ირანის ომის ენერგეტიკულმა შოკმა გლობალური ემისიები შეამცირა

ახალი კვლევის თანახმად, წელს გლობალური ნახშირბადის ემისიები მცირედით შემცირდება. ამის მთავარი მიზეზი ენერგიის მაღალი ფასებია, რასაც აშშ-ის ომი ირანში და ჰორმუზის სრუტით მიწოდების შეფერხება მოჰყვა.

ნავთობის, გაზისა და ქვანახშირის გამოყენებით გამოწვეული ემისიები კლიმატის ცვლილების მთავარი მამოძრავებელი ფაქტორია. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ეს ემისიები წელიწადში 0,9%-ით იზრდებოდა, 2026 წელს კი 0,4%-ით შემცირდება.

კვლევის თანაავტორმა, ნორვეგიის კლიმატის საერთაშორისო კვლევის ცენტრის, CICERO-ს მეცნიერმა გლენ პიტერსმა განაცხადა: „ემისიები კლებულობს, რაც კარგად ჟღერს, მაგრამ ამის მთავარი მიზეზი ირანის ომია და ის, რაც ჰორმუზის სრუტეში მოხდა“.

„გარკვეულწილად ეს კარგი ამბავია, მაგრამ არასწორი მიზეზით“.

კვლევა გამოქვეყნდა მაშინ, როცა მსოფლიო ლიდერები თურქეთში გაეროს კლიმატის კონფერენციაზე, COP31-ზე, იკრიბებიან.

საერთაშორისო კვლევითმა ჯგუფმა „გლობალური ნახშირბადის პროექტმა“ გამოაქვეყნა კვლევა, რომლის თანახმადაც, 2026 წელს ნავთობის მოხმარებით გამოწვეული ემისიები 1,9%-ით, ბუნებრივი აირის ემისიები კი 0,3%-ით შემცირდა. ქვანახშირის ემისიები კი კვლავ გაიზარდა, დაახლოებით 0,6%-ით.

პიტერსმა გააფრთხილა, რომ ემისიების ერთწლიანი კლება პიკს არ ნიშნავს, თუ ამას სტრუქტურული ცვლილება არ განაპირობებს.

სტრუქტურული ცვლილება ნიშნავს, რომ ემისიები ნელა იზრდება პიკამდე, შემდეგ კი თანდათან იკლებს, რაც გრძელვადიან ტენდენციაზე მიუთითებს. პიტერსის თქმით, ეს არ მომხდარა. „წელს ვხედავთ, რომ ნავთობის ემისიები იზრდება და შემდეგ მოულოდნელად, ბახ, 2%-ით ეცემა“.

ბოლო წლებში ეს გლობალური ნახშირბადით დაბინძურების შემცირების მესამე შემთხვევაა. მანამდე ემისიები 2009 წელს, გლობალური ეკონომიკური კრიზისის დროს, და 2020 წელს, COVID-ის პანდემიისას, შემცირდა. ორივე შემთხვევაში, გლობალური ეკონომიკის აღდგენის შემდეგ, ემისიებმა კვლავ მოიმატა.

გასული წლის განმავლობაში ემისიების დროებითი კლება ძირითადად გეოპოლიტიკურმა შოკებმა განაპირობა, თუმცა მონაცემებზე გავლენა განახლებადი ენერგიის ზრდამაც იქონია. მზის პანელებმა, ქარის ელექტროსადგურებმა და ელექტრომობილებმა შედეგი გამოიღო, მაგრამ ცალკე აღებული მათი წვლილი ემისიების შესამცირებლად საკმარისი არ აღმოჩნდა.

კვლევის თანაავტორმა, უნივერსიტეტის გლობალური ნახშირბადის ბიუჯეტის ოფისის წარმომადგენელმა პიერ ფრიდლინგშტაინმა აღნიშნა: „გრძელვადიანი გამოსავალი კვლავ სუფთა ენერგიის ტექნოლოგიების სწრაფად დანერგვაა“.