პენტაგონი 31 მილიარდი დოლარის F-35-ის ნაწილებს ვერ აღრიცხავს

პენტაგონს უჭირს 26 მილიონი F-35-ის ნაწილის აღრიცხვა. მთავრობის ანგარიშვალდებულების სამსახურის (GAO) ამ კვირაში გამოქვეყნებული ანალიზის თანახმად, მათი სავარაუდო ღირებულება 31 მილიარდი დოლარია. ანგარიშში, რომელიც ჩინეთის მიერ ჰონგკონგის გავლით გაგზავნილი F-35-ის ნაწილების საიდუმლო ტვირთის სავარაუდო მოპარვიდან რამდენიმე კვირაში გამოქვეყნდა, GAO-მ არსებული აღრიცხვის სისტემა „მოძველებულად, არაზუსტად და არასრულყოფილად“ შეაფასა. GAO-მ პრობლემის შესაძლო გადაწყვეტებიც წარმოადგინა. თუმცა, არსებული ხარვეზების გამო, აშშ-ის ისტორიაში ყველაზე მოწინავე და ძვირადღირებული გამანადგურებლები შესაძლოა მზადყოფნისა და საიმედოობის მოთხოვნებს ვერ აკმაყოფილებდნენ.

სტატიის წყაროს ცნობით, მარაგების აღრიცხვის პრობლემები F-35-ის გამოყენებას დიდი ხანია ახლავს. F-35-ის პროგრამის სასიცოცხლო ციკლის ხარჯი 1,9 ტრილიონ დოლარად არის შეფასებული. GAO-ს შეფასებით, ეს ისტორიაში ყველაზე ძვირადღირებული შეიარაღების სისტემაა. თუმცა, უწყების განცხადებით, თავდაცვის დეპარტამენტს F-35-ის ნაწილების აღრიცხვასა და ფინანსურ ანგარიშგებაში „დიდი ხნის და მიმდინარე ხარვეზები“ აქვს.

მოსაგვარებელ პრობლემებს შორის მთავარია დაახლოებით 26 მილიონი სათადარიგო ნაწილის უზარმაზარი მარაგი, რომელსაც არავინ აკონტროლებს. ეს ნაწილები მსოფლიოს მასშტაბით 700 სახელმწიფო და კონტრაქტორი ორგანიზაციის ობიექტზეა განაწილებული. ამასთან, დიდი მარაგების მართვის ტექნოლოგია უკვე ათწლეულებია არსებობს.

F-35-ის ნაწილების არასათანადო აღრიცხვის სისტემის ერთ-ერთი ნათელი მაგალითი, შესაძლოა, სექტემბერში გამოჩნდა. კომუნიკაციის ან ანგარიშვალდებულების ხარვეზის შედეგად, UPS-ის თანამშრომელმა დროის დაზოგვის მიზნით საიდუმლო ნაწილები ჰონგკონგის გავლით გაგზავნა. სავარაუდოდ, ჩინეთმა ეს ნაწილები მოიპარა მას შემდეგ, რაც, როგორც ვარაუდობენ, თანამშრომელმა გამაფრთხილებელი წერილი გამოტოვა, რომელშიც ეწერა, რომ ნაწილების სხვა მარშრუტით გაგზავნა არ შეიძლებოდა.

სამწუხაროდ, 2019 წლის შემდეგ ეს GAO-ს უკვე მესამე ანგარიშია. უახლეს ანგარიშში ნათქვამია, რომ თავდაცვის დეპარტამენტმა წინა რეკომენდაციების შესრულებაში „მინიმალური პროგრესი“ აჩვენა. მაგალითად, 2022 წლის ანგარიშში F-35-ის ნაწილების პერიოდული ფიზიკური ინვენტარიზაცია იყო რეკომენდებული, თუმცა ეს ჯერ არ განხორციელებულა, წერს „სტარს ენდ სტრაიპსი“ (Stars and Stripes). ასევე, არ არსებობს სანდო პროცედურა მთავარი კონტრაქტორების მიერ მოწოდებული მონაცემების შესამოწმებლად. ეს მონაცემები შეიძლება „არაზუსტი და არასრული“ იყოს.

ამჟამად, სავარაუდოდ, დაკარგული ან უგზო-უკვლოდ დაკარგულია მილიონზე მეტი ნაწილი, რომელთა ღირებულება 85 მილიონ დოლარს აღემატება. გარდა ამისა, შეკეთებაზე გაგზავნილი დაახლოებით 17 000 ნაწილი, რომელთა ღირებულებამ შესაძლოა 42,5 მილიარდ დოლარს მიაღწიოს, აღრიცხული არ არის.