მერცი და მაკრონი ჩინეთთან სავაჭრო დავისთვის „ავარიულ ჩამრთველს“ ითხოვენ

დიპლომატები ხაზს უსვამენ, რომ ინიციატივა კონკრეტული ქვეყნების წინააღმდეგ მიმართული არ არის. თუმცა ევროპას სავაჭრო თავდაცვითი შესაძლებლობების გაძლიერებისკენ ძირითადად აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მკაცრი სავაჭრო მეთოდები და ჩინეთთან დაპირისპირება უბიძგებს.

საპასუხო ზომები შეიძლება მოიცავდეს როგორც ცალკეული კომპანიების ერთიანი ბაზრიდან გარიცხვას, ისე მთელი ქვეყნის წინააღმდეგ სავაჭრო შეზღუდვებს. ეს ერთგვარი „ავარიული ჩამრთველი“ იქნება, რომლის ამოქმედებასაც ევროკომისია საგანგებო შემთხვევაში თავად შეძლებს. წევრი სახელმწიფოები გადაწყვეტილების შეცვლას ან შეჩერებას მოგვიანებით კვალიფიციური უმრავლესობით შეძლებენ. ამისთვის საჭიროა წევრი სახელმწიფოების სულ მცირე 55%, რომლებიც ევროკავშირის მოსახლეობის სულ მცირე 65%-ს წარმოადგენენ.

მაღალჩინოსნების თქმით, გადამწყვეტი სწრაფი ამოქმედებაა. ევროკავშირის არსებული თავდაცვითი ინსტრუმენტები მრავალთვიანი შემოწმებისა და წევრი სახელმწიფოების საბჭოში ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შემდეგ მოქმედებს. ახალმა ინსტრუმენტმა ბრიუსელს სხვა სახელმწიფოების ეკონომიკურ შანტაჟზე რამდენიმე დღეში პასუხის საშუალება უნდა მისცეს.

ევროკავშირი ჩინურ ჰიბრიდულ ავტომობილებზე დამცავ ტარიფებს ამზადებს. ბრიუსელში ელიან, რომ ამ ნაბიჯს ჩინეთის საპასუხო მოქმედება მოჰყვება. ჩინეთის ვაჭრობის სამინისტრომ ევროპა რამდენიმე დღის წინ ჩინური კომპანიებისა და პროდუქტების მიმართ „დისკრიმინაციული შეზღუდვების“ დაწესებისგან გააფრთხილა. სამინისტრომ განაცხადა, რომ ასეთ შემთხვევაში პეკინი „გადაჭრით უპასუხებს“. ბერლინი, ბრიუსელი და პარიზი ამ მუქარას სერიოზულად აღიქვამენ. ერთ-ერთი მაღალჩინოსნის თქმით, თუ ჩინეთი იშვიათი მიწების ექსპორტს შეწყვეტს, ევროკავშირი ამჟამად დაუცველი დარჩება.

მსგავსი ინსტრუმენტის იდეა ახალი არ არის. ევროკავშირმა 2023 წლის ბოლოს „ეკონომიკური იძულების საწინააღმდეგო ინსტრუმენტი“ დაამტკიცა. თუ ევროკავშირს ან მის წევრ სახელმწიფოს ტარიფებით, ფინანსური სანქციებით ან მიწოდების შეწყვეტით აშანტაჟებენ, ბრიუსელს საპასუხო ზომების შეთავაზება შეუძლია. თუმცა წევრმა სახელმწიფოებმა ჯერ კვალიფიციური უმრავლესობით უნდა დაადგინონ, რომ ეკონომიკური შანტაჟი ნამდვილად ხდება. ეს ჩინეთსა და აშშ-ს ევროკომისიის მოქმედებამდე ევროკავშირის პარალიზების შესაძლებლობას აძლევს.

წევრმა სახელმწიფოებმა მაშინ კონტროლის შენარჩუნება მოითხოვეს. ინფორმირებული წყაროების ცნობით, იმჟამინდელი კანცლერი ოლაფ შოლცი ევროკომისიის ძალაუფლების გაფართოებას ეწინააღმდეგებოდა. ამიტომ არსებული ინსტრუმენტი პრაქტიკაში თითქმის გამოუსადეგარია. გერმანიასა და საფრანგეთს ახლა ამ ხარვეზის გამოსწორება სურთ. ერთმა ბერლინელმა მაღალჩინოსანმა თქვა: „შეკავება მხოლოდ მაშინ მუშაობს, როცა სარწმუნოა“.

მთავრობას ბუნდესტაგშიც უჭერენ მხარს. მწვანეთა პოლიტიკოსმა ტონი ჰოფრაიტერმა განაცხადა: „ჩინეთის ხელმძღვანელობასთან მკაცრი დაპირისპირებისთვის უნდა მოვემზადოთ“. მან დასძინა: „თუ ევროპული მრეწველობისა და მასთან დაკავშირებული სამუშაო ადგილების გადარჩენა გვსურს, ევროპამ სიმტკიცე უნდა გამოიჩინოს“.

გერმანია პეკინთან დაპირისპირებას დიდხანს ერიდებოდა, რადგან გერმანულმა მრეწველობამ, განსაკუთრებით ავტომწარმოებლებმა, ჩინეთში დიდი ინვესტიციები განახორციელეს. თუმცა ბერლინი ახლა წარსულზე გაცილებით მეტისთვისაა მზად. ეს ეხება სტრატეგიული დარგებისთვის ახალ ტარიფებს, რომლებზეც საფრანგეთთან პრინციპული შეთანხმება უკვე არსებობს, და „ავარიულ ჩამრთველსაც“.

გერმანიის ეკონომიკის სამინისტრო უფრო ფრთხილია და ჩინეთის საპასუხო ნაბიჯებს უფრთხის. თუმცა მოლაპარაკებების მონაწილეების თქმით, მისი გავლენა შემცირდა. საფრანგეთთან მოლაპარაკებების მართვა ძირითადად კანცლერის უწყებამ გადაიბარა, ეკონომიკის სამინისტრო კი პროცესის შესახებ ხშირად მხოლოდ მოგვიანებით იგებს.

მიდგომა გერმანულ მრეწველობაშიც შეიცვალა. Mercedes, VW და BMW სავაჭრო ბარიერებს წლების განმავლობაში ჩინეთში ბიზნესის გამო ეწინააღმდეგებოდნენ. ახლა ჩინელი კონკურენტების ზეწოლის გამო ისინი მიზნობრივ დამცავ ზომებსაც ემხრობიან. გერმანიის საავტომობილო მრეწველობის ასოციაციის (VDA) პრეზიდენტმა ჰილდეგარდ მიულერმა ჰანდელსბლატს უთხრა, რომ გარკვეულ პირობებში ჩინეთის წინააღმდეგ ახალი ტარიფები გამართლებულია. მისი თქმით, კონკურენციის დამახინჯების გარკვეულ ეტაპზე „სავაჭრო თავდაცვის ინსტრუმენტების“ გამოყენება შეიძლება, თუმცა დაზარალებული დარგები გადაწყვეტილებებში მჭიდროდ უნდა ჩაერთონ.

ევროკომისიის ყოფილმა ექსპერტმა იონათან ჰაკენბროიხმა აღნიშნა, რომ ეს „უკიდურესად მნიშვნელოვანია“. მისი თქმით, პოლიტიკასა და ბიზნესს ესკალაციის რისკებსა და მათ შემცირებაზე მაქსიმალურად საერთო ხედვა სჭირდება. ევროკავშირის თითოეული განსახილველი ზომა „ესკალაციის მართვის დახვეწილ სტრატეგიას“ მოითხოვს.

ჩინურ ჰიბრიდულ ავტომობილებზე ტარიფების დაწესება ჯერ გადაწყვეტილი არ არის. ვაჭრობის საკითხებში ევროკომისარი მაროშ შეფჩოვიჩი თავდაპირველად პეკინთან მოლაპარაკებას ცდილობს. ის ხუთშაბათსა და პარასკევს ჩინეთში ვაჭრობის მინისტრ ვან ვენტაოს შეხვდება. ევროკავშირს სურს, რომ ჩინეთმა ევროპაში, განსაკუთრებით ავტომობილების, ექსპორტი ნებაყოფლობით შეზღუდოს. ევროპელი მაღალჩინოსნების შეფასებით, პეკინის თანხმობა სულ მცირე დროებით შვებას მოიტანს.

გერმანიისა და საფრანგეთის აზრით, პეკინში წარმატებაც ახალი ინსტრუმენტის საჭიროებას ვერ შეცვლის. ევროკავშირს მომავალ წელს „ევროპაში წარმოებულის“ მოთხოვნების დაწესება სურს სტრატეგიული დარგებისთვის. ჩინეთი ამასაც საკუთარი კომპანიების დისკრიმინაციად მიიჩნევს და საპასუხო ზომებით უკვე დაიმუქრა. ბერლინსა და პარიზს მზადყოფნა სურთ, თუ პეკინი კვლავ საექსპორტო შეზღუდვებს ან სხვა იძულებით ზომებს გამოიყენებს.

თემებიფრიდრიხ მერციემანუელ მაკრონიურსულა ფონ დერ ლაიენიმაროშ შეფჩოვიჩივან ვენტაოევროკავშირიევროკომისიაჩინეთიგერმანიასაფრანგეთი

გამოქვეყნდა 6 ოქტომბერი, 2026