზარდა.

ნიდერლანდელმა თანამგზავრების დამკვირვებელმა მარკო ლანგბრუკმა დაწერა, რომ „კოსმოს 2612“-მა 30 სექტემბრიდან 16 ოქტომბრამდე ძრავები რამდენჯერმე ცალ-ცალკე ჩართო. ამით მან სიმაღლე, ექსცენტრისიტეტი და ორბიტული პერიოდი ICEYE-X36-ის მაჩვენებლებს შეუსაბამა. ლანგბრუკის შეფასებით, რომელიც საჯარო ორბიტულ მონაცემებს ეფუძნებოდა, შაბათ საღამოს მათ შორის მანძილი „რამდენიმე ასეული მეტრი ან შესაძლოა გაცილებით ნაკლები“ იყო.

ეს მოძრაობები წინასწარგანზრახული ჩანს და დიდძალ საწვავს მოითხოვს. სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრი (Center for Strategic and International Studies) საწვავს „თანამგზავრის შეზღუდულ რესურსს“ უწოდებს. ცენტრის თანახმად, ახლო მანძილზე მოქმედება შესაძლოა უვნებელიც იყოს. თუმცა, პოლიტიკის განმსაზღვრელებმა უნდა დაუშვან, რომ რუსულ თანამგზავრს „კომერციული თანამგზავრისთვის საფრთხის შემცველი მოქმედების განხორციელება შეუძლია“. ცენტრის განცხადებით, აშშ-მა და ევროპამ უნდა გადაწყვიტონ, როგორ უპასუხებენ კოსმოსში ნებისმიერ მტრულ მოქმედებას და გადაწყვეტილება საჯაროდ გამოაცხადონ. 2020 წლის ივლისში რუსეთის „კოსმოს 2543“-მა ობიექტი საკუთარი მოძრაობის მიმართ 186 მ/წმ-მდე (416 მილი/სთ) სიჩქარით გამოუშვა. აშშ-მა და გაერთიანებულმა სამეფომ ეს მოქმედება დაგმეს.