ევროკავშირი გაფართოებისთვის ახალ მოდელებსა და რეფორმებს ამზადებს

კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა ივნისის დასაწყისში, დასავლეთ ბალკანეთის სამიტზე განაცხადა: „ჩვენ თქვენთან გვინდა“. ამ დაპირებამ კანდიდატებს დიდი იმედი გაუჩინა.

ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი გასული კვირის ბოლოს მნიშვნელოვან კანდიდატ ქვეყნებში ჩავიდა. მან მონტენეგროს კამერების წინ უთხრა: „გვჯერა, რომ მონტენეგრო 2028 წელს ევროკავშირის 28-ე წევრი ქვეყანა გახდება. ხელშეკრულებას უკვე ვამზადებთ“.

დასავლეთ ბალკანეთის ქვეყნები გაწევრიანებას 20 წელზე მეტია ელიან. უხვი დაპირებების მიუხედავად, ევროკავშირს 13 წელია ახალი წევრი არ მიუღია.

გაფართოება დამსახურების პრინციპს ეფუძნება. კანდიდატმა კოპენჰაგენის კრიტერიუმები უნდა დააკმაყოფილოს: ჰქონდეს სტაბილური დემოკრატიული ინსტიტუტები, ქმედითი მართლმსაჯულება და საბაზრო ეკონომიკა. ქვეყანას ევროკავშირის კანონმდებლობის საიმედოდ აღსრულებაც უნდა შეეძლოს. ამის შემდეგაც 27-ვე წევრის ერთსულოვანი თანხმობაა საჭირო.

ბრიუსელში აღიარებენ, რომ რეფორმებზე მომუშავე პროევროპული ქვეყნების უსასრულოდ შეყოვნება შეუძლებელია. დასავლეთ ბალკანეთს სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს. რუსეთი და ჩინეთი კანდიდატების იმედგაცრუების გამოყენებასა და რეგიონში გავლენის გაფართოებას ცდილობენ.

ევროკომისიის პროგრესის ანგარიში მხოლოდ კანდიდატების შეფასება არ იქნება. ევროკავშირსაც სურს, საკუთარი რეფორმებითა და ახალი გადაწყვეტილებებით გაფართოებისთვის უკეთ მოემზადოს, თუმცა გაწევრიანების პროცესი არ შეასუსტოს.

ახალი სტრატეგიით, რეფორმებისთვის მზად მყოფმა კანდიდატებმა ევროკავშირის ზოგიერთ პროგრამაზე ეტაპობრივი წვდომა უნდა მიიღონ. პროგრესი უფრო სწრაფად უნდა დაჯილდოვდეს ხელშესახები შედეგებით.

ევროპული პოლიტიკის ინსტიტუტის (Institut für Europäische Politik) დირექტორმა და ტიუბინგენის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორმა ფუნდა თექინმა მაგალითებად საბანკო გადარიცხვების SEPA-ს სისტემა, ევროკავშირში როუმინგის საფასურის გაუქმება და ენერგეტიკულ ბაზართან მიერთება დაასახელა. თექინმა განმარტა: „ახლა ამის გაფართოებას ცდილობენ. ყურადღება კვლავ ერთიან ბაზარზე მახვილდება, რადგან კანდიდატი ქვეყნები მის სარგებელს ძალიან სწრაფად გრძნობენ“.

ბოლო წლებში უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა ვიქტორ ორბანმა აჩვენა, რამდენად შეუძლია ერთ ქვეყანას მთელი ევროკავშირის მოქმედების დაბლოკვა. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა მემკვიდრემ, პეტერ მადიარმა, განსხვავებული ევროპული პოლიტიკა გაატარა, უძლურების განცდა დარჩა.

ამიტომ ევროკავშირს დამცავი მექანიზმების შემოღება სურს. ახალ წევრებს, რომლებიც კანონის უზენაესობას, გამოხატვის თავისუფლებას ან კორუფციასთან ბრძოლას აღარ დაიცავენ, უფლებები შეიძლება ჩამოერთვათ. გადაწყვეტილება კვალიფიციური უმრავლესობით უნდა მიიღონ, რათა ქვეყანამ მას ვეტო ვერ დაადოს.