უკრაინა ნაღმებით ვიეტნამის ომის დროინდელი მასშტაბითაა დაბინძურებული

დრონებმა ბრძოლის ველთან ერთად ჰუმანიტარული საქმიანობაც შეცვალა. 2022 წლამდე Halo Trust-ის თანამშრომლები ასაფეთქებელი მოწყობილობების ნიშნებს ძირითადად ბინოკლებითა და რუკებით ეძებდნენ. ახლა ისინი დრონებსა და სატელიტურ გამოსახულებებს იყენებენ, რომელთა ანალიზშიც ხელოვნური ინტელექტი ეხმარებათ.

თუმცა ომმა დრონების საწინააღმდეგო ტექნოლოგიებიც განავითარა. რუსეთისა და უკრაინის ძალების ჩამხშობი სისტემები ჰუმანიტარულ სამუშაოებს ხელს უშლის. Halo Trust-მა სიგნალის ჩახშობისა და გაყალბების შედეგად რამდენიმე დრონი დაკარგა.

ახალი ტექნოლოგიები ყველა ორგანიზაციისთვის თანაბრად ხელმისაწვდომი არ არის. კაბანოვას მეზობელ მინდორში ნაღმებს სახელმწიფო საგანგებო სამსახურის თანამშრომლებიც წმენდენ. მექანიზებული განაღმვის დანაყოფის ხელმძღვანელმა მიკიტა შულჟენკომ თქვა, რომ მისმა კოლეგებმა დაზვერვისთვის დრონების გამოყენება დაიწყეს. თუმცა ისინი დრონებით გადაღებულ მასალას ხელოვნური ინტელექტით ჯერ ვერ აანალიზებენ. შულჟენკომ დასძინა: „დიდი იმედი მაქვს, რომ ასეთი ტექნოლოგია მალე ჩვენს საქმიანობაშიც დაინერგება“.

Halo Trust-მა მხოლოდ 2025 წლის 31 მარტამდე ერთ წელიწადში უკრაინაში თითქმის 50 მილიონი ფუნტი დახარჯა. სახელმწიფოს წლიური ბიუჯეტი სასოფლო-სამეურნეო მიწებიდან ნაღმებისა და აუფეთქებელი საბრძოლო მასალის მოსაცილებლად 28,6 მილიონი ფუნტია. ათობით სხვა ორგანიზაციას გადამკვეთი პასუხისმგებლობები და განსხვავებული მიდგომები აქვს. სექტორზე პასუხისმგებლობა რამდენიმე სახელმწიფო უწყებას შორისაა განაწილებული. ნაღმების განეიტრალების კანონის საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანის მცდელობები შეფერხდა.

ეკონომიკის მინისტრის მოადგილეს, იჰორ ბეზკარავაინის, რომელიც ქვეყნის განაღმვის საქმიანობას ხელმძღვანელობს, მთელი სექტორისთვის მინისტრთა კაბინეტის დონეზე ერთი ზედამხედველი უწყების შექმნა სურს. პროგრესი ნელია. მიზეზის შესახებ კითხვაზე მან დაღლილი მხრების აჩეჩვით უპასუხა: „ადამიანების გამო“.

ბეზკარავაინიმ განმარტა: „ახალი კანონი ნიშნავს, რომ ზოგი სახელმწიფო უწყება პასუხისმგებლობას და, მათი აზრით, ძალაუფლებას დაკარგავს“.

უკრაინის განაღმვის სექტორში მომუშავე ერთმა პირმა უფრო პირდაპირ თქვა: „უკრაინის განაღმვის ყველაზე დიდი დაბრკოლება უკრაინის მთავრობაა“.

ბეზკარავაინის თქმით, ჩვეულებრივ განაღმვა კონფლიქტის დასრულებისა და მთავრობის არარსებობის პირობებში მიმდინარეობს, უკრაინაში კი საპირისპირო ვითარებაა.

ამას მარეგულირებელი და ბიუროკრატიული დაბრკოლებები მოჰყვება. უსაფრთხოების წესები ხშირად კრძალავს სატრანსპორტო საშუალების უშუალოდ კაბინიდან მართვას და დისტანციურ მართვას მოითხოვს. რიზამ თქვა: „ზუსტად ვიცით, რომ დისტანციური მართვა კაბინაში მყოფი ადამიანის მართვაზე ბევრად ნელია. ეს კვლავ ჩვენს უდიდეს გამოწვევად რჩება“.

ჰესლოპის აზრით, უკრაინის ხელისუფლება ნაღმებით დაბინძურებულ მიწას ზედმეტად ფართოდ განსაზღვრავს. ამან შეიძლება დრო და ფული თავიდანვე უსაფრთხო მიწის გაწმენდაზე დახარჯოს. მან თქვა: „რუსების მიერ ტერიტორიის დაკავება აუცილებლად მის დაბინძურებას არ ნიშნავს. მიწა მხოლოდ მაშინ არის დაბინძურებული, თუ მასში წყეული ასაფეთქებელი ნივთიერებებია“.

სექტორის გამნაღმველები თანხმდებიან, რომ ტექნოლოგიური წინსვლა უკრაინის ნაყოფიერი მიწების მშვიდობიანი გამოყენებისთვის დაბრუნებას დააჩქარებს.

ჰესლოპმა განაცხადა: „ეს ტექნოლოგიის მოწინავე ზღვარია. ჰუმანიტარული განაღმვის სექტორი ბოლო 30 წლის უდიდეს გარდაქმნას აქ გადის“.

თემებიანდა რიზავალერია შუმსკაიჰორ ბეზკარავაინიმიკიტა შულჟენკოოლენა კაბანოვაპოლ ჰესლოპიHalo Trustგაეროს განვითარების პროგრამაუკრაინახარკოვი

გამოქვეყნდა 14 ოქტომბერი, 2026