რამდენიმე დღეში მოსამართლე ჯეფრი ვოსი ინგლისის სამოქალაქო მართლმსაჯულების სისტემის უმაღლეს თანამდებობას, როლსის ოსტატის პოსტს, დატოვებს. ერთ-ერთ ბოლო ნაბიჯად ის ცდილობს, გააჩაღოს დებატები იმაზე, უნდა გამოიყენონ თუ არა მოსამართლეებმა ხელოვნური ინტელექტი და, თუ კი, როგორ.
ინგლისში მოქმედი უახლესი მითითებების თანახმად, მოსამართლეებს ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებას მხოლოდ ადმინისტრაციული ამოცანებისთვის ურჩევენ. ვოსმა უაირდს უთხრა, რომ Microsoft Copilot-ს ხშირად იყენებს ძნელად მოსაძებნი დოკუმენტების საპოვნელად და დიდი მოცულობის ტექსტის შესაჯამებლად. თუმცა, ცოტა ხნის წინ ის ჩინეთის ქალაქ შენჟენის სასამართლოს ეწვია, სადაც სამოქალაქო დავებს უკვე მოსამართლეები წყვეტენ, ხელოვნური ინტელექტის მნიშვნელოვანი დახმარებით. ნანახით შთაბეჭდილებულ ვოსს მიაჩნია, რომ მსოფლიოს სასამართლოებმა ამ მიდგომის გამოყენება უნდა განიხილონ.
ამ გზაზე ბევრი საფრთხეა. რამდენიმე ადვოკატი ხელოვნური ინტელექტის მიერ გამოგონილ სასამართლო პრეცედენტებზე მითითებისთვის გამოიჭირეს. გაერთიანებულ სამეფოში კი ახლახან პირველად ჩამოართვეს ადამიანს ადვოკატად მუშაობის უფლება, ნაწილობრივ ამ ტექნოლოგიის არასწორად გამოყენების გამო. ამასთან, ჩატბოტების იურიდიულ მრჩევლებად გამოყენების შემდეგ, მოსარჩელეები სასამართლოებში უპრეცედენტო რაოდენობის სარჩელებს აგზავნიან, რომელთა ნაწილიც უსაფუძვლოა.
მიუხედავად ამისა, ვოსი დარწმუნებულია, რომ ხელოვნური ინტელექტი ოდესმე სამოქალაქო დავების უფრო სწრაფად და გაცილებით იაფად გადაწყვეტას შეუწყობს ხელს. მისი აზრით, რთულ კომერციულ დავებსა და მგრძნობიარე ოჯახურ საქმეებს შეიძლება ადამიანის მოსამართლე სჭირდებოდეს, მაგრამ პირადი დაზიანების, მცირე ღირებულების პროფესიული დაუდევრობისა და მსგავსი საქმეების გადაწყვეტა ხელოვნურ ინტელექტს ადვილად შეუძლია.
ვოსმა უაირდს უთხრა: „სამოქალაქო დავებში ადამიანებს ყველაზე მეტად გადაწყვეტა სურთ. საკითხავია, სად უნდა გავავლოთ ზღვარი?“
ვოსისთვის, რომელსაც პენსიაზე გასვლა მოახლოებული აქვს, ეს დებატები უმეტესად ფილოსოფიურია. თუმცა, პროფესიის ყველა დანარჩენი წარმომადგენლისთვის, მათ შორის პროგრამისტების, კიბერუსაფრთხოების სპეციალისტების, მათემატიკის პროფესორებისა და მრავალი სხვასთვის, წესები სწრაფად იცვლება.
ოქტომბერში უაირდი ვოსს ლონდონში, სამეფო სასამართლოების შენობაში, მის კაბინეტში შეხვდა. მათ ისაუბრეს, როგორ აღწევს ხელოვნური ინტელექტი სასამართლოებში, რა პრაქტიკულ და ეთიკურ საკითხებს წარმოშობს და როგორ შეიძლება მართლმსაჯულების სისტემამ მოერგოს ახალ თაობას, რომელიც ამ ტექნოლოგიასთან ერთად გაიზარდა.
უაირდი: პენსიაზე გასვლამდე რამდენიმე დღე დაგრჩათ. რას გრძნობთ, როცა ამ პოსტს სწორედ ახლა ტოვებთ, მაშინ, როცა ხელოვნური ინტელექტი სამართლის პრაქტიკასა და მართლმსაჯულების აღსრულებას ცვლის?
ჯეფრი ვოსი: „როცა ადვოკატობა დავიწყე, გვქონდა დიდი ფორმატის ქაღალდი, მბეჭდავები და Tipp-Ex. სწრაფად გადავედით ტექსტურ პროცესორებზე, ფაქსებზე და, საბოლოოდ, კომპიუტერებზე.
ადვოკატები კონსერვატიულები არიან, ამ სიტყვის მცირე ასოთი. მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ წარსულზე უნდა იყვნენ მიჯაჭვულები ან ცვლილებებს ეწინააღმდეგებოდნენ. ეს ნიშნავს, რომ ცვლილებები ფრთხილად, თვალღიად უნდა მიიღონ.
ამ ქვეყნის სამართლებრივი სისტემა ხალხისთვისაა. მართლმსაჯულებაზე წვდომას ეფექტიანად ვერ უზრუნველყოფ, თუ ტექნოლოგიური თვალსაზრისით ხალხს არ გაუთანაბრდები. თუმცა, დროა, ხელმძღვანელობა მოსამართლეთა ახალ თაობას გადავაბარო“.
როგორ იყენებდით ხელოვნურ ინტელექტს თქვენს საქმიანობაში აქამდე?
„განაჩენების დასაწერად არ ვიყენებ, მაგრამ ინფორმაციის მოსაძიებლად, დიდი მოცულობის მასალაში ორიენტირებისა და ფაქტების გადასამოწმებლად ვიყენებ. დროს მიზოგავს. დღეში 11 შეხვედრა მაქვს. ვიცი, რომ წლების წინ შექმნილი დოკუმენტი ჩემს შეხვედრას ეხება, და Copilot მას წამებში პოულობს. ამას ყოველდღე ვაკეთებ“.
სამართალში ხომ ხშირად უმნიშვნელოვანესი დეტალებია? სამართლებრივი სისტემისადმი ნდობა ხომ იმაზეა დამოკიდებული, რომ მოსამართლე სასამართლოში წარდგენილ ყველა მასალას ყურადღებით გაეცნობა და განიხილავს?
„ჩემი საქმეების მასალების წასაკითხად ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებისას ცოტა უფრო ფრთხილი ვარ, რადგან სისტემაში ყველაზე მნიშვნელოვან საქმეებს განვიხილავ.
ადამიანებს ჩვენი მართლმსაჯულების სისტემის სჯერათ, რადგან მიაჩნიათ, რომ მოსამართლეები სრულიად პატიოსნები არიან. ამ ნდობის შესანარჩუნებლად უნდა ავხსნათ, როგორ ვიყენებთ ტექნოლოგიას, და ფართო თანხმობას მივაღწიოთ იმაზე, რომ ეს მიზანშეწონილია“.
როგორ აღწევს ხელოვნური ინტელექტი სასამართლოებში? ცვლის თუ არა ის მოსარჩელეებისა და იურისტების ქცევას? რა პრობლემებს წარმოშობს?
„ყველაფერი საოცრად სწრაფად იცვლება. ყოველწლიურად საოლქო სასამართლოებში აღძრული საქმეების რაოდენობა 10%-ით იზრდება და, როგორც ჩანს, ეს მაჩვენებელი შეიძლება კიდევ გაიზარდოს. ახლა ყველა, ვისაც სამართლებრივი პრობლემა აქვს, მას Gemini-ში, ChatGPT-ში ან Claude-ში წერს. სთხოვეთ, შეადგინოს სარჩელის საფუძვლები, საქმე ან სარჩელის ფორმა, და შეუძლია“.
თუმცა, ამ სარჩელებიდან რამდენია მყარ სამართლებრივ პრინციპებზე დაფუძნებული? რამდენად ხშირად აფიქრებინებს ჩატბოტი ადამიანს შეცდომით, რომ სარჩელის შეტანის საფუძველი აქვს?
„მონაცემები არ გვაქვს. მაგრამ, ჩემი აზრით, შეცდომაა ვივარაუდოთ, რომ სარჩელი, რომელიც ხელოვნურმა ინტელექტმა შეადგინა, სრულიად უსაფუძვლოა.
გარკვეულწილად, ეს კარგი პრობლემაა, რადგან აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიამ მართლმსაჯულებაზე წვდომა გაზარდა. წარსულში მართლმსაჯულების ერთ-ერთი პრობლემა ის იყო, რომ მასზე წვდომა მხოლოდ მდიდრებს ჰქონდათ.
თუ ადამიანს ისეთი პრობლემა აქვს, რომ ChatGPT-ს მიმართავს, ალბათ გულწრფელად ფიქრობს, რომ სარჩელის საფუძველი აქვს. როცა მის პრობლემას დეტალურად შეისწავლი, შეიძლება აღმოჩნდეს, რომ სინამდვილეში საქმე ცოტა სხვაგვარადაა, თუმცა ეს მაინც შეიძლება სამართლებრივი პრობლემა იყოს და ყურადღების მიქცევას იმსახურებდეს.
ადამიანები, როგორც წესი, დროს ტყუილად არ კარგავენ. ისინი, ჩვეულებრივ, პრობლემების შექმნას არ ცდილობენ“.
რაც შეეხება ხელოვნური ინტელექტის მიერ მტკიცებულებების, მაგალითად, სურათების, ვიდეოებისა და ხმოვანი ჩანაწერების გაყალბებას, რომლებსაც მოსამართლეები აქამდე ეყრდნობოდნენ? რა მდგომარეობაში აყენებს ეს სასამართლოებს?
„მოსამართლეებს ხშირად უწევთ გადაწყვიტონ, სიმართლეს ამბობს თუ არა ადამიანი. ეს ყველაზე რთულია, რადგან ადამიანებს ტყუილის თქმა კარგად გამოსდით. თუმცა, მოსამართლეები ასეთ გადაწყვეტილებებს ყოველდღე იღებენ. ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი ყალბი სურათის წარდგენას არც მასშტაბით და არც ხასიათით არსებითი განსხვავება არ აქვს.
ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც ღრმა ფალსიფიკაციები ასე გვაღელვებს, მათი სიახლეა. სინამდვილეში, ეს მოსამართლის სამუშაოს ნაწილია“.
თუმცა, ახლა მტკიცებულებების მთელი კატეგორია გარკვეულწილად საეჭვო გახდა. ეს ხომ არ უშლის მოსამართლეს ხელს, გადაწყვიტოს, იტყუება თუ არა ვინმე?
„ყოველთვის ასე იყო. ყოველთვის გვიწევდა იმის გარკვევა, გაყალბებული იყო თუ არა ანდერძი, რადგან ადამიანები ამას აკეთებდნენ. ხმოვან ჩანაწერებსა და ვიდეოზეც ზუსტად იგივე ითქმის. ეს სასამართლოსთვის წარდგენილი ყალბი ინფორმაციის სახეების გაფართოებაა.
როცა ადამიანები სასამართლოს ყალბ სურათებს წარუდგენენ, გაიგებენ, რომ ცრუ ჩვენების მიცემის დანაშაულს სჩადიან და ციხეში მოხვდებიან, ისევე როგორც ანდერძის გაყალბების შემთხვევაში.
ვფიქრობ, კატასტროფის წინასწარმეტყველებას უნდა მოვერიდოთ. ძალიან ოპტიმისტურად ვარ განწყობილი“.
ადრე აღწერეთ „გარდაუვალი“ მომავალი, როცა უფრო მარტივ სამოქალაქო საქმეებს მთლიანად ხელოვნური ინტელექტი გადაწყვეტს. რატომ ხართ დარწმუნებული, რომ სწორედ ამ გზით მივდივართ?
„უნდა მოვძებნოთ მართლმსაჯულების უზრუნველყოფის გზა, რომელიც საზოგადოების კულტურულ ჩვევებს შეესაბამება. ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა საქმე TikTok-ზე უნდა განვიხილოთ. მაგრამ თუ ვერ ვხვდებით, რომ ადამიანები LLM-ებს მზის ქვეშ თითქმის ყველა კითხვაზე, მათ შორის სამართლებრივ კითხვებზე, პასუხის მისაღებად მიმართავენ, 21-ე საუკუნისთვის შესაფერისი პროცესის შექმნისას, ალბათ, შეცდომას დავუშვებთ.
ყველაფერი თანხმობაზეა დამოკიდებული. ალგორითმული გადაწყვეტილებების მიღებას ადამიანებს მხოლოდ მაშინ შეაჩვევ, თუ კონკრეტულ საქმეში ამ პროცესს დათანხმდებიან, ან თუ საზოგადოება კანონმდებლობით გადაწყვეტს ამას.
როცა ადამიანები სასამართლოში მიდიან და მათთვის არასასურველ გადაწყვეტილებას იღებენ, დროთა განმავლობაში შეიძლება შეეგუონ მას, თუნდაც გადაწყვეტილება უცნაურად ან მცდარად მიაჩნდეთ, თუ ის ადამიანმა მიიღო. ხელოვნური ინტელექტის შემთხვევაში ფრთხილად უნდა ვიყოთ, რადგან ადამიანებს შეიძლება უფრო გაუჭირდეთ მანქანის მიერ მიღებული არასასურველი გადაწყვეტილების მიღება.
ძალიან მინდა, დავინახო ღია და საერთაშორისო დისკუსია იმაზე, როგორ უნდა გადავწყვიტოთ დავები“.
ეჭვი მაქვს, ხელოვნური ინტელექტის მიერ საქმის განხილვის წინააღმდეგობის ერთ-ერთი მიზეზი ისაა, რომ ზუსტად ვერ ვიგებთ, როგორ მივიდა მოდელი გადაწყვეტილებამდე. როგორ უნდა მოგვარდეს გადაწყვეტილების ახსნის პრობლემა?
„არ მგონია, რომ საქმე მსჯელობას ეხებოდეს, საქმე შედეგებს ეხება. ხელოვნურ ინტელექტს შეუძლია დამაჯერებელი მსჯელობის წარმოდგენა. ვერ დაინახავ, როგორ მივიდა ამ მსჯელობამდე, მაგრამ ხედავ მის მიერ წარმოდგენილ მსჯელობას და შეგიძლია, შეაფასო, რამდენად დამაჯერებელია ის.
არ მგონია, რომ ადამიან მოსამართლეებს ოდესმე მთლიანად მოვიშორებთ. ადამიან მოსამართლეს რაღაც თითქმის ბიბლიური მნიშვნელობა აქვს, ადამიანის ფსიქიკაშია სურვილი, რომ მას თავისი მსგავსი ადამიანი განსჯიდეს. მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ზოგიერთ ვითარებაში ადამიანები სწრაფ შედეგს არ ამჯობინებენ, თუნდაც ის ადამიანის მიერ მიღებული არ იყოს.
არ მგონია, რომ მოსამართლეებს უკვე შეუძლიათ ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა. ეს საკითხი საზოგადოებამ, პოლიტიკოსებმა და კანონმდებლობამ უნდა გადაწყვიტონ. ეს დებატები ძალიან მნიშვნელოვანია.
ვფიქრობ, ბავშვების მეურვეობისა და ოჯახურ საქმეებში, მათ შორის ახალგაზრდა თაობისთვისაც, არსებითად ადამიანური განსჯაა საჭირო. რთულ კომერციულ საქმეებშიც, ჩემი აზრით, ასეა. თუმცა, ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით ინფორმაციის თავმოყრით კომერციული საქმეების გადაწყვეტის პროცესს თანდათან შევცვლით, რათა გადაწყვეტილებების მიღება უკეთესი და მარტივი გავხადოთ.
ტექნოლოგიის გამოყენებით უფრო მეტ ადამიანს უფრო იაფად და სწრაფად მივცემთ მართლმსაჯულებაზე წვდომას. ეს მთლიანობაში კარგი იქნება ეკონომიკისა და იმ ადამიანებისთვის, ვისაც ვემსახურებით“։
კომენტარი (0)
გაგვიზიარე შენი აზრი.
კომენტარები ავტომატურად მოწმდება.
აზრის გასაზიარებლად შექმენი ანგარიში ან შედი.
კომენტარები ჯერ არ არის. დაწერე პირველი.