სოკო იუნანის პროვინციის ტყეში აღმოაჩინეს; ის ნიადაგიდან გამოწვდილ ხელს ჰგავს.
წყარო: Wired. ქართული თარგმანი: შიკრიკი.
New Species of Giant Fungus Discovered in China Grows up to 20 Inches Tall

ტექსტი ავტომატურად ითარგმნა. წყარო: Wired.
ახალი სახეობები ზოგჯერ შეუმჩნეველი რჩება, რადგან პაწაწინაა და ადვილად გამოგეპარება. ეს გიგანტური სოკო კი ასეთი არ არის. ის მიწიდან გამოწვდილ ხელს ჰგავს. სახეობა ჩინეთის იუნანის პროვინციის ტყის სიღრმეში აღმოაჩინეს. ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის კუნმინის ბოტანიკის ინსტიტუტის მკვლევართა ჯგუფმა ახალი სახეობის არსებობის შესახებ განაცხადა და მას Dianjunus rex (Dianjunus rex) უწოდა.
სახელის პირველი ნაწილი რეგიონის ძველ დიანის სამეფოს უკავშირდება, მეორე კი ჩინურად სიტყვა „სოკოს“ წარმოთქმას. D. rex ასკომიცეტების ტიპს მიეკუთვნება. ეს სოკოების ყველაზე დიდი ჯგუფია და მასში 64 000-ზე მეტი ცნობილი სახეობაა. ამ სახეობებს შორის D. rex ყველაზე დიდ ნაყოფსხეულებს წარმოქმნის, რაც კი სოკოებში აღურიცხავთ. ჩვეულებრივი წარმოდგენისგან განსხვავებით, ასკომიცეტებს ქუდი და ფეხი არ აქვთ. ისინი წარმოქმნიან ნაყოფსხეულებს, რომლებიც გამრავლებისთვის სპორებს გამოყოფენ. D. rex 20 ინჩამდე იზრდება და თითქმის ხუთ ფუნტს იწონის, ამიტომ მისი ნაყოფსხეულები უზარმაზარია.
ასკომიცეტებს შორის ეს გიგანტური სოკო სრულიად ახალ ბიოლოგიურ ოჯახს ქმნის, ანუ გვარზე და სახეობაზე უფრო ფართო კლასიფიკაციურ ჯგუფს მიეკუთვნება. ეს ნიშნავს, რომ მას ახლო ნათესავი არ ჰყავს, ყოველ შემთხვევაში, ჯერჯერობით ცნობილი არ არის. იუნანში სოკოების 6 000 სახეობაა აღწერილი, თუმცა მიკოლოგების აზრით, ბიომრავალფეროვნებით ცნობილი ამ პროვინციის ტყეებში შესაძლოა 100 000 სახეობა ბინადრობდეს.
კუნმინის ბოტანიკის ინსტიტუტის ასოცირებულმა პროფესორმა და ნაშრომის მთავარმა ავტორმა, ინდუნილ ს. სენანაიაკემ პრესრელიზში აღნიშნა, რომ ეს აღმოჩენა აჩვენებს, რამდენი სოკოს სახეობაა ჯერ კიდევ აღმოსაჩენი აღმოსავლეთ აზიის ტყეებში.
სენანაიაკემ და მისმა გუნდმა კვლევა ნანმანის ტროპიკულ ტყეში ჩაატარეს. იქ მათ მომაკვდავი ხეების ფესვებთან, ნიადაგში ამოზრდილი დიდი, მოთეთრო ნაყოფსხეულები ნახეს. მკვლევრებმა სხვადასხვა ფორმის სოკოები აღწერეს და შეაგროვეს, მათ შორის ცილინდრის, თითისტარისა და ჩაღრმავებული ხელის მტევნის მსგავსი. მომწიფებისას ნაყოფსხეულებს თითების მსგავსი ტოტები უჩნდებოდა. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ მიწის ზემოთ ამოზრდილ ნაწილებს თეთრი, ფხვნილის მსგავსი ბოჭკოები ფარავს, რომლებიც მომწიფებისას მუქ ყვითლად იქცევა. ნიადაგში ჩამარხული ნაწილები კი შავი და გლუვია.
მეცნიერებმა ნიმუშები ლაბორატორიაში წაიღეს, თუმცა ნაყოფსხეულები სწრაფად გამოშრა. შიგნით მკვრივი, ღრუბლისებრი ქსოვილი აღმოჩნდა. ის თეთრი ან ყვითელი იყო და მკვეთრი სუნი ან გემო არ ჰქონდა. (ეს ექსპერიმენტი სახლში არ გაიმეოროთ.)
მკვლევრებმა სოკოების დნმ გააანალიზეს და „მოლეკულური საათი“ აღადგინეს. მისი მიხედვით, D. rex სხვა სახეობებს დაახლოებით 65 მილიონი წლის წინ გამოეყო. ეს ცარცული პერიოდის დასასრულია, უშუალოდ მასობრივი გადაშენების შემდეგ. მიიჩნევა, რომ ამ მოვლენამ მცენარეებისა და ცხოველების ყველა სახეობის სამი მეოთხედი გაანადგურა, მათ შორის დინოზავრებიც. შესაბამისად, D. rex და T. rex ერთმანეთს ვერ შეხვდებოდნენ. თუმცა ეს ეპოქა სოკოებისთვის, სავარაუდოდ, ხელსაყრელი აღმოჩნდა. მცენარეების მასობრივი დაღუპვის შემდეგ დიდი რაოდენობით მკვდარი მცენარეული მასალა გაჩნდა. ამან შესაძლოა სოკოებსა და სხვა ორგანიზმებს, რომლებიც მსგავს მასალას შლიან, ახალი ეკოლოგიური შესაძლებლობები გაუჩინა.
ამავე გამოცემის სხვა ამბები.

Floods Force Gaza to Choose Between Clean Water and Pumping Out Sewage
გენომის ანალიზმა კი აჩვენა, რომ D. rex-ს დაშლასთან დაკავშირებული იმდენი გენი არ აქვს, რამდენსაც მეცნიერები ელოდნენ. მცენარეული მასალით მკვებავ ზოგიერთ ახლო ნათესავთან შედარებით, ამ უზარმაზარ სოკოს დაშლასთან დაკავშირებული გენების მხოლოდ დაახლოებით ნახევარი აქვს.
სენანაიაკეს ამის ახსნის თეორია აქვს. ჯერჯერობით სოკოს ნაყოფსხეულები მხოლოდ მომაკვდავ მცენარეებთან იპოვეს. თუმცა, შესაძლოა, ის „ორმაგ ცხოვრებას“ ეწეოდეს: ჯანმრთელ ხეებში ცხოვრობდეს, შემდეგ კი მათი სიკვდილის შემდეგ მკვდარი მცენარეული მასალით იკვებებოდეს. ამან შესაძლოა ახსნას, როგორ აგროვებს D. rex იმდენ ენერგიას, რომ უზარმაზარი ნაყოფსხეულები წარმოქმნას.
ჯერჯერობით ეს მხოლოდ თეორიაა, თუმცა გიგანტურ სოკოებს ამხელა ზრდისთვის ნამდვილად სჭირდებათ ენერგიის სიჭარბე. სენანაიაკეს ვარაუდით, დიდი ნაყოფსხეულების უპირატესობა ისაა, რომ ისინი ირგვლივ არსებულ მცენარეებსა და ჩამოცვენილ ფოთლებზე მაღლა იზრდება. მკვრივ ტყეში ამან შესაძლოა ქარის საშუალებით სპორების გავრცელებას შეუწყოს ხელი. სენანაიაკემ დასძინა: „თუმცა ასეთი დიდი სტრუქტურის წარმოქმნას ენერგიის მნიშვნელოვანი დანახარჯი სჭირდება. ეს მიანიშნებს, რომ ეს სტრატეგია, სავარაუდოდ, მხოლოდ იქ განვითარდა, სადაც ეკოლოგიური სარგებელი დანახარჯს აღემატებოდა“.
თემებიინდუნილ ს. სენანაიაკეკუნმინის ბოტანიკის ინსტიტუტიჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიაიუნანის პროვინციანანმანის ტროპიკული ტყეჩინეთიDianjunus rex
შეადარე თარგმანი გამოცემის ორიგინალურ ტექსტს.
გამოქვეყნდა 15 ნოემბერი, 2026

These ‘Ghostly’ Galaxies Have Lost Their Dark Matter

Microsoft 365 Crawls Back to Life After a 24-Hour Outage
სხვა ამბები ამ განყოფილებიდან.

Intel reclaims overall CPU market share for the first time since 2025

Modified Ender 3 becomes a $450 bioprinter for 3D printing engineered living materials

Angreifer verketteten PHP2Shell mit Root-Lücke auf Check-Point-Gateways
კომენტარი (0)
გაგვიზიარე შენი აზრი.
კომენტარები ავტომატურად მოწმდება.
აზრის გასაზიარებლად შექმენი ანგარიში ან შედი.
კომენტარები ჯერ არ არის. დაწერე პირველი.