სერბეთში ამომრჩევლები ახალ პარლამენტს ირჩევენ

პარტიამ არჩევნები სერბეთის მომავლისა და სუვერენიტეტისთვის ბრძოლად წარმოაჩინა და ოპონენტები უცხო ინტერესების სამსახურში ყოფნაში დაადანაშაულა.

ყოფილმა პრეზიდენტმა ალექსანდარ ვუჩიჩმა მხარდამჭერებს უთხრა: „ისინი უცხოეთიდან მიღებული დავალებით ცდილობდნენ ჩვენი ქვეყნის განადგურებას, ამიტომ ეს უმძიმესი ბრძოლაა. ისინი მილიარდობით ევროთი დაგვესხნენ თავს, ჩვენ კი პატიოსნებით, ჩვენი პროგრამით, სამშობლოს სიყვარულითა და სერბეთის მიღწევებით დავიცავით თავი“.

კამპანიას სულ უფრო მეტად ჩრდილავს ძალადობა. ეს იმ საზოგადოებას ასახავს, სადაც პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს ხშირად არა უბრალოდ მეტოქეებად, არამედ მტრებად წარმოაჩენენ.

კამპანიის ბოლო კვირისთვის დამოუკიდებელმა საარჩევნო დამკვირვებელმა ორგანიზაციამ CRTA-მ ფიზიკური ძალადობისა და სიტყვიერი მუქარის 116 შემთხვევა აღრიცხა. მათ შორის იყო ფიზიკური დაპირისპირება, კამპანიის მონაწილეებზე თავდასხმა და საარჩევნო ბანერების წართმევის მცდელობა.

CRTA-მ ასევე განაცხადა, რომ ოპოზიციის აქტივისტებს, განსაკუთრებით სტუდენტურ სიასთან დაკავშირებულებს, უთვალთვალებდნენ და პოლიციაში დაკითხვაზე იბარებდნენ. ორგანიზაციის თქმით, ზოგ შემთხვევაში პოლიცია ოპოზიციის კანდიდატებისა და მხარდამჭერების დასაცავად ნელა მოქმედებდა.

არჩევნების წინ გამოქვეყნდა რამდენიმე ჟურნალისტური გამოძიებაც, რომელიც მმართველ SNS-თან დაკავშირებულ პირებსა და კრიმინალურ ქსელებს შორის სავარაუდო კავშირებს ეხებოდა.

არჩევნებამდე რამდენიმე დღით ადრე დამოუკიდებელი მედიასაშუალებების მიერ გამოქვეყნებულმა მასალებმა კორუფციის, პოლიტიკური გავლენისა და ანგარიშვალდებულების საკითხები კვლავ წამოსწია. ეს თემები მთავრობის წინააღმდეგ სტუდენტური მოძრაობის გამოწვევის არსს წარმოადგენს.

სპასოევიჩს ეჭვი ეპარება, რომ ამ გამოძიებებმა არჩევნების შედეგზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს.

მისი თქმით, ისინი, ვინც საგამოძიებო მედიას ენდობიან, სავარაუდოდ, უკვე ჩამოყალიბდნენ. ხოლო ამომრჩევლებმა, რომლებიც ხელისუფლების მომხრე მედიას ეყრდნობიან, შესაძლოა, ეს მასალები საერთოდ ვერ ნახონ.

არჩევნების სამართლიანობაზეც სერიოზული შეშფოთება არსებობს.

CRTA-მ დოიჩე ველეს განუცხადა, რომ საარჩევნო კამპანია პირველივე დღიდან არც თავისუფალი ყოფილა და არც სამართლიანი. ორგანიზაციამ მიუთითა „თავისუფლებების შეზღუდვასა და კანდიდატებსა და ამომრჩევლებს შორის უთანასწორობის გაღრმავებაზე“.

ორგანიზაციის ანგარიშის თანახმად, მედიაში გაშუქება მკვეთრად არათანაბარი იყო. ეროვნულ ტელევიზიებში პოლიტიკურ ძალებზე დათმობილი საეთერო დროის თითქმის სამი მეოთხედი ხელისუფლების წარმომადგენლებს ეთმობოდა. სტუდენტურ სიაზე გაშუქების 80%-ზე მეტი კი უარყოფითი იყო.

კენჭისყრამდე ბალკანეთის საგამოძიებო ჟურნალისტიკის ქსელმა (BIRN) SNS-ის ყოფილი წევრის მონათხრობი გამოაქვეყნა. ის აღწერს, როგორ აიძულებდნენ საჯარო სექტორის თანამშრომლებს, პარტიისთვის ხმები მიეტანათ.

დოიჩე ველემ ანონიმურ წყაროებზე დაყრდნობით შეიტყო, რომ ამომრჩევლებს SNS-ისთვის ხმის მიცემის სანაცვლოდ 30-დან 150 ევრომდე სთავაზობდნენ. გავრცელებული ინფორმაციით, მთელ ოჯახებს დასასვენებელ პაკეტებს ჰპირდებოდნენ, თუ ისინი მმართველ პარტიას ყველა ხმას მისცემდნენ.

ბევრს კენჭისყრის შემდეგ არეული პერიოდის, გაურკვევლობისა და პოლიტიკური კრიზისის ეშინია. განსაკუთრებით დიდ შფოთვას თავად არჩევნების ღამე იწვევს.

ხელისუფლება კვირების განმავლობაში აფრთხილებდა საზოგადოებას, რომ სტუდენტები, სავარაუდოდ უცხოური დაზვერვის სამსახურების დახმარებით, ქუჩებში ძალადობას ამზადებდნენ. კამპანიის ბოლო დღეებში რამდენიმე ადამიანი დააკავეს. პროკურატურის თქმით, მათ არჩევნების ღამეს არეულობის მოწყობაში ეჭვმიტანილებად მიიჩნევენ.

პოლიტოლოგ დუშან სპასოევიჩის თქმით, საუკეთესო სცენარი მოწინააღმდეგე ორი ბანაკიდან ერთ-ერთის დამაჯერებელი გამარჯვება იქნებოდა. ასეთ შემთხვევაში მეორე მხარეს შედეგის გასაჩივრებისთვის მცირე სივრცე დარჩებოდა.

თუმცა, მისი თქმით, გამოკითხვები აჩვენებს, რომ სხვაობა მცირე იქნება და, სავარაუდოდ, არჩევნების შემდგომ კრიზისში აღმოვჩნდებით. სპასოევიჩმა დასძინა, რომ მმართველი პარტიის მცირე უპირატესობით გამარჯვებას, სავარაუდოდ, აუცილებლად გაასაჩივრებენ. საარჩევნო პროცესის სამართლიანობაზე დიდი ხანია არსებობს შეშფოთება, ასევე არის ბრალდებები, რომ ზოგი ხმა შესაძლოა უკანონოდ მოიპოვეს.

რაც უნდა მოხდეს, ევროკავშირის პასუხს გადამწყვეტი მნიშვნელობა შეიძლება ჰქონდეს.

სპასოევიჩმა დოიჩე ველეს განუცხადა: „ვფიქრობ, საერთაშორისო რეაგირება გადამწყვეტი იქნება სერიოზული ინციდენტებისა და კრიზისის შემდგომი გამწვავების თავიდან ასაცილებლად. მხოლოდ მას შეუძლია ხელისუფლება დაარწმუნოს, რომ დამარცხება მიიღოს და საპროტესტო აქციებსა თუ ინციდენტებზე ძალზე მკაცრი რეაგირებისგან თავი შეიკავოს“.

ევროკომისიის წარმომადგენელმა დოიჩე ველეს განუცხადა, რომ სერბეთის საარჩევნო ჩარჩოს გაუმჯობესების ძირითადი რეკომენდაციები კვლავ შეუსრულებელია. მან ასევე აღნიშნა, რომ დემოკრატია და კანონის უზენაესობა გაწევრიანების პროცესისთვის მნიშვნელოვანია. სერბეთს ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსი 2012 წლიდან აქვს.

ბელგრადში სტუდენტებმა მიტინგი კოლოთი დაასრულეს, რომელიც ტრადიციული სერბული წრიული ცეკვაა. ამით მათ კენჭისყრაში გამარჯვების იმედი გამოხატეს.

თუმცა გამარჯვების გზა რთული შეიძლება აღმოჩნდეს. მოძრაობა თითოეული ხმის დაცვას დაჰპირდა ამომრჩევლებს. ამან შესაძლოა არჩევნების ღამე დაძაბული გახადოს, თუ შედეგს გაასაჩივრებენ.

თემებიალექსანდარ ვუჩიჩიალექსანდარ ჩუპიჩიარსა სტოიანოვიჩიდუშან სპასოევიჩიBIRNCRTASNSსტუდენტური სიაბელგრადისერბეთი

გამოქვეყნდა 23 ოქტომბერი, 2026