ქორისებრი კევინ უორში ობლიგაციების ბაზარს აზარალებს

სახაზინო ობლიგაციების 30-წლიანი შემოსავლიანობა 2002 წლის შემდეგ უმაღლეს ნიშნულამდე გაიზარდა. მხოლოდ სექტემბერში 10-წლიანი ობლიგაციების შემოსავლიანობა ნახევარ პროცენტულ პუნქტზე მეტით, დაახლოებით 5,3%-მდე გაიზარდა. აშშ-ის სახელმწიფო ობლიგაციებისთვის ეს ბოლო ოთხ წელიწადში ყველაზე ცუდი თვე იყო.

ამ ცვლილებებს ჩვეულებრივი ახსნა ვერ შეესაბამება. მოთხოვნაზე მოქმედ ტექნიკურ საბაზრო ფაქტორებს შესაძლოა ე.წ. საბაზისო გარიგებების მოკრძალებული შემცირება მიეკუთვნებოდეს. ასეთ დროს ჰეჯ-ფონდები ბერკეტიანი ფსონების მხარდასაჭერად ნაკლებ სახაზინო ობლიგაციას ყიდულობენ. ზოგი დამკვირვებელი ვარაუდობს, რომ გაიზარდა „ვადიანობის პრემია“. ეს დამატებითი შემოსავლიანობაა, რომელიც გრძელვადიანი ობლიგაციების მფლობელებს ხანგრძლივობის რისკის ასანაზღაურებლად სჭირდებათ.

სხვა თეორიები კიდევ უფრო ბუნდოვანი ან ძნელად გასაზომია. შესაძლოა არსებობდეს აკადემიური ცნება, „ათვისების პრემია“, რომელიც, როგორც ამბობენ, შემოსავლიანობას მეტად რთული მიზეზებით ზრდის. თუმცა ასეთი მასშტაბის ცვლილებას 40 ტრილიონი დოლარის მოცულობის ბაზარზე მხოლოდ ტექნიკური ფაქტორები ვერ ხსნის. ისინი შესაძლოა მცირე როლს ასრულებდნენ, მაგრამ ამ ტექტონიკური რეჟიმული ცვლილების მამოძრავებელი ძალები არ არიან.

სტრატეგიულ მიზეზებად ინფლაცია, დეფიციტი, გეოპოლიტიკა და „ობლიგაციების ფხიზელი მცველები“ სახელდება, რომლებიც თითქოს ფისკალურ ცოდვას სჯიან. ეს ფონური რისკებია, თუმცა აგვისტოსა და სექტემბერში მათი გადაფასების საფუძველი არაფერი ყოფილა.

შემდეგ ბაზრებმა განაკვეთების ზრდის სერია გაითვალისწინეს. ჯექსონ ჰოლის შეხვედრამდელ პროგნოზთან შედარებით, სულ მცირე, 100 საბაზისო პუნქტით მეტად ზრდის ალბათობამ 80%-ს მიაღწია. „უფრო მაღალი უფრო დიდხანს“ გადაიქცა „ბევრად უფრო მაღალი ბევრად უფრო დიდხანს“ მიდგომად.

ბაზრებს წინა შემთხვევა ახსოვთ. 2022-23 წლებში ფედერალურმა სარეზერვო სისტემამ განაკვეთები 17 თვეში 525 საბაზისო პუნქტით გაზარდა. Bloomberg Aggregate Index 13%-ით დაეცა. სახაზინო ობლიგაციებმა 12,5% დაკარგეს. 10-წლიანი ობლიგაციების ღირებულება 16%-ით შემცირდა, რაც საუკუნის განმავლობაში მათი ყველაზე ცუდი შედეგი იყო. iShares 20+ Year Treasury ETF-მა 31,4% დაკარგა.

ზიანი სხვა სფეროებსაც შეეხო. „უსაფრთხო“ ობლიგაციების საბაზრო ფასით შეფასებისას წარმოქმნილმა ზარალმა Silicon Valley Bank-ის (SVB) კრახს შეუწყო ხელი და მთელი საბანკო სექტორი დაძაბა. 2023 წლის შუა პერიოდისთვის ბანკების არარეალიზებული ზარალი თითქმის 700 მილიარდ დოლარს შეადგენდა. აქედან 300-500 მილიარდი დოლარი კვლავ რჩება. იპოთეკური განაკვეთები 3%-დან თითქმის 8%-მდე გაიზარდა, ხოლო საცხოვრებლის „ხელმისაწვდომობის კრიზისი“ გრძელდება.