რუკა პალესტინაში ისრაელის უკანონო დასახლებების გავრცელებას აჩვენებს

ისრაელის კანონმდებლობით, დასახლებები კანონიერადაა სანქცირებული, დაგეგმილი, დაფინანსებული და მთავრობის უშუალო თანხმობით აშენებული. მათ შორისაა როგორც მცირე სასოფლო თემები, ისე დიდი ქალაქები, მაგალითად, არიელი და მაალე ადუმიმი.

ფორპოსტები განსხვავებულია. ისინი მცირე თემებია, რომლებიც ფორმალური ნებართვის გარეშე შენდება, თუმცა მოგვიანებით ბევრ მათგანს აკანონებენ ან არსებულ დასახლებებს უერთებენ.

ზოგიერთი ისრაელის დასახლება საკმაოდ დიდ ურბანულ თემად გადაიქცა. მათ საკუთარი მერები, სკოლები, სავაჭრო ცენტრები, სამედიცინო დაწესებულებები და უნივერსიტეტებიც კი აქვთ.

ყველაზე დიდი მოდიინ ილიტია, სადაც 89 301 ადამიანი ცხოვრობს. შემდეგ მოდის ბეითარ ილიტი 70 251 მცხოვრებით და პისგატ ზეევი 48 419 მცხოვრებით.

დასახლებების უმეტესობას მხოლოდ მოსახლეებისთვის აშენებული გზების მჭიდრო ქსელი აკავშირებს. ბევრი მათგანი შემოვლითი გზაა, რომელიც პალესტინურ მიწაზე გადის და თემებს ყოფს. საგუშაგოებთან და გზის ბარიერებთან ერთად, ეს გზები მათ გვერდით მცხოვრები პალესტინელების გადაადგილებას ზღუდავს.

ეს ყველაზე მკაფიოდ E1-ში ჩანს. ეს აღმოსავლეთ იერუსალიმის აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორიაა, სადაც მაალე ადუმიმის გაფართოება იგეგმება. პროექტი აღმოსავლეთ იერუსალიმს დასავლეთ სანაპიროს დანარჩენი ნაწილისგან მოწყვეტდა და პალესტინური ტერიტორიების უწყვეტობას კიდევ უფრო დაარღვევდა.

ისრაელის ფინანსთა მინისტრმა ბეზალელ სმოტრიჩმა 2025 წლის აგვისტოში E1-ის დასახლების პროექტში 3 000-ზე მეტი სახლის მშენებლობა დაამტკიცა. საერთაშორისო ზეწოლის გამო გეგმა ათწლეულების განმავლობაში გაყინული იყო. სმოტრიჩმა განაცხადა, რომ ეს ნაბიჯი „პალესტინის სახელმწიფოს იდეას დამარხავს“.

გადაწყვეტილებას გლობალური დაგმობა მოჰყვა, მათ შორის, თითქმის 30 მთავრობისა და ევროკომისიისგან. მათ ეს ნაბიჯი „მიუღებლად და საერთაშორისო სამართლის დარღვევად“ შეაფასეს.

ისრაელელი მოსახლეები ზოგადად ორ ჯგუფად იყოფიან.

პირველ ჯგუფს ძირითადად ეკონომიკური მიზეზები იზიდავს. მათთვის ხელმისაწვდომია იაფი ქირა, სუბსიდირებული იპოთეკა, შეღავათიანი მიწა და სამთავრობო წახალისება. ამის შედეგად უკანონო დასახლებებში საცხოვრებელი ისრაელის ტერიტორიასთან შედარებით გაცილებით იაფია.

მეორე ჯგუფს რელიგიური ნაციონალისტები შეადგენენ, რომლებსაც სჯერათ, რომ ეს მიწა ღმერთმა აღუთქვა. ამ ჯგუფში შედის „ბორცვების ახალგაზრდობა“, რომელიც ფორპოსტების შექმნითა და პალესტინურ თემებზე თავდასხმებითაა ცნობილი. ამ დროს ისრაელის სამხედრო ძალები ხშირად უმოქმედოდ რჩებიან ან მათ მხარს უჭერენ. ამის მაგალითია კუსრას ალყა, რომელიც აგვისტოში დაიწყო, რამდენიმე კვირა გაგრძელდა და სამხედრო ძალების ზედამხედველობით დღემდე გრძელდება.

ექსპერტები და გაეროს ოფიციალური პირები ამ თავდასხმებს სულ უფრო ხშირად პოგრომებად აღწერენ. ეს ტერმინი მიზანმიმართული უმცირესობის წინააღმდეგ ორგანიზებულ და ხშირად სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილ ძალადობას აღნიშნავს. ეს სიტყვა თავად ისრაელის სამხედრო ოფიცრებმაც გამოიყენეს წარსული შემთხვევების შემდეგ, მათ შორის, 2023 წელს ჰუვარაზე თავდასხმისას.

გაეროს ჰუმანიტარულ საქმეთა კოორდინაციის ოფისის (OCHA) მონაცემებით, მოსახლეების თავდასხმების რაოდენობა, რომლებსაც მსხვერპლი ან ქონების დაზიანება მოჰყვა, მკვეთრად გაიზარდა. ზრდა განსაკუთრებით 2023 წლის 7 ოქტომბრის შემდეგ დაჩქარდა.

2025 წელს ასეთი 1 836 თავდასხმა აღირიცხა, რაც 2022 წელს დაფიქსირებულ 852 შემთხვევაზე ორჯერ მეტია. საშუალოდ, დღეში დაახლოებით ხუთი თავდასხმა ხდებოდა.

2023 წლის 7 ოქტომბრიდან სულ 5 131 თავდასხმა აღირიცხა. ზრდა 2026 წელსაც გაგრძელდა. იანვრიდან ივლისამდე 1 418 თავდასხმა დაფიქსირდა, თუმცა წელი ჯერ არ დასრულებულა.

ძალადობა და ახალი ფორპოსტების შექმნა დასახლებების საქმიანობის ორი განსხვავებული ასპექტია. ერთად ისინი აჩვენებს, რომ უკანონო დასახლებები მხოლოდ დამკვიდრებული თემებისა და მთავრობის დაგეგმვის გზით არ ფართოვდება. გაფართოება ადგილზე ახალი საქმიანობითაც მიმდინარეობს.

თემებიAl JazeeraPeace Nowგაეროს უშიშროების საბჭოგაეროს საერთაშორისო სასამართლოწითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტიისრაელიპალესტინადასავლეთ სანაპიროაღმოსავლეთი იერუსალიმიარიელი

გამოქვეყნდა 14 სექტემბერი, 2026