სიცოცხლის წარმოშობისთვის საჭირო მოლეკულები, სავარაუდოდ, კომეტებს არ მოუტანიათ

თითქმის საუკუნის წინ გაჩნდა თეორია, რომლის თანახმად, სიცოცხლის წარმოშობისთვის საჭირო მოლეკულური „სამშენებლო მასალა“ დედამიწაზე კომეტებმა მოიტანეს. საერთაშორისო კვლევითი ჯგუფის აზრით, ეს თეორია დიდი ალბათობით მცდარია. კომპიუტერული მოდელების საფუძველზე მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ კომეტებიდან პრებიოტიკური მოლეკულების უწყვეტი წვიმა, რომელიც ამისთვის იქნებოდა საჭირო, შეუძლებელი იყო. კომეტების მაღალი სიჩქარისა და შეჯახების კუთხის გამო, მოლეკულები დარტყმისას „თითქმის უეჭველად“ აორთქლდებოდა. საუკეთესო შემთხვევაში, ასეთ ნივთიერებებს შეჯახების გადატანა „ერთჯერადი შემთხვევითობის“ წყალობით შეეძლო. თუმცა სიცოცხლის წარმოშობისთვის ამის შემდეგ კიდევ ბევრი რამ სწორად უნდა წარმართულიყო. ეს კი კიდევ უფრო ნაკლებად სავარაუდოა.

კვლევის მთავარი ავტორის, კემბრიჯის უნივერსიტეტის ასტრონომიის ინსტიტუტის წარმომადგენლის, რიჩარდ ანსლოუს თქმით, წარმოდგენა, რომ კომეტებმა დედამიწას სიცოცხლის წარმოშობისთვის ყველა მნიშვნელოვანი საწყისი ნივთიერება მოუტანეს, „რომანტიკულია“. „თუმცა ჩვენი შედეგები მიანიშნებს, რომ ეს უკიდურესად ნაკლებად სავარაუდოა“, აღნიშნა მან. მისი თქმით, კვლევებში ეს იდეა პოპულარული იყო, რადგან რთულ წარმოშობის პროცესს ერთ მიზეზამდე დაიყვანდა. ანსლოუმ ეს მონოპოლის ბარათს შეადარა: „ციხიდან თავისუფლდები“, რადგან ამ იდეით ბევრი სხვადასხვა პრობლემის გადაჭრა ხერხდებოდა. ამ წარმოდგენას ბიძგი მისცა ევროპულმა კოსმოსურმა ზონდმა „როზეტამ“ (Rosetta), რომელმაც კომეტა 67P/ჩურიუმოვ-გერასიმენკოზე მართლაც აღმოაჩინა სიცოცხლისთვის საჭირო ნივთიერებები, მათ შორის გლიცინი და ფოსფორი.

შეძლო თუ არა ამ ნივთიერებებმა კომეტიდან დედამიწის ზედაპირამდე საკმარისი რაოდენობით მიღწევა, კვლევითმა ჯგუფმა ციანწყალბადის, ანუ ლურჯმჟავას მაგალითზე შეისწავლა. ეს ერთ-ერთი ნივთიერებაა, რომელიც 67P-ზე აღმოაჩინეს. მკვლევართა თქმით, მაშინაც კი, თუ ასეთი მოლეკულები ატმოსფეროში ცეცხლოვან ვარდნას გადაურჩებოდნენ, „უკიდურესად უჩვეულო“ იქნებოდა, რომ მათი რაოდენობა „სასარგებლო“ ყოფილიყო. „ასეთი მოვლენა მართლაც მილიონიდან მხოლოდ ერთ შემთხვევაში უნდა მომხდარიყო, რადგან შეჯახება ზუსტად სწორი სიჩქარითა და კუთხით უნდა მომხდარიყო. გარდა ამისა, შემდეგ ყველაფერი, მათ შორის სიცოცხლის ქიმიური საწყისების ამოქმედების კონცენტრაცია და სიჩქარე, ზუსტად ისე უნდა წარმართულიყო, როგორც საჭიროა“.

მოლეკულების წარმოშობის რამდენიმე ალტერნატიულ გზას განიხილავს კვლევითი ჯგუფი. მაგალითად, ისინი შესაძლოა სინთეზირებული ყოფილიყო იმ მასალისგან, რომელიც დედამიწაზე ასტეროიდებმა მოიტანეს. ადრეულ დედამიწას ასტეროიდები კომეტებზე გაცილებით ხშირად ეჯახებოდა. სიცოცხლის სამშენებლო მასალა შესაძლოა გარეგანი ჩარევის გარეშეც წარმოშობილიყო, მხოლოდ დედამიწაზე მიმდინარე პროცესების შედეგად. თუმცა სხვა პლანეტურ სისტემებში ამ გზას ჯგუფი არ გამორიცხავს, პირიქით. თუ პლანეტები ერთმანეთს მზის სისტემის პლანეტებზე უფრო ახლოს უვლიან, კომეტები შესაძლოა ერთი პლანეტიდან მეორეზე „გადახტნენ“ და ამ დროს შენელდნენ. ანსლოუმ და მისმა კოლეგებმა ეს შესაძლებლობა ჯერ კიდევ 2023 წელს აღწერეს.