რეი დალიო აშშ-ში სამ წელიწადში სახელმწიფო ვალის კრიზისს ელოდება

მილიარდერმა ინვესტორმა სამშაბათს ბლუმბერგის (Bloomberg Television) ეთერში განაცხადა, რომ კრიზისს მომდევნო სამი წლის განმავლობაში, ანუ 2029 წლის შემოდგომამდე ელოდება.

წიგნის „როგორ კოტრდებიან ქვეყნები“ ავტორმა და უზარმაზარი ჰეჯ-ფონდის, ბრიჯუოტერ ასოშიეიტსის (Bridgewater Associates), დამფუძნებელმა თქვა, რომ სახელმწიფო ვალის მოცულობისა და ზრდის ტემპის გამო „ჩვენ შესაძლებლობების ზღვარს ვუახლოვდებით“.

აშშ-ის სახელმწიფო ვალმა აგვისტოში 40 ტრილიონ დოლარს გადააჭარბა. ინფლაციის გათვალისწინებით, ეს 2019 წლიდან 10 ტრილიონ დოლარზე მეტით, ანუ 33%-ზე მეტად ზრდაა.

დალიოს თქმით, ვალის მომსახურების სწრაფად მზარდი ხარჯის გამო ამ ტენდენციის შენარჩუნება შეუძლებელია. წლიური საპროცენტო გადასახდელები 1 ტრილიონ დოლარს, ანუ ფედერალური ბიუჯეტის თითქმის მეხუთედს აჭარბებს. შედეგად, სოციალური უზრუნველყოფის, ჯანდაცვის, თავდაცვის, განათლებისა და სხვა პრიორიტეტებისთვის ნაკლები თანხა რჩება.

დალიომ თქვა: „როცა ვალი დაფარვაზე სწრაფად გროვდება, მისი მომსახურების ხარჯები იზრდება. ის ფულადი ნაკადის სულ უფრო დიდ წილს იკავებს. როცა ეს ხდება, სხვა ხარჯების გამოდევნას იწყებს. ასე ჩნდება პრობლემა“.

დალიომ ასევე აღნიშნა, რომ გეოპოლიტიკურმა დაძაბულობამ სხვა ქვეყნებში აშშ-ის სახელმწიფო ვალზე მოთხოვნა შეამცირა. მისი თქმით, ხელოვნური ინტელექტის აღმავლობაც „დიდწილად ვალით ფინანსდება“. ეს გარემოება ავტოსესხების მსგავს, უფრო სარისკო კატეგორიებში კრედიტის ხელმისაწვდომობის შემცირების საფრთხეს ქმნის.

უოლ-სტრიტის ვეტერანმა გააფრთხილა, რომ ამ ტენდენციამ შეიძლება ქონებრივი უთანასწორობის გამო დაძაბულობა გაამწვავოს, რადგან „ციკლის ამ მონაკვეთში ყველაზე მეტად ნაკლები ქონების მქონე ადამიანები ზარალდებიან“.

დალიოს თქმით, კრედიტის მოპოვებისას პრობლემებს ხელოვნური ინტელექტის უმსხვილესი ინფრასტრუქტურული კომპანიებიც კი აწყდებიან. მან დასძინა: „უკვე ვხედავ, რომ ამ ზღვარს აღწევენ“.

დალიო ვარაუდობს, რომ ხელოვნური ინტელექტის კომპანიები გაურკვეველ სამომავლო ბაზარზე კონკურენტუნარიანობის შესანარჩუნებლად ზედმეტ ინვესტიციებს ახორციელებენ. ამან შესაძლოა ტექნოლოგიური ბუშტი წარმოქმნას.

მან დასძინა, რომ ბუშტები მაშინ სკდება, როცა ადამიანებს ნაღდი ფული სჭირდებათ, მაგალითად, სესხების დასაფარად ან ქონების გადასახადის გადასახდელად. დალიოს თქმით, ამ მოვლენას „თვალი უნდა ვადევნოთ“.

დალიო სახელმწიფო ვალის კრიზისის საფრთხეზე წლებია საუბრობს. მან მზარდ ვალს „აგრესიული კიბო“ უწოდა და თქვა, რომ ის ფინანსურ სისტემაში „ნადებივით გროვდება“. მისი შეფასებით, ეს აშშ-ის ეკონომიკას „გულის შეტევით“ ემუქრება.