სახმელეთო მარშრუტებმა ირანის ეკონომიკურ ბლოკადას ვერ უშველა

ომამდე ირანის სავაჭრო ტვირთების 80%-ზე მეტი სამხრეთის პორტების გავლით, ზღვით გადაიზიდებოდა, თუმცა ეს გზა დაიკეტა. აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ (U.S. Central Command) კვირას განაცხადა, რომ ბლოკადის მოთხოვნების დასაცავად 109 კომერციული გემი სხვა მარშრუტზე გადაიყვანა.

ამის გამო სატვირთო მანქანების კოლონებმა ირანის საზღვრებთან სახმელეთო გზები გადატვირთა. ეს თურქეთის, პაკისტანის, ავღანეთის, ერაყისა და თურქმენეთის მიმართულებებს შეეხო. მაგალითად, ირანისა და თურქეთის ვაჭრობა წლის პირველ ნახევარში 19%-ით, 3,2 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა.

თუმცა ხანგრძლივმა საბაჟო შემოწმებებმა და სხვა ბიუროკრატიულმა დაბრკოლებებმა უზარმაზარი საცობები წარმოქმნა. მდგომარეობას ისიც ართულებს, რომ ინფრასტრუქტურა ამ მოცულობის ტვირთისთვის არ დაუპროექტებიათ. თურქეთთან ერთ-ერთ გამშვებ პუნქტთან ირანის მხარეს 3 700 სატვირთო მანქანა გაიჭედა.

სატვირთო მანქანების რიგები რამდენიმე მილზეა გადაჭიმული. მძღოლები ტვირთის საზღვარზე გადასატანად ზოგჯერ სამ კვირაზე მეტხანს ელოდებიან. ამ პერიოდში მალფუჭებადი საკვები ფუჭდება, სხვა აუცილებელი საქონლის დაგვიანება კი ხარჯებს ზრდის. ამჟამად ინფლაციამ 90%-ს მიაღწია.

თურქმა მძღოლმა, რომელსაც ირანში მეორადი ავტომობილები გადაჰქონდა, ფაინენშალ ტაიმსს (Financial Times) უთხრა, რომ უკან დაბრუნებისას საზღვარზე ლოდინი 24 დღეს შეიძლება გაგრძელდეს. ირანელმა მძღოლმა კი თქვა, რომ ივნისის შუა რიცხვებში ავღანეთის საზღვართან მდებარე გამშვებ პუნქტზე 23 დღე გაატარა.

უოლ სტრიტ ჯორნალის (The Wall Street Journal) ცნობით, თურქმენეთის საზღვართან საწყობებისა და სათანადო სარეგისტრაციო პროცედურების ნაკლებობამ სარკინიგზო გზით მეტი საქონლის გადაზიდვა შეზღუდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ირანის მეზობლებთან ორმხრივი ვაჭრობა გაიზარდა, მთლიანობაში სავაჭრო ბრუნვა შემცირდა. ირანის საბაჟოს მონაცემებით, 22 აგვისტოს დასრულებულ ხუთ თვეში არასანავთობო ექსპორტი წინა წელთან შედარებით 28%-ით, 15 მილიარდ დოლარამდე დაეცა. იმპორტი კი 26%-ით, 17 მილიარდ დოლარამდე შემცირდა.

ვაჭრობის მკვეთრმა შემცირებამ საწვავის მარაგებზე იმოქმედა. ირანს მოპოვებული ნავთობის გადასამუშავებლად საკმარისი სიმძლავრე არ აქვს, ამიტომ საწვავის დიდი ნაწილის იმპორტი უწევს. ამან ბენზინის დეფიციტი გამოიწვია. თეირანი მოთხოვნის შემცირებას ფასების გაზრდით ცდილობს.

სახმელეთო მარშრუტებთან დაკავშირებული ყველა პრობლემის გათვალისწინებით, ირანის სამრეწველო სექტორმა აღიარა, რომ ჰორმუზის სრუტე უნდა გაიხსნას.

ირანის სავაჭრო პალატის (Iran Chamber of Commerce) ერთ-ერთმა წევრმა ფაინენშალ ტაიმსს უთხრა: „ამ გარემოებებში სხვა არჩევანი თითქმის არ რჩება, გარდა იმისა, რომ სპარსეთის ყურის გავლით სამხრეთის სავაჭრო დერეფნების აღდგენისა და შენარჩუნების გზა მოიძებნოს“.