NASA-ს ტელესკოპმა „რომანმა“ დედამიწაზე პირველი სურათი გამოგზავნა

ნენსი გრეის რომანის კოსმოსურ ტელესკოპს (Nancy Grace Roman Space Telescope) საბოლოო მდებარეობისთვის ჯერ არ მიუღწევია. ამის მიუხედავად, აშშ-ის აერონავტიკისა და კოსმოსური სივრცის კვლევის ეროვნულმა სამმართველომ (NASA) ახალი ტელესკოპის ორივე ხელსაწყო აამოქმედა.

ფართო ხედვის ხელსაწყომ (Wide Field Instrument, WFI) შაბათ-კვირას პირველი სურათი გადმოსცა. სურათი ბუნდოვანია და 18 ცალკეული გამოსახულებისგან შედგება, რადგან 18 დეტექტორი ჯერ დაკალიბრებული არ არის. ვარსკვლავები ბუნდოვან წერტილებად ჩანს, რომლებსაც ერთგვარი ნათება აკრავს. ეს დიაფრაგმით გამოწვეული ეფექტია.

NASA-სთვის ეს მაინც სიხარულის მიზეზია. WFI-ის გუნდის წევრმა ჯოშ შლიდერმა (Josh Schlieder) განაცხადა: „ხელსაწყოს შექმნასა და გამოცდაზე მრავალწლიანი მუშაობის შემდეგ ახლა დადასტურება მივიღეთ, რომ ის კოსმოსში გამოსაყენებლად მზადაა“. მისი თქმით, ამით მნიშვნელოვანი შუალედური მიზანი შესრულდა. შლიდერმა დასძინა: „ჯერ კიდევ ბევრი საქმეა გასაკეთებელი, მაგრამ გზაზე ვართ, რომელიც რევოლუციურ სამეცნიერო აღმოჩენებამდე მიგვიყვანს“.

WFI 300-მეგაპიქსელიანი ინფრაწითელი კამერაა, რომელსაც 18 დეტექტორი აქვს. NASA-ს ცნობით, მათი საერთო სენსორული ზედაპირი „დაახლოებით ლეპტოპის ეკრანის ზომისაა“. სენსორების დაკალიბრებისა და გამართვის შემდეგ WFI ცის ისეთ მონაკვეთს გადაიღებს, რომელიც სავსე მთვარის ხილულ ზომაზე დიდია. გამოსახულების სიმკვეთრე ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის მსგავს ტელესკოპებს გაუტოლდება.

WFI-ის ასამოქმედებლად ის თავდაპირველად ათი 10 დღის განმავლობაში უნდა გაეშროთ და დაესუფთავებინათ. ამისთვის გუნდმა დეტექტორები მინუს 65 გრადუს ცელსიუსამდე გაათბო. შემდეგ ისინი მინუს 143 გრადუს ცელსიუსამდე გააგრილეს და პირველი გამოცდები ჩაატარეს, მათ შორის ფოკუსირების მექანიზმი შეამოწმეს. მისი გამართულობის დადასტურების შემდეგ გუნდმა დეტექტორები მინუს 183 გრადუს ცელსიუსამდე გააგრილა და აამოქმედა. ეს მათი სამუშაო ტემპერატურაა.

მეორე ხელსაწყო, კორონოგრაფი, გაშვებიდან რამდენიმე დღეში გაააქტიურეს. პასუხისმგებელმა გუნდმა დაადასტურა, რომ ყველა კომპონენტთან დაკავშირება შეეძლო. გუნდმა ხელსაწყო სამუშაო ტემპერატურამდე მიიყვანა, რომელიც ზომიერი 22 გრადუსი ცელსიუსია. კორონოგრაფის დანიშნულება ეგზოპლანეტების პირდაპირი გამოსახულებების მიღებაა.

ნენსი გრეის რომანის კოსმოსური ტელესკოპი აგვისტოს ბოლოს გაუშვეს კოსმოსში. ის ჯეიმს ვების (James Webb) და ევკლიდეს (Euclid) კოსმოსურ ტელესკოპებს შეავსებს. მკვლევრები მისი საშუალებით ბნელი მატერიის შესახებ ცოდნის მიღებას გეგმავენ. ისინი ასევე აქამდე უცნობ ეგზოპლანეტებს მოძებნიან და შეისწავლიან.

ტელესკოპის მომავალი მდებარეობა ლაგრანჟის L2 წერტილი იქნება, რომელიც დედამიწიდან დაახლოებით 1,5 მილიონი კილომეტრითაა დაშორებული. ტელესკოპი იქ დაახლოებით ორ თვეში უნდა ჩავიდეს. ის სამეცნიერო მუშაობას, სავარაუდოდ, მომავალი წლის დასაწყისში დაიწყებს.