ირანმა და არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა ბრიკსის განცხადებას მხარი დაუჭირეს

ირანმა და არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა შაბათს მხარი დაუჭირეს ბრიკსის ქვეყნების ერთობლივ განცხადებას, რომელიც ახლო აღმოსავლეთის ომში თავშეკავებისკენ მოუწოდებდა. ეს ომით დაპირისპირებულ ქვეყნებს შორის დიპლომატიური წინსვლის ნიშნად შეფასდა.

ირანის პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშკიანი ნიუ-დელის სამიტის პირველი დღის ფარგლებში აბუ-დაბის ტახტის მემკვიდრესაც შეხვდა. კონფლიქტის დაწყების შემდეგ ეს ქვეყნებს შორის უმაღლეს დონეზე გამართული შეხვედრა იყო.

აბუ-დაბის მედიის ოფისმა (Abu Dhabi Media Office) X-ზე განაცხადა, რომ ორმა ლიდერმა რეგიონული და საერთაშორისო საკითხები განიხილა. ისინი ასევე დაძაბულობის განმუხტვაზე, სტაბილურობასა და რეგიონში მშვიდობისა და განვითარების ხელშეწყობაზე მუშაობდნენ. ოფისს არ დაუკონკრეტებია, დასრულდა თუ არა განხილვები რაიმე გადაწყვეტილებით.

ბრიკსის სამიტი 2009 წელს შექმნილი გაერთიანების დიპლომატიური გავლენის გამოცდაა. ბლოკი აშშ-ისა და მისი დასავლელი მოკავშირეების მიერ დომინირებული მსოფლიო წესრიგის საპირწონედ შეიქმნა. თავდაპირველად მასში ბრაზილია, რუსეთი, ინდოეთი, ჩინეთი და სამხრეთ აფრიკა შედიოდნენ. მოგვიანებით გაერთიანებას ეგვიპტე, ეთიოპია, ინდონეზია, ირანი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები შეუერთდნენ.

სამიტის ორგანიზატორები და დიპლომატები ირანსა და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს შორის უთანხმოების დაძლევაზე მუშაობდნენ. ამასობაში ექვსთვიან ომში აშშ-მა და ირანმა საპასუხო დარტყმები განაახლეს.

კონფლიქტის განმავლობაში ირანმა არაბთა გაერთიანებულ საამიროებზე არაერთი შეტევა განახორციელა. ბოლოს, აგვისტოს ბოლოს, ირანმა ალ-მინჰადის ავიაბაზას (Al Minhad Air Base) შეუტია, სადაც აშშ-ის ძალები და ვერტმფრენები იყო განთავსებული.

ბრიკსის ერთობლივ დეკლარაციაში წერია: „ღრმა შეშფოთებას გამოვთქვამთ ახლო აღმოსავლეთში/დასავლეთ აზიაში დაძაბულობის ესკალაციის გაგრძელების გამო... მოვუწოდებთ მხარეებს მაქსიმალური თავშეკავებისკენ და ისეთი ქმედებების თავიდან აცილებისკენ, რომლებმაც შესაძლოა ვითარება კიდევ უფრო გაამწვავოს“.

დეკლარაცია სამოქალაქო პირების დაცვას მოითხოვდა და სახელმწიფოების სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის პატივისცემისკენ მოუწოდებდა. მასში ასევე ხაზგასმული იყო გლობალური ვაჭრობის, მიწოდების ჯაჭვების, ენერგიის ნაკადებისა და საზღვაო უსაფრთხოების დაცვის აუცილებლობა.

საგარეო პოლიტიკის ექსპერტების თქმით, ბლოკის მთავარი გამოცდა ახლო აღმოსავლეთის კრიზისზე ისეთი ფორმულირების შეთანხმება იყო, რომელიც აბუ-დაბისა და თეირანისთვის მისაღები იქნებოდა. ეს ერთობლივი დეკლარაციის მიღებას გზას გაუხსნიდა.