თეირანმა და მასკატმა რეგიონული მოლაპარაკებები გადადეს

გადაწყვეტილება ჰორმუზის სრუტეში ირანულ კომერციულ სატვირთო გემზე თავდასხმიდან რამდენიმე საათში მიიღეს. თავდასხმის შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა.

ირანის საინფორმაციო სააგენტო „ფარსმა“ (Fars) კვირას ქვეყნის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპარსეთის ყურის საკითხთა ოფისის გენერალურ დირექტორზე დაყრდნობით გაავრცელა ინფორმაცია: „გადადების გადაწყვეტილება რეგიონის რამდენიმე ქვეყნის მოთხოვნით მიიღეს. ეს თეირანისა და მასკატის ერთობლივი გადაწყვეტილება იყო“.

ომანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ბადრ ალბუსაიდიმ (Badr Albusaidi) X-ზე დაწერა, რომ ორშაბათისთვის დაგეგმილი შეხვედრა „კონსენსუსის ინტერესებიდან გამომდინარე“ გადაიდო.

ალბუსაიდიმ განაცხადა: „ჩვენ კვლავ მზად ვართ, ხელი შევუწყოთ დიალოგს, რომელიც ჩვენს რეგიონში სტაბილურობასა და ხანგრძლივ თანამშრომლობას განამტკიცებს“.

ომანი ომში ერთ-ერთ მთავარ შუამავლად ჩამოყალიბდა. ის ეყრდნობა თეირანის სანდო თანამოსაუბრედ მუშაობის ათწლეულების გამოცდილებას. ჰორმუზის სრუტეში ნაოსნობის შესახებ დავა ქვეყანას უშუალოდაც ეხება, რადგან სრუტის სამხრეთი სანაპირო ომანის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

ივლისში მასკატმა ერთობლივი რეგიონული მექანიზმი წარადგინა, რომელიც სრუტეზე კონტროლს 50-50-ზე გაანაწილებდა. წინადადება ასევე ითვალისწინებდა გემების მიერ „ნებაყოფლობითი მოსაკრებლების“ გადახდას, რომლებსაც ორივე ქვეყანა მიიღებდა.

ეს სისტემა მალაკის სრუტეში მოქმედ შეთანხმებას ჰგავს. ის სრუტით გამავალ გემებს მოუწოდებს, ნაოსნობის, გარემოს დაცვისა და სამძებრო-სამაშველო ოპერაციების დასაფინანსებლად ნებაყოფლობითი შენატანი გაიღონ. ირანმა ნებაყოფლობითი მოსაკრებლის იდეა უარყო და მოითხოვა, რომ ამ შემაფერხებელი საზღვაო მონაკვეთით გამავალი გემებისთვის გადახდა სავალდებულო ყოფილიყო.

თეირანი ასევე მოითხოვს, რომ გემებმა ირანის სანაპიროსთან უფრო ახლოს მდებარე მარშრუტი გამოიყენონ. მან სრუტის სამხრეთ სანაპიროსთან უფრო ახლოს მოძრავ გემებსაც შეუტია. მოლაპარაკებებმა ჯერჯერობით გარდატეხა ვერ მოიტანა.

ჰორმუზის სრუტეში მოძრაობა კონფლიქტის ერთ-ერთ მთავარ საკითხად იქცა. 28 თებერვალს ისრაელისა და აშშ-ის მიერ ირანის წინააღმდეგ ომის დაწყებამდე გემები სრუტეში უმეტესად შეუფერხებლად მოძრაობდნენ. ომამდე სპარსეთის ყურის მწარმოებლები ამ მარშრუტით მსოფლიო ნავთობისა და თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) მარაგების დაახლოებით ერთ მეხუთედს გზავნიდნენ.

აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი ცდილობს, ნოემბრის შუალედურ არჩევნებამდე ენერგიის ფასების შესამცირებლად წყალსატევში მოძრაობა ომამდელ დონეზე აღადგინოს. თუმცა თეირანს არ გამოუჩენია მზადყოფნა, დათმოს ის, რასაც სტრატეგიული ზეწოლის მნიშვნელოვან ბერკეტად მიიჩნევს.