სპილენძის ფასმა რეკორდს მიაღწია და ხარჯების ზრდას აჩენს

სპილენძი ელექტროსადენებში, ელექტრომობილებში, სითბურ ტუმბოებსა და სმარტფონებში გამოიყენება. ლონდონის ლითონების ბირჟაზე (LME) მისი ფასი ამ კვირაში ტონაზე დაახლოებით 14 800 დოლარამდე გაიზარდა. წლის დასაწყისიდან ზრდამ უკვე დაახლოებით 19 პროცენტი შეადგინა.

ფასის მკვეთრი ზრდის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიზეზი აშშ-ში მიმდინარე პროცესებია. მოვაჭრეებს იქ დიდი რაოდენობით სპილენძი გადააქვთ, რადგან შიშობენ, რომ აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ახალი საიმპორტო ტარიფები შეიძლება დააწესოს. Commerzbank-ის ნედლეულისა და სავალუტო ანალიზის ხელმძღვანელმა ტუ ლან ნგუენმა ARD-ის ფინანსურ რედაქციას განუცხადა, რომ შესაძლო ტარიფების დაწესების დროის შესახებ ინფორმაცია ამჟამად საერთოდ არ არის. მან დასძინა: „მაგრამ ბაზარი ახლა სწორედ ამას ვარაუდობს“.

აშშ-ში სპილენძის იმპორტმა რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია. მხოლოდ ივლისში იმპორტმა 220 000 ტონას გადააჭარბა. შედეგად, მეტალის სულ უფრო დიდი ნაწილი ამერიკულ საწყობებში ხვდება. ნგუენმა აღნიშნა: „ამით დანარჩენ მსოფლიოს სპილენძი აკლდება“. მაისის ბოლოდან LME-ის საწყობებში მარაგები თითქმის 40 პროცენტით შემცირდა.

ისედაც შეზღუდულ მიწოდებას ექსტრემალური ამინდიც ემუქრება. აგვისტოში ძლიერმა შტორმმა და წყალდიდობამ ჩილეში რამდენიმე სპილენძის მაღარო დააზარალა. ზოგიერთ მათგანში მუშაობაც შეჩერდა. Matflixx-ის ნედლეულის ექსპერტმა მარტინ ბრუკნერმა განაცხადა: „ყველა მონსტრ ელ-ნინიოზე საუბრობს“. ეს კლიმატური მოვლენა ჩილეში უხვი წვიმისა და ძლიერი შტორმების რისკს ზრდის, რაც მაღაროების მუშაობას აფერხებს.

ჩილე მსოფლიოში სპილენძის უდიდესი მწარმოებელია. აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის (USGS) მონაცემებით, 2025 წელს ჩილეს მაღაროებმა დაახლოებით 5,3 მილიონი ტონა სპილენძი მოიპოვეს. ეს მსოფლიო წარმოების თითქმის მეოთხედია.

რეკორდის უკან გრძელვადიანი ტენდენციაც დგას: მსოფლიოს სულ უფრო მეტი სპილენძი სჭირდება. საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტო (IEA) უკვე „ელექტროენერგიის ეპოქაზე“ საუბრობს. სააგენტოს პროგნოზით, 2026-დან 2030 წლამდე ელექტროენერგიაზე გლობალური მოთხოვნის საშუალო წლიური ზრდა წინა ათწლეულის მაჩვენებელზე 50 პროცენტით მეტი იქნება.

ელექტროენერგიის წარმოებას, გადაცემასა და განაწილებას მეტი სპილენძი სჭირდება. ბრუკნერმა განაცხადა: „მსოფლიო ელექტრიფიცირდება და სწორედ სპილენძი ახდენს მის ელექტრიფიცირებას“. მან აღნიშნა, რომ სპილენძი დენის მეორე საუკეთესო გამტარია, ხოლო ვერცხლი საუკეთესოა, თუმცა დაახლოებით 150-ჯერ ძვირი ღირს.

IEA ელექტროქსელების გაფართოებას მოთხოვნის ერთ-ერთ მთავარ მამოძრავებლად მიიჩნევს. სააგენტო 2040 წლამდე სპილენძზე დაახლოებით შვიდი მილიონი ტონის დამატებით მოთხოვნას ელოდება.