ნავთობი გაიაფდა, ირანი და სპარსეთის ყურის ქვეყნები შეხვედრას გეგმავენ

რამდენიმე კვირის განმავლობაში ახლო აღმოსავლეთში დიპლომატიური ძალისხმევა უშედეგო ჩანდა. ახლა ირანისა და სპარსეთის ყურის მეზობელი ქვეყნების იშვიათმა შეხვედრამ ჰორმუზის სრუტის სრულად გახსნის შეთანხმების იმედი გააჩინა.

წყაროებმა ფაინენშალ ტაიმსს (Financial Times) აცნობეს, რომ სპარსეთის ყურის თანამშრომლობის საბჭოს (GCC) წევრი ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრები ორშაბათს ირანელ კოლეგას შეხვდებიან. საბჭოში საუდის არაბეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, კატარი, ქუვეითი, ბაჰრეინი და ომანი შედიან.

Brent-ის მარკის ნედლი ნავთობის ფასი პარასკევს 2,9%-ით, ბარელზე 104,52 დოლარამდე დაეცა.

ეს პირველი ასეთი შეხვედრა იქნება მას შემდეგ, რაც აშშ-მა და ისრაელმა თეირანის წინააღმდეგ ომი დაიწყეს. გამოცემის ცნობით, შეხვედრა იმ დროს იმართება, როცა ომანი და ირანი ჰორმუზის სრუტეში მოძრაობის დროებითი მართვის გეგმის მხარდაჭერის მოპოვებას ცდილობენ. ეს გეგმა ორმა ქვეყანამ შეიმუშავა.

ამჟამად აშშ და ირანი გლობალური ენერგომომარაგების ამ უმნიშვნელოვანეს მარშრუტზე ჩიხში არიან. აშშ-ის საზღვაო ბლოკადა ირანს საკუთარი პორტებიდან ნავთობის ექსპორტში უშლის ხელს. ირანის დრონებითა და რაკეტებით შეტევები კი სხვა ექსპორტიორებს ომამდელი მოცულობის აღდგენაში აბრკოლებს.

თუმცა ირანისა და ომანის სანაოსნო გეგმაზე შეთანხმება სრუტეს სრულად ვერ გახსნის. თეირანი მოითხოვს, რომ აშშ-მა ჯერ ივნისში მიღწეული ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების პირობები შეასრულოს.

ერთ-ერთმა წყარომ ფაინენშალ ტაიმსს განუცხადა: „ირანისა და ომანის მიზანია, GCC დაითანხმონ და შემდეგ ეს აშშ-ის დასარწმუნებლად გამოიყენონ, რათა მან ირანის პორტების ბლოკადა მოხსნას“. წყაროს თქმით, GCC-ს სურს დარწმუნდეს, რომ „ნებისმიერი შეთანხმება დროებითი იქნება და გემები შესვლასა და გამოსვლას შეძლებენ“.

GCC-ის წევრი ქვეყნები ფრთხილობენ, რადგან არ სურთ ისეთ შეთანხმებაზე დათანხმება, რომელიც ჰორმუზზე ირანის კონტროლს რაიმე ფორმით აღიარებს. თუმცა ვითარება შეიძლება შეიცვალოს, რადგან ირანი აშშ-ისა და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ უპირატესობის მოპოვებას ცდილობს.

აშშ-ის სამხედრო ძალები არაირანულ ნავთობმზიდებს ჰორმუზის სრუტის გავლაში ეხმარებიან. ამის შედეგად, რეგიონიდან ექსპორტმა ომამდელი მოცულობის დაახლოებით ორ მესამედს მიაღწია.

ეს კვლავ მნიშვნელოვანი დანაკლისია, მაგრამ აშშ-ის დახმარებით ნავთობის გადაზიდვამ სრუტის პოლიტიკური ზეწოლის ბერკეტად გამოყენების ირანის შესაძლებლობა შეასუსტა. ამავე დროს, საზღვაო ბლოკადა ირანის ეკონომიკას მძიმე ზიანს აყენებს.