ევროკავშირმა თამბაქოს გადასახადებზე კენჭისყრა შვედეთის არჩევნების შემდეგ გადადო

კანონმდებლობას შვედეთის გარდა სხვა ქვეყნებიც სხვადასხვა მიზეზით ეწინააღმდეგებიან. თუმცა, მოლაპარაკებების მცოდნე ევროკავშირის ორი დიპლომატის თქმით, სტოკჰოლმის წინააღმდეგობა ყველაზე სერიოზულ დაბრკოლებად მიიჩნევა.

არჩევნების მოახლოების ფონზე, სხვადასხვა პოლიტიკური ძალის შვედი პოლიტიკოსები ნიკოტინის პაკეტებზე გადასახადების გაზრდის ევროკავშირის გეგმის წინააღმდეგ კამპანიას აწარმოებდნენ. საკითხი განსაკუთრებით მგრძნობიარეა შვედეთში, სადაც ნიკოტინის პაკეტები ეროვნულ კულტურაში მყარადაა დამკვიდრებული.

შვედეთის ფინანსთა მინისტრმა ელიზაბეტ სვანტესონმა ივნისში დაწერა: „სხვა ქვეყნებმა ჩვენს სნუსზე გადაწყვეტილება არ უნდა მიიღონ“.

ევროკომისიამ თავდაპირველად პაკეტების საცალო ფასის 25%-ით ან კილოგრამზე 71,50 ევროთი დაბეგვრა შესთავაზა. ეს შვედ მომხმარებლებს ფასის მკვეთრ ზრდას მოუტანდა, რადგან ქვეყანაში გადასახადი კილოგრამზე მხოლოდ 18,36 ევროა.

შვედეთი პასუხად მთელ ევროკავშირში თავისი დაბალი განაკვეთის გამოყენებას ითხოვს. ქვეყანა ამტკიცებს, რომ ნიკოტინის პაკეტებმა მწეველთა წილის შემცირებას შეუწყო ხელი.

ევროკავშირის ქვეყნების ოფიციალური პირები 14 სექტემბერს, შვედეთის არჩევნების მომდევნო დღეს, შეიკრიბებიან. ისინი უახლესი კომპრომისული წინადადების დეტალებს განიხილავენ. ამ წინადადებამ ეგრეთ წოდებული შვედური გამოცდილების შესახებ ხანგრძლივი დავა კვლავ გააჩაღა.

ნიკოტინის პაკეტების მხარდამჭერები აცხადებენ, რომ გადასახადების ზრდა მწეველებს ნაკლებად მავნე პროდუქტზე წვდომას უზღუდავს. მათი აზრით, ეს პროდუქტი მათ სიგარეტისთვის თავის დანებებაში შეიძლება დაეხმაროს.

თამბაქოსა და ნიკოტინის კომპანიებს ხშირად მოჰყავთ შვედეთის მაგალითი. ამით ისინი სნუსისა და პაკეტების მსგავსი ალტერნატიული პროდუქტების ეფექტიანობის ჩვენებას ცდილობენ. სნუსი შვედეთის გარდა ევროკავშირის ყველა ქვეყანაში აკრძალულია. ევროკავშირში გაწევრიანებისას შვედეთმა გამონაკლისი მოიპოვა.

შვედეთში ყოველდღიურ მწეველთა წილი მკვეთრად შემცირდა: 1980 წელს ეს მაჩვენებელი 30%-ზე ოდნავ მეტი იყო, ხოლო 2024 წელს 5% შეადგინა.

თამბაქოსა და ნიკოტინის მკვლევარმა კარლ ფაგერსტრიომმა განაცხადა, რომ მოქმედ მთავრობამდე „ზიანის შემცირების ან მინიმუმამდე დაყვანის მიდგომა მიუღებელი იყო“. ფაგერსტრიომს თამბაქოს კომპანიებისგან საკონსულტაციო მომსახურებისთვის ჰონორარი მიუღია. მისი თქმით, ნიკოტინის პაკეტების დაბეგვრის წინააღმდეგი არ არის, თუ სიგარეტზე გადასახადები უფრო მაღალი იქნება.

თუმცა, შვედეთის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სააგენტომ მოწევის დაბალი მაჩვენებელი თამბაქოს კონტროლის პოლიტიკას დაუკავშირა. ზომები თამბაქოს რეკლამის აკრძალვას, საგადასახადო რეგულირებას, ასაკობრივ შეზღუდვებსა და მოწევის აკრძალვებს მოიცავს.

სააგენტომ განცხადებაში აღნიშნა: „სიგარეტის მოხმარება დიდი ხანია მცირდება. დღემდე არაფერი ადასტურებს მეცნიერულად, რომ სნუსისა და ნიკოტინის პაკეტების მოხმარების ბოლოდროინდელმა ცვლილებებმა ამ შემცირებას ხელი შეუწყო“.

არამომგებიანი ორგანიზაცია „თამბაქოსგან თავისუფალი თაობის“ (A Non Smoking Generation) გენერალურმა მდივანმა და მოწევის წინააღმდეგ კამპანიის მონაწილე ჰელენ შერნამ მთავრობის პოზიციას „ტრაგედია“ უწოდა. მან შვედეთის ისტორიულად მტკიცე პოზიციაზე მიუთითა და თქვა: „ჩვენ ნამდვილად უკან მივდივართ. ყველაფერი, რასაც ათწლეულების განმავლობაში ვაკეთებდით, დავიწყებულია“.

საკითხი მთელ ევროკავშირშიც სადავოა. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მიზეზებით საფრანგეთმა ნიკოტინის პაკეტები აკრძალა, რამაც შვედეთთან დიპლომატიური დავა გამოიწვია.

ჯანმომ ქვეყნებს მოუწოდა, ნიკოტინის პაკეტებისადმი შვედეთის შემწყნარებლურ მიდგომას არ მიჰყვნენ. ორგანიზაცია ნიკოტინის პაკეტებს თამბაქოს კომპანიების მცდელობად მიიჩნევს. ჯანმოს შეფასებით, სიგარეტის გაყიდვების შემცირების ფონზე კომპანიები ნიკოტინზე დამოკიდებული ახალი თაობის შექმნას ცდილობენ.

გამოქვეყნდა 12 სექტემბერი, 2026