ელ-ნინიოს გვალვის გამო პანამა არხში გემების მოძრაობას ზღუდავს

მსოფლიო საზღვაო გადაზიდვებს მნიშვნელოვანი შეფერხებები ემუქრება: პანამა პანამის არხში გემების ყოველდღიური გავლის რაოდენობის შემცირებას გეგმავს. მიზეზი გლობალური კლიმატური მოვლენა ელ-ნინიოა. საპარლამენტო წინადადების თანახმად, ოქტომბრიდან არხში დღეში საშუალოდ მხოლოდ 29,5 გემს გაატარებენ. არხის საკითხთა მინისტრმა ხოსე რამონ იკასამ განაცხადა: „ეს უზრუნველყოფს, რომ არხმა უსაფრთხოდ, უწყვეტად, ეფექტიანად და მომგებიანად მუშაობა განაგრძოს“. სექტემბრის დასაწყისში ყოველდღიური მაჩვენებელი უკვე 36-დან 32-მდე შემცირდა.

აგვისტოში გემებს პანამის არხში შესასვლელად 10 დღე ლოდინი უწევდათ. გავრცელებული ცნობებით, ერთმა საკონტეინერო გემმა რიგში წინ გადასანაცვლებლად დაახლოებით ოთხი მილიონი დოლარი გადაიხადა. სანაოსნო კომპანიები არხში გასვლის დროის დასაჯავშნად, ჩვეულებრივ, ფიქსირებულ საფასურს იხდიან. თუმცა ყოველდღიურ აუქციონზე მათ რიგის ასაცილებლად თანხის შეთავაზება შეუძლიათ.

პანამის არხი ატლანტის ოკეანეს წყნარ ოკეანესთან აკავშირებს. მასზე მსოფლიო საზღვაო ვაჭრობის ხუთი პროცენტი და აშშ-ის საკონტეინერო მიმოსვლის დაახლოებით 40 პროცენტი მოდის. არხის რაბების მუშაობას დიდი მოცულობის წყალი სჭირდება. წყალს წყალშემკრები აუზიდან იღებენ, რომელსაც ორი ტბა კვებავს. ნალექის ნაკლებობის გამო ტბებში წყლის დონე მნიშვნელოვნად დაეცა.

გვალვა კლიმატურმა მოვლენამ, ელ-ნინიომ გამოიწვია. ის წყნარ ოკეანეზე ყალიბდება და მსოფლიოში ქარის, ჰაერის წნევისა და ნალექის ცვლილებებს იწვევს. მას ტემპერატურის მატებაც ახლავს. ელ-ნინიო, ჩვეულებრივ, ორიდან შვიდ წელიწადში ერთხელ ჩნდება და ცხრიდან 12 თვემდე გრძელდება.

წელს დაკვირვებების დაწყების შემდეგ ამ მოვლენის ყველაზე ძლიერი გამოვლინებაა მოსალოდნელი. ცენტრალური ამერიკა უკვე მძიმე გვალვას განიცდის. ამის გამო პანამამ, ჰონდურასმა და ელ-სალვადორმა საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადეს. პანამის არხის ადმინისტრაციამ 2023 წელს ელ-ნინიოს გამო ყოველდღიური გატარებების რაოდენობა 22-მდე შეამცირა.

პანამის არხი ჰორმუზის სრუტის შემდეგ მსოფლიო ეკონომიკის მეორე მნიშვნელოვანი შემაფერხებელი რგოლია, რომელიც ახლა დაზარალდა. ირანის ომის გამო ჰორმუზის სრუტე დიდწილად დაკეტილია.

სანაოსნო კომპანიები გაზრდილ ხარჯებს, სავარაუდოდ, მომხმარებლებს გადააკისრებენ. შედეგად, პროდუქცია მომხმარებლებისთვის შეიძლება გაძვირდეს და ინფლაცია დაჩქარდეს. სანაოსნო კომპანიები 2023 წლის დეკემბრიდან წითელ ზღვაში მიმდინარე კონფლიქტით სარგებლობენ. კეიპტაუნის გარშემო მრავალდღიანი შემოვლითი მარშრუტების წყალობით ისინი მილიარდიან მოგებას იღებენ. სულ მცირე, გრძელვადიან პერსპექტივაში პანამის არხის შემთხვევაშიც, სავარაუდოდ, იგივე მოხდება.