ანტარქტიდის თავზე ოზონის ხვრელი 1990 წლის შემდეგ ერთ-ერთი ყველაზე მცირეა

მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის (WMO) ცნობით, 2025 წელს ანტარქტიდის თავზე ოზონის ხვრელი 1990-იანი წლების დასაწყისის შემდეგ ერთ-ერთი ყველაზე მცირე იყო. ორგანიზაციამ აღნიშნა, რომ ზედიზედ მეორე წელს მისი ჰორიზონტალური ფართობიცა და ვერტიკალური სიღრმეც 1990-2010 წლების საშუალო მაჩვენებელზე მნიშვნელოვნად ნაკლები იყო.

WMO-ს ხელმძღვანელმა სელესტე საულომ 16 სექტემბერს, ოზონის მსოფლიო დღეს, განაცხადა: „ეს გარემოს დაცვის წარმატებული ისტორიაა. ოზონის შრე 2000 წლიდან აღდგენის პროცესშია და შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ რამდენიმე ათწლეულში მთლიანად აღდგება“.

WMO ამ წარმატებას 1987 წლის მონრეალის ოქმს უკავშირებს. მის საფუძველზე ეტაპობრივად აიკრძალა მავნე ნივთიერებები, მათ შორის ქლორფთორნახშირბადები (FCKW). ამ ნივთიერებებმა ანტარქტიდის თავზე ხვრელი წარმოქმნა, რომელიც პირველად 1985 წელს აღწერეს. მათ, მათ შორის, სამაცივრე დანადგარებსა და ხანძარსაწინააღმდეგო ქაფებში იყენებდნენ.

ოზონის შრე მნიშვნელოვანია, რადგან ადამიანებსა და დედამიწას მზის სახიფათო ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან იცავს. ამ გამოსხივებამ, მაგალითად, კანის კიბო შეიძლება გამოიწვიოს.

WMO-ს ატმოსფერული დაკვირვებების პროგრამის ხელმძღვანელმა პაოლო ლაიმ თქვა, რომ არქტიკის თავზეც გრძელვადიანი ტენდენცია ოზონის შრის აღდგენაზე მიუთითებს. 2025 წელს სხვა მეტეოროლოგიური მოვლენების გამო ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზოგიერთ რეგიონში ოზონის დონე შემცირდა. თუმცა, ეს ანტარქტიდის თავზე არსებული ხვრელის მსგავსი არ ყოფილა. იქ დროებით შრის ერთგვარი გათხელება დაფიქსირდა.

WMO-ს ყოველწლიური ოზონის ბიულეტენის თანახმად, ევროპის ზოგიერთ ნაწილში ულტრაიისფერი გამოსხივება 1990-იანი წლების შუა პერიოდიდან 20 პროცენტამდე გაიზარდა. ამის მთავარი მიზეზი ღრუბლიანობის შემცირება და მზიანი პერიოდის გახანგრძლივებაა. ბიულეტენში აღნიშნულია: „ამ ტენდენციის გათვალისწინებით, ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან დასაცავად მიზნობრივი და ეფექტიანი ზომები უდიდესი მნიშვნელობისაა“.