აშშ-ის მონაცემთა ცენტრები გაზის მოხმარებით მსოფლიოში მეხუთე ადგილზე გავლენ

ელექტროენერგიის საჭირო ინფრასტრუქტურის არარსებობის გამო მონაცემთა ცენტრების მრავალი პროექტი უკვე გადაიდო. ელექტროსადგურების ამოქმედებას გაცილებით მეტი დრო სჭირდება. ამიტომ ბევრი პროექტის ფარგლებში ადგილზე დამონტაჟებულ გენერატორებზე გადავიდნენ. ხელოვნურ ინტელექტზე მოთხოვნამ ავიაციის სფეროში არსებულ რეაქტიული ძრავების დეფიციტს კიდევ უფრო დიდი მასშტაბი შესძინა.

ილონ მასკი ერთ-ერთი პირველი იყო, რომელმაც მონაცემთა ცენტრის მოსამარაგებლად გაზის ტურბინები გამოიყენა. მან ისინი 2024 წელს მემფისის სუპერკომპიუტერულ კლასტერში (Memphis Supercluster) განათავსა, თუმცა ზოგიერთი მათგანისთვის ნებართვა არ ჰქონდა. ახლა მსოფლიოს უმდიდრესმა ადამიანმა ეს ტენდენცია შენიშნა და ერთი მილიარდი დოლარი ჩადო კომპანიაში, რომელიც გადასატან გაზისა და დიზელის ტურბინებს იჯარით გასცემს. მასკმა ასევე განაცხადა, რომ SpaceX რეაქტიული ძრავების ინდუსტრიაში წარმოების შემაფერხებელი რგოლის შესამსუბუქებლად ტურბინის ფრთების წარმოებას თავად დაიწყებს.

ხელოვნური ინტელექტის მონაცემთა ცენტრების ელექტროენერგიაზე უზარმაზარი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ახალი ტექნოლოგიები მუშავდება. მათ შორისაა მცირე მოდულური რეაქტორები, მაგალითად, Ampera-ს სამგანზომილებიანი ბეჭდვით დამზადებული მოდულური თორიუმის ბირთვული რეაქტორი და Valar Atomics-ის ბირთვული მიკრორეაქტორი Ward 250. მსგავს პროექტებში ხელოვნური ინტელექტის მრავალი მსხვილი ინფრასტრუქტურული კომპანია ჩაერთო, მათ შორის Amazon, Google, Microsoft, Nvidia და Oracle. მათი მიზანი ხელოვნური ინტელექტისთვის დიდი მოცულობის სუფთა ენერგიის გამომუშავებაა. თუმცა ამ ტექნოლოგიების კომერციულად სიცოცხლისუნარიანად ქცევას კიდევ რამდენიმე წელი დასჭირდება, ტექნოლოგიურ გიგანტებს კი ამდენი დრო არ აქვთ. მასკმა თქვა: „ბუნებრივი გაზი კიდევ რამდენიმე წლის განმავლობაში საჭირო იქნება მზის ენერგიის შესავსებად და მისი თავდაპირველი ამუშავებისთვის“.

მონაცემთა ცენტრებში ბუნებრივი გაზის ტურბინების განთავსება მათ გარშემო მცხოვრები თემებისთვის კარგი ამბავი არ არის. ფერადკანიანი მოსახლეობის წინსვლის ეროვნული ასოციაციის (NAACP) მიერ SpaceXAI-ის წინააღმდეგ შეტანილი სარჩელის თანახმად, Colossus 2-ში ამ ტურბინების გამოყენებამ აზოტის ოქსიდის გამონაბოლქვი 111%-ით გაზარდა. PM2.5 ნაწილაკების რაოდენობა 83%-ით, ხოლო ფორმალდეჰიდის ემისიები 88%-ით გაიზარდა. კომპანიამ უკვე დადო პირობა, რომ ყველა უნებართვო გენერატორს მოხსნის. თუმცა პროცესი სულ მცირე ერთ წელს გასტანს, რადგან გადასატან ტურბინებს თანდათან 1,2-გიგავატიანი ადგილზე განთავსებული ელექტროსადგურით ცვლიან.

ამასთან, ბუნებრივ გაზზე უზარმაზარმა მოთხოვნამ შესაძლოა მიწოდებაზე ზეწოლა მოახდინოს. შედეგად, ფასები შეიძლება გაიზარდოს და საშუალო მომხმარებელსაც შეეხოს. პროგნოზის მიხედვით, მომდევნო ათწლეულში აშშ-ის ბუნებრივი გაზის მწარმოებლები დღიურ წარმოებას 35 მილიარდი კუბური ფუტით გაზრდიან. თუმცა ეს პროგნოზირებულ მოთხოვნაზე დაახლოებით 11 მილიარდი კუბური ფუტით ნაკლებია. თუ წარმოება მოთხოვნას ვერ დაეწევა, ფასების მკვეთრი ზრდა და ხელმისაწვდომი მარაგისთვის ბრძოლაა მოსალოდნელი. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი ექსპერტის შეფასებით, აშშ-ში ჯერ კიდევ საკმარისზე მეტი აუთვისებელი გაზის საბადოა. ეს ინდუსტრიას ბუნებრივი გაზის მიწოდების გაზრდისა და ხარჯების შემცირების საშუალებას მისცემს.