ულტრამემარჯვენეების გაძლიერება ევროპის გადაიარაღებას ემუქრება

ევროპის საგარეო ურთიერთობათა საბჭოს მიერ შეფასებული აგვისტოს გამოკითხვის თანახმად, რვა ევროპულ ქვეყანაში რესპონდენტთა საშუალოდ 46,2% თავდაცვის ხარჯების ზრდას არ დაუჭერდა მხარს, თუ ეს გადასახადების მატებას გამოიწვევდა. ზრდას 35,5% ემხრობოდა. სამხედრო ხარჯების დასაფინანსებლად გადასახადების გაზრდას გერმანიაში, საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთსა და პოლონეთში მეტი ადამიანი ეწინააღმდეგებოდა. ნიდერლანდებში, შვედეთსა და გაერთიანებულ სამეფოში რესპონდენტები უფრო ხშირად ეთანხმებოდნენ გადასახადების ზრდას.

წელს რომში, ბრიუსელსა და მადრიდში თავდაცვის გაზრდილი ხარჯების წინააღმდეგ საპროტესტო აქციები გაიმართა. დემონსტრანტები საავადმყოფოების, უნივერსიტეტებისა და სოციალური მომსახურებების დაფინანსების შემცირებას აკრიტიკებდნენ.

ნატოს გაზაფხულის შიდა გამოკითხვის თანახმად, უკრაინის მხარდაჭერაც მცირდება. მაჩვენებელი 2025 წლის 59%-დან წელს 55%-მდე დაეცა. მხარდაჭერის სახეობებს შორის ლეტალური დახმარება ყველაზე ნაკლებად პოპულარულია.

ულტრამემარჯვენეების წინააღმდეგობა სამ ძირითად კატეგორიად იყოფა: უკრაინისთვის სამხედრო დახმარების მიუღებლობა, ევროკავშირის თავდაცვითი პროექტების უარყოფა და ზოგადად თავდაცვის ხარჯების კრიტიკა. სამივე ევროპის სწრაფ და ერთობლივ გადაიარაღებასა და უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის აგრესიის შეზღუდვას ემუქრება.

საფრანგეთის ეროვნული გაერთიანება და რუმინელთა გაერთიანების ალიანსი (Alliance for the Union of Romanians) კიევის დახმარებას ეწინააღმდეგებიან. პოლონეთის სამართალი და სამართლიანობა (Law and Justice) და ნიდერლანდების თავისუფლების პარტია (Party for Freedom) ევროკავშირის თავდაცვით პროექტებს ეწინააღმდეგებიან. ალტერნატივა გერმანიისთვის (Alternative for Germany) და იტალიის ეროვნული მომავალი ზოგადად ხარჯების ზრდას აკრიტიკებენ.

გერმანიის თავდაცვის მინისტრმა ბორის პისტორიუსმა თქვა: „მემარჯვენეების ზეწოლა სინამდვილეში მემარჯვენეებისგან კი არა, დიდწილად მოსკოვიდან მოდის“. ეროვნულ გაერთიანებასა და ალტერნატივას გერმანიისთვის რუსეთთან ხანგრძლივი კავშირები აქვთ, თუმცა ბოლო წლებში მათგან დისტანცირებას ცდილობენ.

პოლიტიკური საფრთხე ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება. ლე პენი საფრანგეთის პრეზიდენტობის ერთ-ერთი მთავარი პრეტენდენტია. ალტერნატივამ გერმანიისთვის რეგიონულ დონეზე წარმატებას მიაღწია, თუმცა მალე ეროვნულ ხელისუფლებაში მოსვლა ნაკლებად სავარაუდოა.

ევროპის საგარეო ურთიერთობათა საბჭოს უფროსმა მკვლევარმა პაველ ზერკამ განაცხადა: „არსებობს საფრთხე, რომ ევროპის ფორმალურად პროევროპული ზომიერი ძალები თავდაცვაზე საჭირო თანხების დახარჯვას ვერ გაბედავენ“.

ლე პენის ეროვნული გაერთიანება აცხადებს, რომ საფრანგეთის სამხედრო ხარჯების ზრდის ამჟამინდელ კურსს შეინარჩუნებს. იტალიის პრემიერ-მინისტრმა ჯორჯა მელონიმ კი გასულ კვირას მთავრობის თავდაპირველ წინადადებაზე 8 მილიარდი ევროთი ნაკლების დახარჯვა შესთავაზა. მასზე ულტრამემარჯვენე კოალიციური პარტნიორი, ლიგა (League), ზეწოლას ახდენს.

ლიგის სენატორმა კლაუდიო ბორგიმ გასულ კვირას თქვა: „იარაღზე ვერ დახარჯავ იმას, რასაც პენსიებზე, აქციზის შეღავათებსა და კომუნალურ გადასახადებზე ვერ ხარჯავ“.

პოლონეთის პრეზიდენტმა კაროლ ნავროცკიმ ევროკავშირის SAFE-ის თავდაცვით სესხებზე, რომელთა მოცულობაც თითქმის 44 მილიარდი ევროა, წვდომის დაბლოკვა სცადა, თუმცა უშედეგოდ. სამართლისა და სამართლიანობის მიერ მხარდაჭერილმა ნავროცკიმ განაცხადა, რომ სქემა პოლონეთს ბრიუსელზე დამოკიდებულს გახდიდა და მომავალ თაობებს ვალით დატვირთავდა.

თავდაცვის ხარჯების გადახედვის მოთხოვნამ შესაძლოა ნატოს წევრებს რუსეთის შესაკავებლად საჭირო შესაძლებლობების დაფინანსება გაურთულოს. დედაქალაქები ამ თვეში ალიანსის საომარი გეგმების განსაზღვრაზე მოლაპარაკებებს იწყებენ, რომლებიც 2029 წლისთვის უნდა მომზადდეს.

ნატოელმა დიპლომატმა განაცხადა, რომ საფრანგეთისა და იტალიის მსგავსი დიდი წევრების შენელებას ფართო გავლენა ექნება. ისინი თავდაცვით ინვესტიციებსა და კიევის დახმარებაში უფრო დიდ წილს ფარავენ. დიპლომატმა თქვა: „თუ დიდი ქვეყნები წინსვლას შეწყვეტენ, ნატოც შეწყვეტს წინსვლას. თქვენ ასუსტებთ ნატოსა და ევროპის თავდაცვის უნარს და უკრაინას უფრო დაუცველს ხდით“.

ბრიუგელის (Bruegel) ანალიტიკური ცენტრის უფროსმა მკვლევარმა და თავდაცვის ეკონომიკის ანალიტიკოსმა გუნტრამ ვოლფმა განაცხადა, რომ მოლაპარაკებების მომავალ წლამდე გაგრძელებამ შესაძლოა ევროკავშირის მომდევნო გრძელვადიან ბიუჯეტში თავდაცვისთვის განკუთვნილ თანხაზეც იმოქმედოს.

ევროპარლამენტის თავდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარემ, გერმანელმა დეპუტატმა მარი-აგნეს შტრაკ-ციმერმანმა თქვა: „ნაციონალისტები მხოლოდ საკუთარი ქვეყნებით ინტერესდებიან. მათ სხვა ევროპულ ქვეყნებთან თანამშრომლობა არ სურთ“.

თემებიბორის პისტორიუსიგუნტრამ ვოლფიიანე კუუსელაკაროლ ნავროცკიმარინ ლე პენიპაველ ზერკარობერტო ვანაჩიჯორჯა მელონიევროკავშირინატო

გამოქვეყნდა 8 ოქტომბერი, 2026