ბალონ დ’ორის ცერემონია ინგლისში ბრუნდება, სტენლი მეთიუსის პატივსაცემად

მეთიუს უმცროსმა თქვა: „ალბათ იფიქრებდა: ღმერთო ჩემო, თუ მხოლოდ ბურთის პასებით გადაცემა მომიწევდა, 70 წლამდე ვითამაშებდიო. ბევრი ფეხბურთელი მხოლოდ ამას აკეთებს, ბურთს დაცვიდან ათამაშებს“.

წლევანდელი ბალონ დ’ორის ფავორიტები, მათ შორის ჰარი კეინი, მრავალმილიონერები არიან. მეთიუსს კი 1961 წელს მაქსიმალური ხელფასის გაუქმებამდე კვირაში მაქსიმუმ 20 ფუნტს უხდიდნენ. 2017 წლის ფილმის „მეთიუსის“ პროდიუსერმა, ჯო პირსმა, თქვა: „მაშინდელ აშშ-ის საუკეთესო სპორტსმენს, ბეისბოლის მოთამაშე ჯო დი მაჯოს შევადარეთ. ის კარიერის მწვერვალზე იყო და ახლახან წელიწადში 100 000 დოლარის კონტრაქტი გააფორმა“.

ამის გამო მეთიუსმა რამდენიმე წარმატებული და წარუმატებელი საქმიანი წამოწყება სცადა. მათ შორის იყო საკუთარი საფეხბურთო ბუცების ბრენდი, ქუდები, სხვადასხვა წიგნი და ბოსტნეულის წვენიც.

პირსის თქმით, „წვენის ქილებში გაყიდვა სცადა, მაგრამ არ გამოუვიდა. პრობლემა ის იყო, რომ ქილებში ფუჭდებოდა“.

შემოსავლის გაზრდის კიდევ ერთი გზა არასეზონურ პერიოდში საზღვარგარეთ მწვრთნელობა იყო. 1953-დან 1978 წლამდე მეთიუსი ყოველ ზაფხულს აფრიკის რომელიმე ქვეყანას სტუმრობდა. კონტინენტთან მისი განსაკუთრებული კავშირი ბალონ დ’ორის მოგებიდან რამდენიმე თვეში დაიწყო, როცა დამოუკიდებლობის აღსანიშნავ საგამოფენო მატჩებში სათამაშოდ განაში ჩავიდა. მას სპილოს ძვლის ხმალი აჩუქეს და „სოკერჰენედ“, ანუ ფეხბურთის მთავრად აკურთხეს.

მეთიუს უმცროსმა გაიხსენა: „განის მეფე, ასე ეძახდნენ. ჩემს დას დღემდე აქვს სკამი, რომელზეც მამაჩემი აკურთხეს“.

მეთიუსს განსაკუთრებით შეუყვარდა სამხრეთ აფრიკა. 1970-იანი წლების შუაში მან სოვეტოში გუნდის გაწვრთნა დაიწყო. გუნდს „სტენის ბიჭები“ შეარქვეს. მან მათთვის „კოკა-კოლას“ სპონსორობა მოიპოვა, შემდეგ კი ბრაზილიაში ტურნირზე წაიყვანა. პირსს გაუკვირდა, რამდენ ძალისხმევას ხარჯავდა მეთიუსი სამხრეთ აფრიკის აპარტეიდის მთავრობის ძლიერი ზეწოლის მიუხედავად, რომ გუნდთან ერთად არ ემოგზაურა.

პირსმა თქვა: „ნამდვილი დრამა და დაპირისპირება იყო. ჩართული იყო გაერთიანებული სამეფოს მთავრობა, სამხრეთ აფრიკის მთავრობა და ჯაშუშებიც. სამხრეთ აფრიკელი ჯაშუშები ბანაკებსა და მათ გარშემო იყვნენ, მაგრამ ის მაინც წინ მიიწევდა. ედინბურგის ჰერცოგთან ახლო მეგობრობა აკავშირებდა. მას ხშირად იწვევდნენ ჩაიზე და სხვა შეხვედრებზე. მაღალი წრის ნაცნობები ჰყავდა და ეს ალბათ ძალიან დაეხმარა“.

მეთიუს უმცროსმა თქვა: „ძალიან ამაყობდა, რომ ერთ დროს აკრძალული ჰყავდათ. ამბობდა: ფრენკ სინატრაც აკრძალული იყოო. ეს სასაცილოდ მიაჩნდა. მახსოვს, ამბობდა, რომ სამხრეთ აფრიკელ ფეხბურთელებს ძალიან დიდი სისწრაფე და ნიჭი ჰქონდათ. მამას უბრალოდ ადამიანები მოსწონდა. იცოდა, ან ასე ფიქრობდა, რომ მათ ნიჭი ჰქონდათ. უბრალოდ უნდოდა ენახა, შეეძლო თუ არა მათი განვითარებაში დახმარება“.

მეთიუსის კავშირი „სტენის ბიჭებთან“ 1976 წლის სოვეტოს აჯანყების შემდეგ დასრულდა. ფილმში ერთ-ერთი ფეხბურთელი ამბობს, რომ მეთიუსთან ურთიერთობის გაწყვეტამ გულში სიცარიელე დაუტოვა. მეთიუსის გარდაცვალებამაც, 2000 წელს, 85 წლის ასაკში, ძლიერი ემოციები გამოიწვია. სტოკში მის დაკრძალვაზე 100 000-ზე მეტი ადამიანი მივიდა. გარდიანმა მას უინსტონ ჩერჩილის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური საჯარო დაკრძალვა უწოდა.

პირსმა პრემიერ-ლიგაში გასულ სეზონში აფრიკელი ფეხბურთელების რეკორდულ რაოდენობაზე, 78-ზე, თქვა: „ალბათ ახლა ზის და ამბობს: ხომ გეუბნებოდითო“.

ბალონ დ’ორი მეთიუსის შემდეგ მხოლოდ ერთ აფრიკელ ფეხბურთელს, ჯორჯ ვეას, და სამ ინგლისელს, ბობი ჩარლტონს, კევინ კიგანსა და მაიკლ ოუენს, მოუგიათ. წლევანდელი გამარჯვებულიც სპორტის ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული ფიგურის კვალს გაჰყვება.

თემებიგაბრიელ ჰანოჟანისტენლი მეთიუს უმცროსისტენლი მეთიუსიჯო დი მაჯოჰარი კეინილ’ეკიპისტოკილონდონის პალადიუმიბალონ დ’ორი

გამოქვეყნდა 25 ოქტომბერი, 2026