ჩერნობილის ძაღლები შესაძლოა ევოლუციას განიცდიდნენ, თუმცა მეცნიერებმა მიზეზი არ იციან

მთლიანობაში, შედეგები მხარს უჭერს ჰიპოთეზას, რომ ბუნებრივმა გადარჩევამ ხელი შეუწყო ჩერნობილის ძაღლებსა და სხვა პოპულაციებს შორის განსხვავების ჩამოყალიბებას. თუმცა კვლავ გაურკვეველია, გარემოს რომელმა ფაქტორებმა შეუწყო ხელი ამ ვარიანტების გავრცელებას და მოაქვს თუ არა მათ კონკრეტული უპირატესობა. დილონმა აღნიშნა, რომ „მიუხედავად იმისა, რომ გადარჩევის ნიშნები აღმოვაჩინეთ და ისინი ბიოლოგიურად მნიშვნელოვან გენებს უკავშირდება, მაინც ვერ ვიტყვით, რომ ეს ძაღლების იმ ზემოქმედებას უკავშირდება, რომელსაც ისინი განიცდიდნენ“.

შესაძლოა, ავარიის ადგილზე არსებული რადიაცია ყველაზე მარტივ ახსნად მოგვეჩვენოს, მაგრამ ბირთვული ავარიის შემდეგ ძაღლების ამ პოპულაციაზე ბევრი სხვა ფაქტორიც მოქმედებდა. ჩერნობილის ძაღლები იმ შინაური ცხოველების შთამომავლები არიან, რომლებიც ევაკუაციის დროს დატოვეს. მას შემდეგ მათ უკრაინის მკაცრი ზამთრები გადაიტანეს და სხვა დამაბინძურებლებსაც გაუძლეს, მათ შორის, მძიმე მეტალებსა და პესტიციდებს, რომლებიც ამ ტერიტორიაზე ასევე მოხვდა. დილონის თქმით, „ამ დამაბინძურებლების დიდ ნაწილს მსგავსი ნიშნები და მსგავსი პათოლოგია აქვს. იმდენი სხვადასხვა ფაქტორია, რომ ერთი ცვლადის გამოყოფა მართლაც რთულია“.

მკვლევრებს ასევე არ აქვთ დროის სხვადასხვა მონაკვეთში აღებული ნიმუშები, რომლებიც აჩვენებდა, როგორ შეიცვალა ეს პოპულაცია. ჩრდილოეთ კაროლინის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გენომიკის პროფესორმა და კვლევის უფროსმა ავტორმა მეთიუ ბრინმა თქვა: „ეს თითქმის იგივეა, რაც ერთ უძრავ სურათს უყურო და იმის გარკვევას ცდილობდე, მანამდე რა მოხდა. პირველი რამდენიმე წელი, სავარაუდოდ, ყველაზე მნიშვნელოვანი პერიოდი იყო. თუ გადარჩევა მიმდინარეობდა, სწორედ მაშინ უნდა მომხდარიყო ეს პროცესი“.

1986 წელს იქ მცხოვრები ძაღლებისგან ნიმუშების აღება ახლა შეუძლებელია. მაშინ არც ერთი ორგანიზმის, ბაქტერიის ჩათვლით, სრული გენომი ჯერ არ იყო გაშიფრული. იმ დროს ბრინი ინგლისში ასპირანტი იყო. მან გაიხსენა: „პროექტში ვმონაწილეობდი, რომლის ფარგლებშიც უელსის მთებში მანქანით დავდიოდით და საძოვრებიდან ცხვრები აგვყავდა, რადგან რადიოაქტიურმა ღრუბელმა დასავლეთ ევროპას გადაუარა“. მაშინ შეგროვებულ მონაცემებში საყურადღებო არაფერი ჩანდა, თუმცა ტექნოლოგია მას შემდეგ განვითარდა. გარდა ამისა, ეს ცხვრები ბირთვული ავარიის ეპიცენტრში თაობების განმავლობაში არ ცხოვრობდნენ.

ავარიიდან თითქმის ოთხი ათწლეულის შემდეგ ჩერნობილის გამორიცხვის ზონა ველური ბუნების თავშესაფრადაც იქცა. ახლა ამ ტერიტორიაზე მგლები, ირემები, გარეული ღორები და ფოცხვერები ბინადრობენ. მკვლევრები ამ დაბრუნებას უმეტესწილად ადამიანთა აქტივობის შემცირებას უკავშირებენ. ზოგიერთი ბინადრის, მაგალითად, მგლების პოპულაციის გენომშიც მკვლევრებმა ძაღლებში აღმოჩენილის მსგავსი განსხვავებები შენიშნეს.

ბრინმა თქვა: „ეს ნამდვილად აჩვენებს ბუნების გამძლეობას ადამიანების მიერ გამოწვეული კატასტროფული მოვლენების მიმართ. რაღაცას ერთი მიმართულებით უბიძგებ, მას შეუძლია უპასუხოს და ან წინააღმდეგობა გაგიწიოს, ან შემდგომში გზა შეიცვალოს. ვფიქრობ, სწორედ ამას ვხედავთ აქ“.

თემებიმეგან დილონიმეთიუ ბრინიGenesჩრდილოეთ კაროლინის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდასავლეთი ევროპაუელსიუკრაინაჩერნობილიჩერნობილის ატომური ელექტროსადგური

გამოქვეყნდა 4 ნოემბერი, 2026