ევროკავშირი Frontex-ის თანამშრომლებსა და უფლებამოსილებებს ზრდის

ეს შესაძლოა მნიშვნელოვანი იყოს ევროკავშირის გარეთ დეპორტაციის ცენტრების შექმნის გერმანიისა და სხვა წევრი ქვეყნების გეგმებისთვისაც. ამ ცენტრებს „დაბრუნების ჰაბებსაც“ უწოდებენ. იქ მოხვდებიან ადამიანები, რომლებსაც ქვეყნის დატოვება ევალებათ, თუმცა ამ ეტაპზე წარმოშობის ქვეყანაში ვერ აბრუნებენ. მაგალითად, სამშობლომ შესაძლოა მათ მიღებაზე უარი თქვას. თუ მოლაპარაკებების შემდეგ დაბრუნება შესაძლებელი გახდება, გადაყვანა Frontex-ის თანამშრომლებმა შეიძლება უზრუნველყონ.

მესამე ქვეყნებში სადეპორტაციო ცენტრების შესაქმნელად პარტნიორი ქვეყნები ჯერ თითქმის არ მოიძებნება. ამ ცენტრების კანონიერება სადავოა.

კომისიის წინადადებით, კრიზისებზე რეაგირებისთვის შეიქმნება სწრაფი რეაგირების დანაყოფი. დაზარალებული წევრი ქვეყნის თხოვნის შემთხვევაში, მას საზღვარზე მოკლე დროში გაგზავნიან. ევროკომისარმა მიგრაციის საკითხებში ბრუნერმა სექტემბრის ბოლოს განაცხადა, რომ დანაყოფი ადგილზე 24 საათში უნდა იყოს. ამ წინადადებას გერმანიის შინაგან საქმეთა მინისტრი ალექსანდერ დობრინდტიც უჭერდა მხარს.

იდეის მიზეზი ივლისის ბოლოს ესპანეთის ექსკლავ სეუტაში მომხდარი მიგრაციული კრიზისი გახდა. სავარაუდოდ, ძალიან მოკლე დროში მაროკოდან იქ 80 000 ადამიანი ჩავიდა.

სწრაფი რეაგირების დანაყოფის შექმნის იდეა ახალი არ არის. 2019 წლის Frontex-ის მანდატი უკვე ითვალისწინებს, რომ მუდმივი რეზერვის ნაწილი სწრაფი რეაგირებისთვის გამოიყენონ. ეს მანდატის 54-ე მუხლშია გაწერილი. 2024 წლის ჩათვლით ამ ამოცანისთვის 1 500 თანამშრომელი იყო გათვალისწინებული, მომდევნო წლებში კი, არც ერთი.

პერსონალის გაზრდასთან ერთად, გეგმის მიხედვით, ახალი რეზერვიც შეიქმნება. წევრი ქვეყნებიდან გამოძახებით მისაწვდომი 17 000-მდე თანამშრომელი ევროპული სასაზღვრო და სადეპორტაციო დანაყოფისთვის იქნება განკუთვნილი.

ევროკომისიის წინადადებით, უშუალოდ Frontex-ში დასაქმებულთა რაოდენობა 3 000-დან 6 000-მდე გაიზრდება. 2027 წლისთვის ისედაც გათვალისწინებული იყო წევრი ქვეყნების მიერ გრძელვადიანად ან დროებით გამოყოფილი 7 000 თანამშრომელი.

წინადადებების განხორციელებამდე საკითხი ევროპარლამენტმა და ევროკავშირის წევრი ქვეყნების საბჭომ უნდა განიხილონ.

გერმანიის რამდენიმე პოლიტიკოსმა ევროკავშირის გეგმები მკაცრად გააკრიტიკა. „სამარცხვინოა, რომ ევროკავშირი იზოლაციის თავის საზიზღარ პოლიტიკას კვლავ აგრძელებს“, განაცხადა „მწვანეთა“ პარტიის შიდა პოლიტიკის საკითხებში წარმომადგენელმა მარსელ ემერიხმა. მისი თქმით, „სეუტაში დაღუპულ მრავალ ადამიანს“ პასუხისმგებლიანი და სოლიდარული მიგრაციული პოლიტიკა უნდა უპასუხებდეს და არა „კიდევ უფრო მეტი იზოლაცია“.

სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დეპუტატმა ბირგიტ ზიპელმა სააგენტოზე კონტროლის გაძლიერება მოითხოვა. ზიპელმა თქვა, რომ არ სურს, Frontex „ევროკავშირის სადეპორტაციო სააგენტოდ იქცეს და დაუნდობელი სადეპორტაციო პოლიტიკის გამტარებლად გამოიყენონ“.

მემარცხენე პარტიის პოლიტიკოსმა კლარა ბიუნგერმა გააფრთხილა, რომ „Frontex-ს სამართლებრივი ვაკუუმი არ უნდა ჰქონდეს“. მისი თქმით, სააგენტო უნდა დაიშალოს. ამისთვის გამოყოფილი თანხა სამოქალაქო ევროპულ საზღვაო სამაშველო სამსახურსა და იმ მუნიციპალიტეტებს უნდა მოხმარდეს, რომლებიც ლტოლვილებს იღებენ.

Frontex-ს ხშირად აკრიტიკებენ იმის გამო, რომ ლტოლვილებისა და მიგრანტების უფლებებს სათანადოდ არ იცავს. ბოლო წლებში კრიტიკა განსაკუთრებით შეეხებოდა ეროვნული ხელისუფლებების მიერ ე.წ. უკან გაბრუნებას, რომლის დროსაც ადამიანებს ზოგჯერ ძალის გამოყენებით აბრუნებდნენ, მათ შორის საბერძნეთში. Frontex-ს საყვედურობდნენ, რომ ასეთ შემთხვევებს არ აღკვეთდა ან სათანადოდ არ იძიებდა.

სააგენტოს საკუთარი კონტროლის მექანიზმებიც აქვს. ის დამკვირვებლებს იყენებს, რომლებიც ოპერაციებს ესწრებიან და ამოწმებენ, ხომ არ ირღვევა ადამიანის ძირითადი უფლებები, მათ შორის ეროვნული ხელისუფლების წარმომადგენლების მიერ.

თემებიალექსანდერ დობრინდტიბირგიტ ზიპელიკლარა ბიუნგერიმაგნუს ბრუნერიმარსელ ემერიხიFrontexევროკავშირიევროკომისიაევროპარლამენტისეუტა

გამოქვეყნდა 27 ოქტომბერი, 2026