Vestas-ის CEO: ევროპამ ენერგეტიკული გულუბრყვილობა უნდა დაძლიოს

ერთი საზღვაო პროექტი შეიძლება მილიარდები დაჯდეს. ნებართვების მიღებას, დაფინანსებასა და მშენებლობას პირველი მეგავატსაათის გამომუშავებამდე წლები სჭირდება. ამიტომ რამდენიმე პროექტის შეფერხება ან გაუქმება შედეგებზე მკვეთრად მოქმედებს. ანდერსენის თქმით, ასეთი რყევები თანამშრომლებს ძლიერ ღლის. 2022 წლის შემდეგ ზოგიერთმა მათგანმა კომპანია დატოვა, რადგან ციკლურ ინდუსტრიაში მუშაობა აღარ სურდა.

ევროკავშირმა პირობა დადო, რომ ქარის ენერგიის დადგმულ სიმძლავრეს 2030 წლისთვის თითქმის გააორმაგებს. დღევანდელი დაახლოებით 246 გვტ 425 გვტ-მდე უნდა გაიზარდოს. ეს ევროპელ მწარმოებლებს დიდ შესაძლებლობას აძლევს, თუმცა ბაზრის წილისთვის ჩინური კომპანიებიც იბრძვიან.

Vestas-მა მსოფლიოში ყველა სხვა კომპანიაზე მეტი ტურბინა ააშენა. თუმცა ქარის ენერგიის გლობალური საბჭოს (Global Wind Energy Council) მონაცემებით, 2025 წელს წლიური მონტაჟით ხუთივე უმსხვილესი მომწოდებელი პირველად ჩინური იყო. ლიდერმა Goldwind-მა თითქმის 30 გვტ დაამონტაჟა, რაც Vestas-ის მაჩვენებელზე ორჯერ მეტია.

ING-ის ენერგეტიკის ეკონომისტის, გერბენ ჰიმინგას თქმით, ჩინურ მწარმოებლებს ევროპულ ფასებზე 50%-ით ნაკლების შეთავაზება შეუძლიათ. მთავარი მიზეზი სახელმწიფო მხარდაჭერაა. 2005-დან 2024 წლამდე ჩინურმა კომპანიებმა საშუალოდ სამიდან რვაჯერ მეტი სახელმწიფო დახმარება მიიღეს, ვიდრე ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის ქვეყნებში მოქმედმა კომპანიებმა.

ევროკომისიამ თებერვალში ევროკავშირის ქარის სექტორში Goldwind-ის საქმიანობასთან დაკავშირებით უცხოური სუბსიდიების გამოძიება დაიწყო. ევროკავშირის ნულოვანი ემისიის მრეწველობის აქტი ითვალისწინებს, რომ 2030 წლისთვის სუფთა ტექნოლოგიების 40% ადგილობრივად იწარმოოს. შეთავაზებული სამრეწველო დაჩქარების აქტი ევროკავშირში წარმოებული პროდუქციის შესყიდვის წესებსაც დაამატებს, რამაც ჩინელი მომწოდებლები შეიძლება გამორიცხოს.

Kearney-ის ენერგეტიკული მიმართულების პარტნიორი მარია დე კლეინი აფრთხილებს, რომ ამ პასუხმა შესაძლოა საპირისპირო შედეგი გამოიღოს. დე კლეინი ამბობს: „ევროკავშირის ერთიანმა სტანდარტმა, რომელიც დღევანდელ განსხვავებულ ეროვნულ წესებს შეცვლის, ჩინელ მწარმოებლებს თანმიმდევრული სტრატეგიის დაგეგმვა შეიძლება გაუადვილოს და არა გაურთულოს“.

ქარის ენერგიის გლობალური საბჭოს მონაცემებით, გასულ წელს ჩინელმა მწარმოებლებმა ევროპის ახალი ტურბინების 3%-ზე ნაკლები მიაწოდეს. დალ პოზის თქმით, Vestas-ს კვლავ აქვს მნიშვნელოვანი უპირატესობები: ჩამოყალიბებული მიწოდების ჯაჭვი, ხანგრძლივი გამოცდილება და კრედიტორების ნდობა.

ანდერსენის პროგნოზით, უსაფრთხოების საკითხები ჩინურ გიგანტებს ევროპის დაპყრობაში საბოლოოდ ხელს შეუშლის. ანდერსენი ამბობს: „ეს საუბარი ხუთი წლის წინ რომ გვქონოდა, მეტად შეშფოთებული ვიქნებოდი. მაგრამ ახლა განსხვავებულ მსოფლიოში ვცხოვრობთ“. რუსეთის უკრაინაში შეჭრამ დაასრულა წარმოდგენა, რომ ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა გეოპოლიტიკისგან დაცული შეიძლებოდა ყოფილიყო. WindEurope-ის თავმჯდომარეობისას ანდერსენი ევროკავშირს მოუწოდებდა, ქარის სადგურები და ელექტროქსელები „კრიტიკულ ინფრასტრუქტურად და არა მხოლოდ მოწყობილობებად“ განეხილა.

დე კლეინის თქმით, ქარის ტურბინები კიბერჯაშუშობისა და კიბერშეტევების მიმართ დაუცველია. ეროვნული უსაფრთხოების მიზეზებით ჩინურ Ming Yang-ს შოტლანდიაში ქარხნის აშენების უფლება უკვე არ მისცეს. ანდერსენი კითხულობს: „ხუთი წლის წინ ჩინეთის ხელისუფლებამ Vestas-ს საკუთარ ტურბინებზე პროგრამული უზრუნველყოფის მონიტორინგი და მართვა აუკრძალა. თუ ევროპული პროგრამული უზრუნველყოფა ჩინეთში მიუღებელია, რატომ უნდა მიიღოს ევროპულმა ელექტროქსელმა ჩინური პროგრამები და ტურბინები?“

ევროპას მოხმარებული ენერგიის ნახევარზე მეტი იმპორტით შემოაქვს. ანდერსენის თქმით, ეს დამოკიდებულება მას „ღამით დაძინების საშუალებას არ აძლევს“. ანდერსენი დასძენს, რომ ევროპამ „გულუბრყვილობა“ უნდა დაძლიოს და „ენერგეტიკული უსაფრთხოება საზღვრების მსგავსად დაიცვას“.

Vestas-ი გლობალური უპირატესობის შესანარჩუნებლად საკუთარ სტრატეგიასაც ცვლის. Goldwind-ის მსგავსმა კონკურენტებმა უფრო დიდი ტურბინების შექმნაზე გაამახვილეს ყურადღება. Vestas-მა კი საზღვაო მოდელების სიმძლავრე დაახლოებით 15 მეგავატით შეზღუდა. ანდერსენის თქმით, გრძელი ფრთის ნავსადგურში გადაადგილება რთულია, ნავსადგურების უმეტესობაში კი სივრცე იწურება. სტანდარტიზაცია კომპანიას ხარჯებისა და დეფექტების შემცირებაში ეხმარება. 2024 და 2025 წლების პირველი კვარტალების შედარებით, საგარანტიო ხარჯები 3,5 მილიონი დოლარით შემცირდა.

ანდერსენი არსებული ტურბინების ეფექტიანობის გაზრდაზეც მუშაობს. Vestas-ი ხელოვნურ ინტელექტს ფრთების კუთხის შესაცვლელად იყენებს, რათა ერთი ტურბინის მიერ მეორისთვის შემცირებული ქარის სიჩქარე და დაკარგული სიმძლავრე აღადგინოს. სისტემა რედუქტორისა და გენერატორის დაზიანებებსაც წინასწარ განსაზღვრავს. ტექნიკოსები მალე ქაღალდის სახელმძღვანელოების ნაცვლად დამატებული რეალობის სათვალეებსა და ხელის მოწყობილობებს გამოიყენებენ.

ეფექტიანობის გაზრდა სამუშაო ძალასაც შეეხო და კომპანიამ სამუშაო ადგილები შეამცირა. ანდერსენი ამბობს: „ეს მტკივნეულია, მაგრამ აუცილებელიცაა. მიზანია, 40 000-კაციანი კომპანია ბევრად პატარა კომპანიის სისწრაფით მოძრაობდეს“.

ანდერსენის დანიშვნამდე Vestas-ის ერთ-ერთი მთავარი პრინციპი იყო: „მარცხი დაუშვებელია“. ანდერსენი მიიჩნევდა, რომ ეს დევიზი პრობლემების უარყოფის კულტურას აყალიბებდა. ხელმძღვანელთა შეხვედრაზე მან ძველი დევიზის სიმბოლური დაკრძალვა მოაწყო, მუსიკითა და გამოსამშვიდობებელი სიტყვით. ახალი დევიზი გახდა: „მარცხი ყოველთვის დასაშვებია“.

Vestas-ის გაყიდვების დირექტორი ხავიერ როდრიგეს დიესი ამბობს: „ჰენრიკმა მარცხი დასამალი კი არა, შესასწავლი გახადა“. როდესაც როდრიგეს დიესმა კომპანიაში მუშაობის 25 წლისთავის მოკრძალებულად აღნიშვნა მოითხოვა, ანდერსენმა მოულოდნელი მიღება მოაწყო და მისი ორი შვილი ესპანეთიდან ჩაიყვანა. როდრიგეს დიესი ამბობს: „ის დისტანციიდან არ ხელმძღვანელობს. დეტალებზე ზრუნავს“.

ანდერსენი ენერგიის შენახვას ქარის სექტორის მომდევნო დიდ შესაძლებლობად მიიჩნევს. ის ქარის არარსებობის დროსაც უწყვეტ მიწოდებას უზრუნველყოფს. Vestas-ი ამ საქმიანობაში შესვლას არ გეგმავს და ანდერსენმა ბატარეების წარმოება გამორიცხა. თუმცა შენახვა ქარის ენერგიის ღირებულების გასაზრდელად კრიტიკულ გაუმჯობესებად მიაჩნია.

ანდერსენის თქმით, ევროპის უნარი, დააკმაყოფილოს ელექტროენერგიაზე მზარდი მოთხოვნა, ენერგეტიკული დამოკიდებულების დაძლევაზეა დამოკიდებული. ეს მოთხოვნა ხელოვნური ინტელექტის მონაცემთა ცენტრებსაც მოიცავს. ანდერსენი ამბობს: „თუ მონაცემთა ცენტრებს ვერ ავაშენებთ, ხელოვნური ინტელექტისთვის ბრძოლას წავაგებთ“.

შემდეგი დიდი გამოცდა ის იქნება, როგორ გამოიყენებს ევროპა გამომუშავებულ ენერგიას და მიწოდების რა ნაწილის გაკონტროლებას შეძლებს.

თემებიჰენრიკ ანდერსენიხულიო დალ პოზიმარია დე კლეინიგერბენ ჰიმინგახავიერ როდრიგეს დიესიVestasGoldwindევროკომისიაქარის ენერგიის გლობალური საბჭოევროკავშირი

გამოქვეყნდა 2 ოქტომბერი, 2026