გერმანია: ემიგრაციიდან იმიგრაციის დანიშნულების ადგილამდე

ბედნიერებისა და უკეთესი ცხოვრებისკენ სწრაფვა ნახსენებია ამერიკის დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში, რომლის დაწერაშიც ფრანკლინი მონაწილეობდა. საუკუნეების განმავლობაში ისინი უთვალავი ადამიანის მოტივაცია იყო, რომ ზურგი აექციათ თავიანთი ქვეყნებისთვის.

ფრანკლინის სიცოცხლეში ამერიკაში ემიგრირებული გერმანელები რეალურად საკმაოდ შეზღუდული რაოდენობით იყვნენ. 1820 წლისთვის მხოლოდ დაახლოებით 150000-მა შეძლო მოგზაურობა. ხშირად მათ არწმუნებდნენ თანამემამულეები, რომლებიც ყვებოდნენ თავიანთი უზარმაზარი წარმატების შესახებ ახალ სამშობლოში და აღნიშნავდნენ კეთილდღეობას, რომელიც მათ სავარაუდოდ ძალიან მოკლე დროში მიაღწიეს. რასაც უმეტესობა სახლში არ იცოდა, ის იყო, რომ ამ რეკრუტიორებს კომისია ეძლეოდათ ყოველ მიგრანტზე.

"იალქნიან გემზე გადაკვეთა დაახლოებით იმდენი ღირდა, რამდენსაც ხელოსანი წელიწადში გამოიმუშავებდა", — თქვა სიმონე ბლაშკამ ბრემერჰაფენის გერმანული ემიგრაციის ცენტრიდან. "იმისთვის, რომ ამის საშუალება ჰქონოდათ, ოჯახებს უნდა გაეყიდათ მთელი თავიანთი ქონება."

მათ არანაირი წარმოდგენა არ ჰქონდათ, რა ელოდებოდათ გემზე. გადაკვეთისას, რომელიც რამდენიმე კვირა გრძელდებოდა, ისინი ქვედა გემბანზე ძალიან შეზღუდულ სივრცეში იყვნენ შეფუთულები, ტანჯულები ტილების, რწყილებისა და ვირთხებისგან. ბევრი დაავადდა დიზენტერიით, ტიფით, ჩუტყვავილით ან ცინგით.

თავის წიგნში "მოგზაურობა პენსილვანიაში 1750 წელს" სკოლის მასწავლებელმა და ორგანისტმა გოტლიბ მიტელბერგერმა აღწერა ის, რაც განიცადა მოგზაურობისას: "ბევრი ადამიანი ტირის, კვნესის და სასტიკად ტირის სახლებისთვის; უმეტესობა მოწყენილია. ასობით ადამიანი აუცილებლად კვდება და იღუპება ასეთ უბედურებაში და ზღვაში უნდა ჩააგდონ."

ამერიკაში ჩასვლისას მიტელბერგერმა დაწერა, რომ მისი თანამგზავრების უმრავლესობა ეფექტურად აუქციონზე გაიყიდა. ეს იყვნენ უსახსრო ადამიანები, რომლებსაც უფასო გადასასვლელი მიეცათ იმ პირობით, რომ წლების განმავლობაში იმუშავებდნენ როგორც მიჯაჭვული მუშები. აშშ-ში მათი კონტრაქტები გაიყიდა. მიტელბერგერმა დაინახა ოჯახები დაშლილი და მშობლები იძულებულნი გახდნენ თავიანთი შვილები გაეყიდათ.

როდესაც ეს ადრეული მიგრანტები ამერიკაში მოგზაურობდნენ, ამავდროულად დიდი ემიგრაციის ტალღა იყო გერმანიიდან აღმოსავლეთისკენ. ადამიანები მიჰყვებოდნენ რუსეთის ცარინას, ეკატერინე დიდის მოწოდებას, რომელიც თავად გერმანელი პრინცესა იყო დაბადებით.

1763 წლის 22 ივლისს მან გამოსცა მანიფესტი, რომელიც იწვევდა ადამიანებს რუსეთში მოსვლას, მიზნად ისახავდა დაუსახლებელი რეგიონების დამუშავებას სოფლის მეურნეობისთვის. მან ახალ ჩამოსულებს დაჰპირდა უფასო ტრანსპორტირებას არჩეულ საცხოვრებელ ადგილამდე, მიწას, ასევე უფასოდ, პირველი წელი გადასახადებისგან თავისუფალი, სკოლა, სამხედრო სამსახურისგან გათავისუფლება და განსაკუთრებული პოლიტიკური სტატუსი, რომელიც მათ საშუალებას მისცემდა შეენარჩუნებინათ გერმანული ენა და უმეტესწილად თავად მართულიყვნენ.

თუმცა, მე-19 საუკუნეში ამერიკის კონტინენტი კვლავ გახდა ოცნების დანიშნულების ადგილი. "გერმანიის მოსახლეობა თითქმის გაორმაგდა მე-19 საუკუნეში, ასე რომ წარმოიდგინეთ, როგორი იყო სამუშაო ბაზარი", — თქვა ბლაშკამ გერმანული ემიგრაციის ცენტრიდან. სიტუაციას ამძიმებდა მოსავლის უკმარისობა და შიმშილი.

"ადამიანებმა ვერ დაინახეს მომავალი საკუთარი თავისთვის ან თავიანთი შვილებისთვის და გადაწყვიტეს ემიგრაცია", — თქვა მან. ამ გზით დაახლოებით 6 მილიონი გერმანელი მიიზიდა ახალ სამყაროში.

გერმანელები შორს იყვნენ ერთადერთი, ვინც დატოვა სამშობლო.

"მე-19 საუკუნის დასაწყისიდან პირველ მსოფლიო ომამდე ალბათ დაახლოებით 60 მილიონი ევროპელი დატოვა სახლები", — თქვა იოხენ ოლტმერმა, მიგრაციის კვლევისა და ინტერკულტურული კვლევების ინსტიტუტის პროფესორმა ოსნაბრიუკში. შემდეგ, მე-20 საუკუნის შუა ხანებში, ეს ტენდენცია შებრუნდა და ევროპა ემიგრაციის კონტინენტიდან იმიგრაციის კონტინენტად იქცა.

1950-იან და 60-იან წლებში მომავალი ვარდისფრად გამოიყურებოდა ომისშემდგომი დასავლეთ გერმანიისთვის და მისი "ეკონომიკური სასწაულისთვის". 1956 წლიდან ეგრეთ წოდებული "სტუმარ მუშათა მატარებლები" ჩამოდიოდნენ სადგურებში, როგორიცაა შტუტგარტი, დორტმუნდი და კიოლნი, რომლებიც ატარებდნენ იტალიელებს, ბერძნებს, ესპანელებს, პორტუგალიელებს, იუგოსლავებს და თურქებს, რომლებსაც იზიდავდა კარგად ანაზღაურებადი სამუშაოების დაპირება ახალ ფედერალურ რესპუბლიკაში.

როდესაც უცხოელი მუშახელის დაქირავების აკრძალვა ამოქმედდა 1973 წელს, დაახლოებით 14 მილიონი ადამიანი ჩამოვიდა დასავლეთ გერმანიაში როგორც "სტუმარ მუშები". დაახლოებით 3 მილიონი დარჩა მუდმივად.

თუმცა გერმანია მაინც არ თვლიდა თავს იმიგრაციის ქვეყნად. "ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში ჩვენ გვქონდა მენტალიტეტი: არ აქვს მნიშვნელობა, რატომ მოვიდნენ ადამიანები ფედერალურ რესპუბლიკაში; ისინი არ ეკუთვნიან, რადგან ნებისმიერ შემთხვევაში ისინი კვლავ დატოვებენ ქვეყანას და გაქრებიან", — თქვა ოლტმერმა.

2025 წელს, გერმანიის ფედერალური სტატისტიკური სამსახურის მიხედვით, გერმანიის მთლიანი მოსახლეობის 30%-ზე მეტს ჰქონდა მიგრანტული წარმომავლობა. თუმცა ბევრი მესამე და მეოთხე თაობის მოქალაქე მაინც არ გრძნობს, რომ ეკუთვნის, რაც დაკავშირებულია იმ საზოგადოების პერსპექტივასთან, რომელშიც ისინი ცხოვრობენ.

დღეს გერმანია ცდილობს მიიზიდოს კვალიფიციური მუშახელი, მაგრამ ლტოლვილებს თავშესაფარი ეძლევათ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი პოლიტიკურად დევნიან სამშობლოში ან ომიდან გარბიან.

როგორც მიგრაციის მკვლევარი, ოლტმერი მუდმივად იკვლევს მიზეზებს, რატომ მიიღება ზოგი მიგრანტი და ზოგი არა. ეს კითხვა განსაკუთრებით აქტუალური იყო 2015 წელს, როდესაც ლტოლვილები ძალიან დიდი რაოდენობით მოვიდნენ გერმანიაში.

"დამოკიდებულება იყო: 'კარგი, თქვენ, სირიიდან, სირიის სამოქალაქო ომის გათვალისწინებით, გაქვთ დაცვის უფლება.' მაგრამ ამავე დროს ეს საზოგადოება ამბობს ავღანეთიდან მოსულ ადამიანებზე, 'თქვენს შემთხვევაში, ჩვენ ცოტა უფრო სკეპტიკურად ვართ განწყობილნი'", — თქვა მან.

თუმცა თავშესაფარი იმიგრაციის გერმანიაში მხოლოდ 10%-ს შეადგენს, ახსნა ოლტმერმა. იმიგრანტების უმრავლესობა არ არის ადამიანები, რომლებიც გარბიან თავიანთი ქვეყნიდან. "ეს ნიშნავს, რომ როდესაც საქმე ეხება სკანდალიზაციას და გარკვეული უარყოფითი იმიჯების შექმნას, ჩვენ ვხედავთ დებატების მასიურ დამახინჯებას." და გერმანელი ემიგრანტების შთამომავლები, რომლებსაც ბენჯამინ ფრანკლინი ოდესღაც "პალატინელ ღორებად" აკრიტიკებდა, დიდი ხანია იდეალურად ინტეგრირებულნი არიან ამერიკულ საზოგადოებაში.

გერმანიაში კი ინტეგრაცია ბევრად უფრო დიდხანს გრძელდება. "ბევრ ადამიანს არ აქვს შესაძლებლობა მოაწესრიგოს თავისი სტატუსი და მიიღოს სტაბილური საცხოვრებელი ნებართვა, მიუხედავად იმისა, რომ ყველა ჩართული მხარე იცის, რომ მათ შეუძლიათ დარჩენა და დარჩებიან", — თქვა ოლტმერმა. მას მიაჩნია, რომ ადამიანებს სასწრაფოდ უნდა დასხდნენ და გაარკვიონ, როგორ უნდათ, რომ გერმანული საზოგადოება მომავალში გამოიყურებოდეს.

"ეს შეიძლება იყოს ძალიან მძიმე, თუნდაც მტკივნეული დისკუსია. მაგრამ ეს ერთადერთი გზაა."

ამ ვიდეოს სანახავად გთხოვთ ჩართოთ JavaScript და განიხილოთ ვებ ბრაუზერზე განახლება, რომელიც მხარს უჭერს HTML5 ვიდეოს