აშშ-ში ბენზინი არჩევნების დღეს წინა არჩევნებზე ძვირი ღირდა

1974 წლის აგვისტოში, უოტერგეიტის სკანდალის გამო ნიქსონის გადადგომის შემდეგ, პრეზიდენტი ჯერალდ ფორდი გახდა. ინფლაცია 12,3% იყო, ბენზინი კი კვლავ ძვირი ღირდა.

იმავე წლის შუალედურ არჩევნებამდე ცოტა ხნით ადრე, ფორდმა კამპანია „ახლავე შევაჩეროთ ინფლაცია“, ანუ WIN, წამოიწყო. თუმცა რესპუბლიკელებმა წარმომადგენელთა პალატაში 48, სენატში კი 5 ადგილი დაკარგეს.

WIN-მა შედეგი ვერ გამოიღო. 1976 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის ბენზინი გალონზე 60 ცენტზე მეტი ღირდა. 2026 წლის ბოლოს ინფლაციაზე გადაანგარიშებით, ეს 3,49 დოლარია. ფორდმა ხელახლა არჩევის მცდელობაში ჯიმი კარტერთან წააგო.

კარტერის პრეზიდენტობის პირველი ორი წლის განმავლობაში, 1977 წლიდან, აშშ-ში უტყვიო ბენზინის საშუალო თვიური ფასი მაღალი დარჩა და ოდნავ კიდევ გაიზარდა. 1978 წელს ინფლაციამ 9%-ს მიაღწია.

1978 წლის შუალედურ არჩევნებში დემოკრატებმა წარმომადგენელთა პალატაში 15, სენატში კი 3 ადგილი დაკარგეს. ინფლაცია კვლავ იზრდებოდა, ხოლო 1980 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის ბენზინი 1976 წელთან შედარებით ორჯერ ძვირი ღირდა. ამ მაჩვენებლებისა და ირანში მძევლების კრიზისის ფონზე, კარტერმა 1980 წლის არჩევნები რონალდ რეიგანთან წააგო.

რეიგანმა „რეიგანომიკა“ გაატარა: შეამცირა გადასახადები და რეგულაციები, სახელმწიფო ხარჯები დააწია, მონეტარული პოლიტიკა გაამკაცრა და ნავთობზე დარჩენილი ფასების კონტროლი გააუქმა. 1980-იანი წლების შუა პერიოდში აშშ-სა და ოპეკის არაწევრ ქვეყნებში ნავთობის მოპოვების ზრდამ ჭარბი მიწოდება შექმნა. შედეგად, ნედლი ნავთობისა და აშშ-ში ბენზინის საშუალო ფასი წინა მაქსიმუმებთან შედარებით შემცირდა.

1982 წლის შუალედურ არჩევნებში რესპუბლიკელებმა წარმომადგენელთა პალატაში 26 ადგილი დაკარგეს, სენატში კი ერთი მოიპოვეს.

რეიგანმა 1984 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა, თუმცა 1986 წლის შუალედურ არჩევნებში მოქმედი ხელისუფლების სირთულეები კვლავ გამოჩნდა. ნედლი ნავთობი ბარელზე 15 დოლარი ღირდა, ბენზინი კი გალონზე 82 ცენტამდე გაიაფდა, მაგრამ რესპუბლიკელებმა წარმომადგენელთა პალატაში 5, სენატში კი 8 ადგილი დაკარგეს.

დონალდ ტრამპის პირველი საპრეზიდენტო ვადის დროს, 2018 წლის შუალედური არჩევნების წინ, ნედლი ნავთობის ფასი 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის ოქტომბრამდე დაახლოებით 24%-ით გაიზარდა. ბენზინი კი 22%-ით გაძვირდა. 2018 წლის არჩევნებში რესპუბლიკელებმა წარმომადგენელთა პალატაში 41 ადგილი დაკარგეს, სენატში კი 2 მოიპოვეს.

2020 წლის განმავლობაში COVID-19-ის შეზღუდვებმა აშშ-ის ეკონომიკა შეანელა. ნედლი ნავთობის მოპოვება შემცირდა, ბენზინზე მოთხოვნა კი 40%-ით დაეცა. პანდემიით გამოწვეული მიწოდების ჯაჭვის შეფერხებების გამო ფასები გაიზარდა.

2020 წლის ნოემბრის არჩევნების დღიდან 2022 წლის თებერვალში რუსეთის უკრაინაში შეჭრამდე, აშშ-ში უტყვიო ბენზინის საშუალო ფასი 66%-ით გაიზარდა, გალონზე 2,11 დოლარიდან 3,52 დოლარამდე.

პანდემიური შეზღუდვების მოხსნისა და ეკონომიკის აღდგენის დაწყების შემდეგ ბენზინზე მოთხოვნაც დაბრუნდა, რამაც მიწოდებაზე ზეწოლა გაზარდა.

2021 წელს თანამდებობის დაკავების შემდეგ, ბაიდენმა ენერგიის ფასების ზრდის შესაკავებლად რამდენიმე ნაბიჯი გადადგა. მათ შორის, 2022 წლის მარტში სტრატეგიული ნავთობის რეზერვიდან ნავთობი გამოუშვა. სახაზინო დეპარტამენტის შეფასებით, ამან შესაძლოა ბენზინის ფასის გალონზე 0,17-იდან 0,42 დოლარამდე ზრდა შეაჩერა.

თუმცა ბაიდენის პოლიტიკის სხვა ნაბიჯებმა ენერგიის მიწოდების გაზრდა გაართულა. მან გააუქმა Keystone XL-ის ნავთობსადენის პროექტი, რომელსაც აშშ-ში მეტი ნავთობი უნდა შეეტანა, და შეაჩერა არქტიკის ეროვნული ნაკრძალისა და მექსიკის ყურის ტერიტორიებზე ნავთობისა და გაზის მოპოვების ახალი იჯარების გაცემა. მან ასევე დაადასტურა აშშ-ის მონაწილეობა პარიზის კლიმატის შეთანხმებაში. ამ შეთანხმებით ქვეყნები სათბურის აირების ემისიების შემცირებას გვპირდებიან, რაც, ჩვეულებრივ, ენერგიის წყაროდ წიაღისეულ საწვავზე უარის თქმას გულისხმობს.

2022 წლის ივნისში ინფლაციამ 9,1%-ს მიაღწია, რაც 40 წლის მაქსიმუმი იყო. აშშ-ში ბენზინის ფასმაც რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია, გალონზე 4,929 დოლარს. დღევანდელ ფასებზე, ინფლაციის გათვალისწინებით, ეს 5,60 დოლარს უდრის.

2022 წლის შუალედური არჩევნები დემოკრატებისთვის იმაზე ნაკლებად ცუდი აღმოჩნდა, ვიდრე შესაძლოა, ეშინოდათ, თუმცა წარმატებული არ ყოფილა: პარტიამ წარმომადგენელთა პალატაში 9, სენატში კი ერთი ადგილი დაკარგა. ეს გვახსენებს, რომ კენჭისყრისას ამომრჩევლისთვის ენერგიის ფასები ერთადერთი მნიშვნელოვანი საკითხი არ არის.

ტრამპის მეორე ვადის პირველი 12 თვის განმავლობაში ნედლი ნავთობის ფასი 4,5%-ით დაეცა, აშშ-ში ნავთობის მოპოვება კი 3,3%-ით გაიზარდა, დღეში 13,3 მილიონი ბარელიდან 13,7 მილიონ ბარელამდე. AAA-ს მონაცემებით, ჩვეულებრივი უტყვიო ბენზინის საშუალო ეროვნული ფასი 4,5%-ით შემცირდა, გალონზე 3,12 დოლარიდან 2,98 დოლარამდე.

2026 წლის 28 თებერვალს აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებმა ირანის წინააღმდეგ ახლო აღმოსავლეთში ნავთობის მოპოვება და ჰორმუზის სრუტეში ნავთობმზიდების მიმოსვლა შეაფერხა. თავდაპირველად გადაზიდვების მოცულობა მკვეთრად დაეცა, თუმცა სექტემბრის ბოლოს ომამდელი დონის 82%-92%-ს მიაღწია.

ახლო აღმოსავლეთიდან ნედლი ნავთობის ექსპორტის საშუალო მოცულობა დღეში დაახლოებით 24 მილიონი ბარელია, რაც ომამდელ მაჩვენებელს აღემატება. ამის ერთ-ერთი მიზეზი საუდის არაბეთიდან და არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან ნავთობსადენების მეტად გამოყენებაა. ირანთან ომის გამო, AAA-ს მონაცემებით, აშშ-ში ჩვეულებრივი უტყვიო ბენზინის საშუალო ეროვნული ფასი თითქმის 40%-ით გაიზარდა: თებერვლის 2,98 დოლარიდან 2026 წლის 3 ნოემბრისთვის გალონზე 4,15 დოლარამდე.

არჩევნებამდე ჩატარებული გამოკითხვების პროგნოზის შესაბამისად, ამომრჩევლებმა ტრამპს ბენზინისა და სურსათის მაღალი ფასები, ასევე არაპოპულარული ომი დააკისრეს პასუხისმგებლობად.

ეს ეკონომიკისა და პოლიტიკის ძირითად პრინციპს გვახსენებს: როცა ეკონომიკა კარგად მუშაობს, ამომრჩევლები უფრო ხშირად უჭერენ მხარს მოქმედ ხელისუფლებას და მის პარტიას. ხოლო როცა ეკონომიკის მომავალს პესიმისტურად აფასებენ, ისინი მოქმედი ხელისუფლებისა და მისი პარტიის წინააღმდეგ აძლევენ ხმას.

თემებიბილ კლინტონიდონალდ ტრამპიმაიკლ ა. მიშერიჩარდ ნიქსონირონალდ რეიგანიჯეიმს კარვილიჯერალდ ფორდიჯიმი კარტერიჯო ბაიდენიოპეკი

გამოქვეყნდა 7 ნოემბერი, 2026