გერმანია და საფრანგეთი ჩინეთთან ვაჭრობისთვის „ავარიულ ჩამრთველს“ ითხოვენ

დიპლომატები ხაზს უსვამენ, რომ გეგმა კონკრეტული ქვეყნების წინააღმდეგ მიმართული არ არის. თუმცა ევროპას სავაჭრო თავდაცვის გაძლიერებისკენ, ძირითადად, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მკაცრი მეთოდები და ჩინეთთან დაპირისპირება უბიძგებს.

საპასუხო ზომები ცალკეული კომპანიების ერთიანი ბაზრიდან გარიცხვიდან მთელი ქვეყნის წინააღმდეგ სავაჭრო შეზღუდვებამდე გავრცელდება. ეს ფაქტობრივად ერთგვარი „ავარიული ჩამრთველი“ იქნება, რომლის ამოქმედებასაც საგანგებო შემთხვევაში ევროკომისია თავად შეძლებს.

წევრი ქვეყნები გადაწყვეტილების შეცვლას ან შეჩერებას შემდეგ კვალიფიციური უმრავლესობით შეძლებენ. ამისთვის წევრი ქვეყნების სულ მცირე 55%-ის მხარდაჭერა იქნება საჭირო. ისინი ერთობლივად ევროკავშირის მოსახლეობის სულ მცირე 65%-ს უნდა წარმოადგენდნენ.

მაღალჩინოსნები სწრაფ ამოქმედებას გადამწყვეტად მიიჩნევენ. ევროკავშირის არსებული თავდაცვითი ინსტრუმენტები მხოლოდ მრავალთვიანი შემოწმებისა და ევროპულ საბჭოში ხანგრძლივი მოლაპარაკების შემდეგ მოქმედებს. ახალი ინსტრუმენტი ბრიუსელს სხვა სახელმწიფოების ეკონომიკური შანტაჟის მცდელობებზე რამდენიმე დღეში რეაგირების საშუალებას მისცემს.

ევროკავშირი ჩინურ ჰიბრიდულ ავტომობილებზე დამცავ ტარიფებს ამზადებს. ბრიუსელი მოელის, რომ ამას ჩინეთის საპასუხო ნაბიჯი მოჰყვება. ჩინეთის ვაჭრობის სამინისტრომ ევროპა რამდენიმე დღის წინ ჩინური კომპანიებისა და პროდუქტების წინააღმდეგ „დისკრიმინაციული შეზღუდვების“ დაწესებაზე გააფრთხილა. სამინისტრომ განაცხადა, რომ ასეთ შემთხვევაში პეკინი „გადაჭრით უპასუხებს“. ბერლინი, ბრიუსელი და პარიზი ამ მუქარას სერიოზულად ეკიდებიან. ერთ-ერთი მაღალჩინოსნის თქმით, თუ ჩინეთი იშვიათი მიწის ელემენტების ექსპორტს შეწყვეტს, ევროკავშირი ამჟამად დაუცველი დარჩება.

„ავარიული ჩამრთველის“ იდეა ახალი არ არის. ევროკავშირმა „ეკონომიკური იძულების საწინააღმდეგო ინსტრუმენტი“ 2023 წლის ბოლოს დაამტკიცა. თუ ევროკავშირს ან მის წევრს ტარიფებით, ფინანსური სანქციებით ან მიწოდების შეწყვეტით აშანტაჟებენ, ბრიუსელს საპასუხო ზომების შეთავაზება შეუძლია. თუმცა წევრმა ქვეყნებმა ჯერ კვალიფიციური უმრავლესობით უნდა დაადგინონ, რომ ეკონომიკური შანტაჟი მართლაც ხდება. ეს ჩინეთსა და აშშ-ს ევროკომისიის მოქმედებამდე ევროკავშირის პარალიზების შესაძლებლობას აძლევს.

ევროკავშირში ამ სისუსტეზე მაშინვე მსჯელობდნენ, მაგრამ წევრი ქვეყნები კონტროლის შენარჩუნებას მოითხოვდნენ. ინფორმირებული წყაროების ცნობით, მაშინდელი კანცლერი ოლაფ შოლცი ევროკომისიის უფლებამოსილების გაფართოებას ეწინააღმდეგებოდა. ამიტომ არსებული ინსტრუმენტი პრაქტიკაში თითქმის გამოუსადეგარია. გერმანიასა და საფრანგეთს ახლა ამ ხარვეზის გამოსწორება სურთ. ბერლინის ერთ-ერთმა მაღალჩინოსანმა თქვა: „შეკავება მხოლოდ მაშინ მუშაობს, როცა სარწმუნოა“.

მთავრობას ბუნდესტაგიც უჭერს მხარს. მწვანეთა პოლიტიკოსმა ტონი ჰოფრაიტერმა განაცხადა: „ჩინეთის ხელმძღვანელობასთან მკაცრი დაპირისპირებისთვის უნდა მოვემზადოთ“. მან დასძინა: „თუ ევროპული მრეწველობისა და მასთან დაკავშირებული სამუშაო ადგილების გადარჩენა გვინდა, ევროპა მტკიცედ უნდა იდგეს“.

გერმანიის მრეწველობის, განსაკუთრებით ავტომწარმოებლების, ჩინეთში დიდი ინვესტიციების გამო ბერლინი პეკინთან დაპირისპირებას დიდხანს ერიდებოდა. თუმცა ბერლინი ახლა გაცილებით მეტისთვისაა მზად. ეს სტრატეგიული დარგებისთვის ახალ ტარიფებსა და „ავარიულ ჩამრთველსაც“ მოიცავს. სამთავრობო წრეების ცნობით, საფრანგეთთან ტარიფებზე პრინციპული შეთანხმება უკვე მიღწეულია.

ეკონომიკის სამინისტრო, რომელსაც ასევე ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირი (CDU) ხელმძღვანელობს, უფრო ფრთხილია და ჩინეთის რეაქციას უფრთხის. თუმცა მონაწილეთა თქმით, მოლაპარაკებებში სამინისტროს როლი შემცირდა. საფრანგეთთან მოლაპარაკებები მეტწილად კანცლერის ადმინისტრაციამ გადაიბარა.

გერმანულ მრეწველობაშიც შეიცვალა მიდგომა. Mercedes, VW და BMW წლების განმავლობაში სავაჭრო ბარიერებს ჩინეთში ბიზნესის დაზიანების შიშით ეწინააღმდეგებოდნენ. ახლა ჩინელი კონკურენტების ზეწოლის გამო მიზნობრივ დამცავ ზომებს ისინიც მხარს უჭერენ.

გერმანიის საავტომობილო მრეწველობის ასოციაციამ (VDA) ცოტა ხნის წინ განაცხადა, რომ გარკვეულ პირობებში ჩინეთის წინააღმდეგ ახალი ტარიფები გამართლებული იქნებოდა. VDA-ს პრეზიდენტმა ჰილდეგარდ მიულერმა ჰანდელსბლატს უთხრა, რომ კონკურენციის დამახინჯების გარკვეული დონის შემდეგ „ვაჭრობის დაცვის ინსტრუმენტების“ გამოყენება შესაძლებელია. მისი თქმით, ევროპულ ბაზარზე შედეგებისა და შესაძლო საპასუხო ზომების რისკის შეფასებაში შესაბამისი დარგები მჭიდროდ უნდა ჩაერთონ.

ევროკომისიის ყოფილმა ექსპერტმა იონათან ჰაკენბროიხმა ეს საკითხი „უკიდურესად მნიშვნელოვნად“ შეაფასა. მისი თქმით, პოლიტიკასა და ბიზნესს ესკალაციის რისკებისა და მათი შემცირების გზებზე მაქსიმალურად საერთო ხედვა სჭირდება. ევროკავშირის თითოეული ზომა „ესკალაციის მართვის დახვეწილ სტრატეგიას“ მოითხოვს.

ჩინურ ჰიბრიდულ ავტომობილებზე ტარიფების დაწესება ჯერ გადაწყვეტილი არ არის. ვაჭრობის საკითხებში ევროკომისარი მაროშ შეფჩოვიჩი თავდაპირველად პეკინთან მოლაპარაკებას ცდილობს. იგი 8 და 9 ოქტომბერს ჩინეთში ვაჭრობის მინისტრ ვან ვენტაოს შეხვდება. ევროკავშირს სურს, ჩინეთმა საკუთარი ინიციატივით, განსაკუთრებით ევროპაში ავტომობილების ექსპორტი შეზღუდოს. ევროპელი ოფიციალური პირებისთვის ასეთი შეთანხმება დროებითი ამოსუნთქვა იქნებოდა.

თუმცა პეკინში წარმატებაც კი გერმანიისა და საფრანგეთისთვის ახალი ინსტრუმენტის საჭიროებას ვერ შეცვლის. ევროკავშირს მომავალ წელს „სამრეწველო დაჩქარების აქტით“ სტრატეგიული დარგებისთვის „დამზადებულია ევროპაში“ მოთხოვნების შემოღება სურს. ჩინეთი ამასაც თავისი კომპანიების დისკრიმინაციად მიიჩნევს და საპასუხო ზომებით უკვე დაიმუქრა. ბერლინსა და პარიზს სურთ, პეკინის ახალი საექსპორტო შეზღუდვებისა თუ სხვა იძულებითი ზომებისთვის მზად იყვნენ.

თემებიემანუელ მაკრონიფრიდრიხ მერციურსულა ფონ დერ ლაიენიდონალდ ტრამპიოლაფ შოლციევროკავშირიევროკომისიაგერმანიასაფრანგეთიჩინეთი

გამოქვეყნდა 5 ოქტომბერი, 2026