საქართველოში მარიხუანისთვის რუს ემიგრანტებს წლობით პატიმრობა ემუქრებათ

იმავე წლის ივლისში კანონმდებლებმა სისხლის სამართლის კოდექსიდან 273(1)-ე მუხლი ამოიღეს. ის დიდი და განსაკუთრებით დიდი ოდენობით კანაფსა და მარიხუანასთან დაკავშირებულ ქმედებებს არეგულირებდა. მსგავსი დანაშაულები ახლა უფრო მკაცრი 260-ე მუხლით ისჯება.

გამხმარი მარიხუანის მცირე ოდენობა ხუთ გრამამდეა, ნედლის კი 10 გრამამდე. დიდი ოდენობა გამხმარი მარიხუანისთვის ხუთიდან 70 გრამამდეა, ნედლისთვის კი 10-იდან 140 გრამამდე. ამ ზღვარზე მეტი განსაკუთრებით დიდ ოდენობად ითვლება. მცირე ოდენობას ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი არეგულირებს, დანარჩენს კი სისხლის სამართლის კოდექსი.

ძველი 273(1)-ე მუხლით დიდი ოდენობის უკანონო შეძენა, ფლობა ან გადატანა ჯარიმით, საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით ან ორ წლამდე პატიმრობით ისჯებოდა. ახალი 260-ე მუხლი იმავე დანაშაულისთვის ხუთიდან რვა წლამდე პატიმრობას ითვალისწინებს. ხელისუფლებამ 260-ე მუხლი ოთხ ცალკე მუხლად დაყო და გასაღების ხელშეწყობის შესახებ 260(4)-ე მუხლი შექმნა.

ადამიანის უფლებათა ორგანიზაცია სოციალური სამართლიანობის ცენტრის (Social Justice Center) განცხადებით, ერთ-ერთი მთავარი ცვლილება პირადი მოხმარებისთვის დიდი ოდენობით მარიხუანის შეძენის, ფლობისა და მოყვანისთვის პატიმრობის შესაძლებლობის აღდგენაა. ცვლილებებმა ხელისუფლებას საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებების გვერდის ავლის საშუალება ფაქტობრივად მისცა. ამ გადაწყვეტილებებით გასულ ათწლეულში მარიხუანასთან დაკავშირებული სასჯელები შემსუბუქდა.

საკონსტიტუციო სასამართლომ ნარკოდანაშაულთან დაკავშირებით პირველი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება 2015 წელს, ბექა წიქარიშვილის საქმეზე მიიღო. პოლიციამ მას პირადი მოხმარებისთვის 69 გრამი მარიხუანა აღმოუჩინა. მაშინ მოქმედი კანონით მას შვიდიდან 14 წლამდე პატიმრობა ემუქრებოდა. წიქარიშვილმა სასჯელის ნორმა გაასაჩივრა და მიუთითა, რომ ის სასტიკი და ღირსების შემლახველი სასჯელის კონსტიტუციურ აკრძალვას არღვევდა. მისმა ადვოკატმა დაამტკიცა, რომ არაპროპორციული სასჯელი სამართლიანობას არ აღადგენს და ადამიანს საზოგადოების დასაშინებელ იარაღად აქცევს.

სასამართლომ წიქარიშვილის სარჩელი დააკმაყოფილა. ამის შემდეგ პირადი მოხმარებისთვის 70 გრამამდე მარიხუანის ფლობის გამო პატიმრობა შეუძლებელი გახდა. თავად წიქარიშვილს საბოლოოდ 2 000 ლარის, ანუ 50 000 რუბლზე ოდნავ ნაკლები ჯარიმა დაეკისრა. მოგვიანებით სასამართლომ მსგავსი გადაწყვეტილებები პირადი მოხმარებისთვის მარიხუანის მოყვანაზე, მოხმარებასა და მცირე ოდენობით სხვა ნარკოტიკების შეძენა-ფლობაზეც მიიღო.

ადვოკატმა ლაშა ტყეშელაძემ Meduza-ს უთხრა: „საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შემდგომ საქმეებში უნდა გაითვალისწინონ და კანონებიც მის შესაბამისად უნდა შეიცვალოს. ამის ნაცვლად, საქართველოს ხელისუფლებამ სამართლებრივი მანევრით გადაწყვეტილებებს გვერდი აუარა და ნარკოტიკის მომხმარებლების დაკავება კვლავ დაიწყო“.

ფორმალურად, საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებები ძალაში რჩება. თუმცა ისინი კონკრეტულ მუხლებში იყო ასახული, რომლებიც 2025 წლის რეფორმამ გააუქმა ან გადაწერა.

ერთ გადაწყვეტილებას ახალი ცვლილებები არ შეხებია და მან მარიხუანის მოხმარება ფაქტობრივად დააკანონა. 2018 წელს, ოპოზიციური პარტია გირჩის ლიდერების სარჩელზე, სასამართლომ დაადგინა, რომ სხვებისთვის საფრთხის არშემქმნელი მოხმარებისთვის ჯარიმა პიროვნების თავისუფალი განვითარების კონსტიტუციურ უფლებას არღვევს. მარიხუანის მოხმარება სამართალდარღვევად აღარ ითვლება. თუმცა ფლობა, შეძენა, გადაცემა, წარმოება და გაყიდვა ადმინისტრაციულ ან სისხლის სამართლის დანაშაულად დარჩა. 2025 წლის ცვლილებებმა ეს წინააღმდეგობა კიდევ უფრო გააღრმავა.

შინაგან საქმეთა სამინისტრომ 2024 წელს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული 5 598 ნარკოდანაშაული აღრიცხა. 2025 წელს მაჩვენებელი თითქმის გაორმაგდა და 10 475 შეადგინა, ხოლო 2026 წლის პირველ ნახევარში 7 533 იყო. ნახევარზე მეტი 260-ე მუხლით გათვალისწინებულ ფლობასა და შეძენას ეხებოდა. სამინისტრო ზრდას დანაშაულების გამოსავლენად გააქტიურებულ მუშაობას უკავშირებს.

გენერალურმა პროკურატურამ Meduza-ს აცნობა, რომ რუსეთის მოქალაქეების მიმართ ნარკომუხლებით დევნაც გაიზარდა. უწყებამ 2024 წელს 119 საქმე, 2025 წელს 196 საქმე, ხოლო 2026 წლის პირველ ცხრა თვეში 234 საქმე აღძრა. მათგან 124 საქმე ფლობასა და შეძენას ეხებოდა. ნარკომუხლებით დევნილ უცხოელებს შორის რუსეთის მოქალაქეები მეორე ადგილზე იყვნენ. პირველ ადგილზე თურქეთის მოქალაქეები 274 საქმით, მესამეზე კი უკრაინის მოქალაქეები 196 საქმით იყვნენ.

ნარკოდანაშაულთან ბრძოლის გამკაცრებას ციხეების გადატვირთულობის ზრდაც მოჰყვა. სახალხო დამცველის ყოფილი მოადგილის, გიორგი ბურჯანაძის მონაცემებით, ბოლო წელიწად-ნახევარში პატიმართა რაოდენობა 43%-ით გაიზარდა. ივნისში საქართველოს ციხეებში 12 344 ადამიანი იმყოფებოდა, რაც ქართული ოცნების თითქმის 14-წლიანი მმართველობის რეკორდია. ბურჯანაძის გამოთვლით, ივნისში მხოლოდ 12 თავისუფალი ადგილი რჩებოდა.

საქართველოში დაპატიმრებული რუსეთის მოქალაქეების რაოდენობა ერთ წელზე ოდნავ მეტ ხანში 50%-ით გაიზარდა. პენიტენციური სამსახურის ცნობით, 2026 წლის აგვისტოს ბოლოს დაწესებულებებში რუსეთის 214 მოქალაქე იმყოფებოდა. 2025 წლის ივნისში, რეფორმამდე, მათი რაოდენობა 141 იყო. უცნობია, რამდენი მათგანი იხდის სასჯელს ნარკოდანაშაულისთვის. სამსახურმა განმარტა, რომ ბრალდებულებისა და მსჯავრდებულების სტატისტიკას სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლების მიხედვით არ აწარმოებს.

რუს ნარკომომხმარებელთა დამხმარე პოლინა რისკემ ივლისის ბოლოს ვიდეო გამოაქვეყნა. მისი თქმით, ნარკოდანაშაულისთვის კიდევ ერთი დაკავების შესახებ ყოველ ორ კვირაში იგებს. რისკემ მარიხუანის მომხმარებლებსა და მის გავრცელებაში ჩართულებს შეწყვეტისკენ მოუწოდა, რადგან ადვოკატებისა და ჯარიმებისთვის ფულის შეგროვება მეტისმეტად გართულდა. რამდენიმე კვირაში ვიდეოს 150 000-ზე მეტი ნახვა ჰქონდა.

რუსი ემიგრანტები სოციალურ ქსელებში თბილისის ქუჩებში გახშირებულ შემოწმებებზე წერენ. სანქტ-პეტერბურგელი პროგრამისტი სერგეი საბურთალოზე ცხოვრობს. მან Meduza-ს უთხრა, რომ ბოლო წელს ძაღლის გასეირნებისას პოლიციამ ქუჩაში ოთხჯერ გააჩერა და გაჩხრიკა. სერგეიმ თქვა: „ეზოში მანქანა ჩერდება, ზოგჯერ შავი, ზოგჯერ წარწერით ‘პოლიცია’. რამდენიმე კაცი გადმოდის და ჯიბეების ჩვენებას გთხოვს. ფოტოებსაც იღებენ, ტელეფონში ბოლო ფოტოებს ათვალიერებენ და მისამართს იწერენ“.

სერგეი პოლიციის ყურადღებას მის სახლთან რუსულენოვან წარწერებს უკავშირებს, რომლებიც ნარკოტიკის სამალავებსა და „ნარკომაღაზიებს“ უწევს რეკლამას. მისი თქმით, ძაღლის გასეირნებისას სამალავიდან ნარკოტიკის ამღები ადამიანები რამდენჯერმე თავადაც ნახა.

სერგეიმ თქვა: „ბოლო შემთხვევა ყველაზე საშიში იყო. მათ თქვეს, რომ გამომძიებელი მოვიდოდა და ჩხრეკისთვის ყველანი ჩემს სახლში წავიდოდით. ზინოვკინასა და გრიბულის საქმიდან ვიცით, როგორ შეიძლება ეს დასრულდეს. საბოლოოდ, ჩემი ტელეფონი ნახეს და გადაიფიქრეს“.

საქართველოში მცხოვრები რუსები მსჯელობენ, რა შეიძლება იწვევდეს პოლიციის ეჭვს: წელზე დამაგრებული ჩანთა, ძაღლი, უკაცრიელ ადგილას სიარული ან უჩვეულოდ მიჩნეული გარეგნობა, მათ შორის პირსინგი, ტატუ ან შეღებილი თმა.

სხვა რუსი ემიგრანტის შემოწმება მისი სახლის ჩხრეკით დასრულდა. ანტონმა მეგობარ პაშაზე, რომლის სახელიც შეცვლილია, თქვა: „რუსეთის დღეს, 12 ივნისს, შეხვედრაზე უნდა მოსულიყო, მაგრამ არ გამოჩნდა“.

თემებიბექა წიქარიშვილიდავით ლაგაძემამუკა მდინარაძემაშა ოვაMeduzaსოციალური სამართლიანობის ცენტრიქართული ოცნებათბილისირუსთავისაქართველო

გამოქვეყნდა 16 ოქტომბერი, 2026